Ana sayfa › Klinik Rehber › Mikroskobik Kolit

ALT GİS

Mikroskobik Kolit

Kılavuz temelli klinik özet · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Hızlı Yaklaşım

Ne Zaman Düşünelim?

Kronik veya tekrarlayan sulu, kansız ishal; özellikle 50 yaş üstü kadın, gece dışkılama, urgency, fekal inkontinans veya kilo kaybı hafifse MC düşün.

Kolonoskopi normal görünse bile MC dışlanmaz; biyopsi alınmadıysa hasta 'normal kolonoskopi' diye kapatılmaz.

Risk ipuçları: sigara, çölyak/otoimmün hastalık, PPI, NSAİİ, SSRI, statin, H2 bloker veya immün kontrol noktası inhibitörü kullanımı.

Kanlı ishal, yüksek ateş, belirgin CRP/kalprotektin yüksekliği, hipoalbuminemi veya ciddi karın ağrısı varsa önce enfeksiyon, IBD, iskemi ve malignite dışlanır.

Tanı

Patoloji - Tanı Netliği

LC: yüzey epitelinde >=20 IEL / 100 epitel hücresi ve lamina propriada inflamasyon; belirgin kript distorsiyonu beklenmez.

CC: subepitelyal kollajen bandı genellikle >=10 mikrometre; yüzey epitel hasarı ve inflamasyon eşlik eder.

İnkomplet MC: bulgular eşik altı ama klinik uyumluysa raporda belirtilir; tedavi yanıtı tanıyı destekleyebilir.

Aktif kriptit, ülser, belirgin kript distorsiyonu veya granülom varsa Crohn/ÜK/enfeksiyon/ilaç koliti yeniden düşünülür.

Ayırıcı Tanıyı Unutma

İlaç ilişkili ishal: metformin, PPI, NSAİİ, SSRI, magnezyum, laksatif ve antibiyotikler tek tek sorgulanır.

Eşlik edebilen tablolar: çölyak, safra asidi ishali, IBS-D, pankreatik yetmezlik ve SIBO/IMO.

Budesonid yanıtsızsa tanıyı değil önce biyopsi kalitesini, ilaç uyumunu ve eşlik eden safra asidi ishali/çölyak/enfeksiyonu kontrol et.

Tedavi

Tedavi - Şiddete Göre

Herkeste: tetikleyici ilaç mümkünse kesilir/değiştirilir, sigara bırakılır, dehidratasyon ve elektrolit bozukluğu düzeltilir.

Hafif ishal: loperamid 2 mg PO, ishal oldukça; maksimum 16 mg/gün. Kabızlık, ileus riski veya ateşli/kanlı ishalde verme.

Hafif-orta semptomda alternatif: bizmut subsalisilat 262 mg 3 tablet PO 3x1, kısa süreli; uzun kullanımda nörotoksisite/salisilat riski nedeniyle uzatma.

Orta-ağır veya günlük yaşamı bozan ishal: budesonid 9 mg/gün PO 8 hafta.

8 haftada yanıt var ama nüks ederse: budesonid 3-6 mg/gün en düşük etkili dozla idame; 3-6 ayda bir azaltma/çıkma denenir.

Safra asidi ishali şüphesi veya budesonid azaltma ihtiyacı varsa: kolestiramin 4 g/gün başla, 4 g 2-4x/gün'e titrasyon; diğer ilaçlardan 2-4 saat ayır.

Yanıtsızlık - Ne Yapayım?

Budesonid 2-4 haftada dışkı sayısını azaltmalı; 8 haftada belirgin yanıt yoksa tanı ve eşlik eden nedenler tekrar gözden geçirilir.

Refrakter olguda gastroenteroloji/IBD deneyimli merkez: tiopürin, anti-TNF, vedolizumab veya ustekinumab seçilmiş hastada tartışılır.

Mesalazin MC'de tercih edilen temel tedavi değildir; rutin ilk basamak olarak yazma.

Yatış ve Taburculuk Kararı

Yatış / Sevk

Yaşlı/kırılgan hastada dehidratasyon, hipokalemi, böbrek bozulması, oral alamama veya ağır kilo kaybı varsa yatır.

Kanlı ishal, ateş, belirgin karın ağrısı, lökositoz/CRP yüksekliği veya immünsüpresyon varsa MC diye izleme; enfeksiyon/iskemi/IBD algoritmasına geç.

Budesonid bağımlı, budesonid yanıtsız veya tanısı belirsiz hasta IBD/gastroenteroloji merkezine yönlendirilir.

Takip ve İzlem

Takip - Kontrol Hedefleri

2-4 haftada: dışkı sayısı, gece dışkılama, urgency/inkontinans, kilo, elektrolit ve ilaç yan etkisi kontrol edilir.

8 haftada: klinik remisyon hedeflenir; remisyon varsa budesonid kesme veya azaltma planı yazılır.

Semptom düzeldiğinde rutin kontrol kolonoskopisi gerekmez; hedef histolojik remisyon değil klinik kontroldür.

Uzun süre budesonid gerekiyorsa: tansiyon, glukoz, katarakt/glokom öyküsü, osteoporoz riski ve D vitamini-kalsiyum planı kontrol edilir.

MC kolorektal kanser riskini artırdığı için özel sürveyans gerektirmez; yaş/risk temelli standart tarama devam eder.

Kaynak

European Guidelines on Microscopic Colitis, UEG/EMCG 2021. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8259259/

AGA Institute Guideline on Medical Management of Microscopic Colitis, 2016. https://www.guidelinecentral.com/guideline/9523/

AGA clinical decision support tool for microscopic colitis, 2016. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26615117/

Başlıca Kaynaklar

• European Guidelines on Microscopic Colitis, UEG/EMCG 2021. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8259259/
• AGA Institute Guideline on Medical Management of Microscopic Colitis, 2016. https://www.guidelinecentral.com/guideline/9523/
• AGA clinical decision support tool for microscopic colitis, 2016. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26615117/

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.