Ana sayfa › Klinik Rehber › Gıda Zehirlenmesi / Gıda Kaynaklı Akut Gastroenterit

ENFEKSIYÖZ GASTROENTEROLOJI

Gıda Zehirlenmesi / Gıda Kaynaklı Akut Gastroenterit

Kılavuz temelli klinik özet · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Hızlı Yaklaşım

İlk Ayrım - Başlangıç Süresi Hastalığı Söyler

1-6 saat: baskın kusma varsa preforme toksin düşün; Staphylococcus aureus veya Bacillus cereus emetik tip. Ateş beklenmez; antibiyotik yazma.

6-24 saat: sulu ishal ve kramp varsa Clostridium perfringens veya Bacillus cereus diyare tipi olasıdır; çoğu 24-48 saatte destekle düzelir.

12-72 saat: ateş, karın ağrısı, kan/mukus veya sistemik bulgu varsa Salmonella, Campylobacter, Shigella, STEC, Vibrio veya invaziv AGE ayrımı yap.

18-36 saat + nörolojik bulgu: diplopi, disfaji, ağız kuruluğu, simetrik güçsüzlük veya solunum zorluğu varsa botulizm kabul et; antitoksin için halk sağlığı/zehir danışmayı ara.

>7 gün süren ishal: Giardia, Cryptosporidium, Cyclospora, Entamoeba, postinfeksiyöz IBS veya eşlik eden inflamatuvar hastalık yönüne dön.

Aynı yemeği yiyen 2 veya daha fazla kişide benzer yakınma varsa salgın kabul et; restoran/toplu yemek/kurum ilişkisini not et.

Hasta Başı 60 Saniye Anamnez

Son 72 saatte yenilen gıdayı, saatini, saklama koşulunu, çiğ/az pişmiş et-yumurta-deniz ürünü-süt ürününü, ev konservesini ve toplu yemek temasını yaz.

Kaç kişi yedi, kaç kişi hastalandı, ilk semptom kaç saatte başladı, baskın kusma mı ishal mi, ateş/kan/mukus/tenesmus var mı netleştir.

Riskli konak: gebelik, yaşlılık, bebek, siroz/karaciğer hastalığı, immünsüpresyon, IBD biyolojik tedavi, PPI/H2 bloker, mide cerrahisi veya böbrek yetmezliği.

Deniz ürünü + siroz/immünsüpresyon varsa Vibrio uyarısı koy; ateş, sepsis, büllöz deri lezyonu veya yara teması varsa yatış/IV antibiyotik eşiği düşüktür.

Tanı

Tanıyı Nasıl Yazalım?

Dosyaya sadece 'gıda zehirlenmesi' yazma; başlangıç süresi, baskın bulgu, riskli gıda, salgın varlığı ve invaziv bulgu var/yok şeklinde yaz.

Kusma baskın, 1-6 saatte başladı ve ateş yoksa tanı cümlesi: preforme toksin ilişkili gıda zehirlenmesi; destek tedavi, antibiyotik yok.

Kanlı ishal, ateş veya tenesmus varsa tanı cümlesi: invaziv bakteriyel AGE/STEC ayırıcı tanısı; dışkı PCR/kültür ve Shiga toksin sonucu beklenir.

Siroz/immünsüprese + deniz ürünü/yara teması varsa Vibrio riski dosyada görünür olsun; bu hasta sıradan AGE gibi taburcu edilmez.

Nörolojik bulguda gıda toksini düşünmek için ishal şart değildir; botulizmde kabızlık ve kranial sinir bulguları tabloyu taşıyabilir.

Başlıca Kaynaklar

• Kullanıcının sağladığı gıda zehirlenmesi destek metni.
• IDSA Clinical Practice Guidelines for the Diagnosis and Management of Infectious Diarrhea, 2017. https://www.idsociety.org/practice-guideline/infectious-diarrhea/
• CDC Foodborne Outbreaks and Food Poisoning resources. https://www.cdc.gov/foodborne-outbreaks/
• CDC Botulism clinical guidance and antitoxin access resources. https://www.cdc.gov/botulism/hcp/clinical-care/

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.