Ana sayfa › Klinik Rehber › Kolorektal Kanser / Tarama ve Endoskopik Takip
ALT GİS / TARAMA
Kolorektal Kanser / Tarama ve Endoskopik Takip
Hızlı Yaklaşım
İlk Ayrım - Tarama mı, Tanısal Kolonoskopi mi?
Asemptomatik ortalama riskli hastada amaç taramadır; rektal kanama, demir eksikliği anemisi, açıklanamayan kilo kaybı, yeni dışkılama alışkanlığı değişikliği, obstrüksiyon bulgusu veya pozitif FIT/GGK varsa artık tarama değil tanısal kolonoskopi gerekir.
Tarama testi pozitifse test tekrarlanmaz; kolonoskopi ile tamamlanana kadar süreç tamamlanmış sayılmaz.
Kolonoskopi yapılamıyorsa CTC düşünülebilir; kitle/polip saptanırsa yine kolonoskopi ve biyopsi/çıkarma planı gerekir.
Sigmoidoskopide veya radyolojide kanser görülürse tam kolonoskopi gerekir; senkron kanser/polip cerrahi planı değiştirebilir.
Hasta Başı Hızlı Yol
45-75 yaş, asemptomatik ve ortalama risk: kolonoskopi 10 yılda bir veya FIT her yıl; Türkiye toplum taramasında 50-70 yaşta GGK/FIT 2 yılda bir ve kolonoskopi 10 yılda bir uygulanır.
76-85 yaş: daha önce hiç taranmamış, yaşam beklentisi iyi ve hasta kabul ediyorsa bireyselleştir; ciddi komorbidite veya kısa yaşam beklentisinde rutin taramayı sürdürme.
>85 yaş: rutin tarama önerilmez.
Ailede birinci derece akrabada erken KRK veya ileri polip varsa dışkı testiyle oyalanma; kolonoskopi temelli erken tarama planla.
Tanı
Kimlerde Tarama Yapılır?
Risk grubuna göre başlangıç ve yöntem
| Hasta grubu | Başlangıç | Pratik plan |
|---|---|---|
| Ortalama risk, asemptomatik | 45 yaş | Kolonoskopi 10 yılda bir veya FIT her yıl; program uyumu düşükse en uygulanabilir test seçilir. |
| Türkiye toplum taraması | 50-70 yaş | GGK/FIT 2 yılda bir; kolonoskopi 10 yılda bir. Pozitif GGK/FIT doğrudan kolonoskopi endikasyonudur. |
| 76-85 yaş | Bireysel karar | Önceki tarama, komorbidite, yaşam beklentisi ve hastanın tercihiyle karar ver; hiç taranmamış sağlıklı hastada fayda daha yüksektir. |
| >85 yaş | Başlama/sürdürme yok | Rutin tarama yapma; semptom varsa tanısal değerlendirme ayrı yürür. |
| Belirti veya alarm bulgusu | Yaştan bağımsız | Tarama algoritmasına sokma; tanısal kolonoskopi ve gerekli evreleme/görüntüleme yap. |
| Birinci derece akrabada KRK/ileri polip <60 yaş veya >=2 birinci derece akraba | 40 yaş veya en genç tanıdan 10 yıl önce | Kolonoskopi ile başla; 5 yılda bir tekrarla. |
| Birinci derece akrabada KRK/ileri polip >=60 yaş | 40 yaş veya en genç tanıdan 10 yıl önce | Başlangıç kolonoskopisi sonrası bulgu yoksa ortalama risk aralığına dönülebilir. |
| Lynch, FAP, IBD-kolit, önceki KRK veya polip öyküsü | Özel algoritma | Bu kartın ortalama risk tarama aralıklarını kullanma; hastalığa özgü surveillans gerekir. |
Aile öyküsü alınırken sadece 'kanser var mı?' diye sorma: akrabalık derecesi, tanı yaşı, kolon/rektum mu, ileri adenom/serrated lezyon var mı, çoklu kanser veya çoklu polip öyküsü var mı yaz.
Genç yaşta KRK, bir aile hattında tekrarlayan KRK/endometrium/over/üreter kanseri veya çoklu polip varsa genetik danışma/Lynch-FAP değerlendirmesi gerekir.
Hangi Test, Kaç Yılda Bir?
Ortalama riskli asemptomatik erişkinde tarama seçenekleri
| Test | Aralık | Ne zaman iyi seçenek? |
|---|---|---|
| Kolonoskopi | 10 yılda bir | Tek aşamalı testtir; polip saptanırsa aynı seansta çıkarılabilir. Sedasyon, hazırlık ve işlem riski anlatılır. |
| FIT | Her yıl | Kolonoskopi istemeyen/erişimi zor hastada güçlü pratik seçenek; pozitifse kolonoskopi şarttır. |
| Yüksek duyarlılıklı FOBT/GGK | Her yıl; Türkiye programında 2 yılda bir | Program tabanlı taramada kullanılır; pozitiflikte tekrar test değil kolonoskopi gerekir. |
| sDNA-FIT | 1-3 yılda bir; pratikte çoğu protokol 3 yıl | Kolonoskopi istemeyen hastada alternatif; yalancı pozitiflik ve pozitiflikte kolonoskopi gereği anlatılır. |
| CTC / BT kolonografi | 5 yılda bir | Kolonoskopi yapılamayan veya tamamlanamayan hastada alternatif; pozitifse kolonoskopi gerekir. |
| Fleksibl sigmoidoskopi | 5 yılda bir veya 10 yılda bir + yıllık FIT | Distal kolon ağırlıklı strateji; proksimal lezyonları kaçırabileceği için merkez protokolüne göre kullanılır. |
| Kan bazlı Septin9 ve benzeri testler | Rutin önerilmez | Kılavuzlarda standart tarama testi olarak tercih edilmez; negatif sonuç güvenli dışlama sağlamaz. |
Hasta hangi testi seçerse seçsin sistem aynı kalır: negatifse önerilen aralıkta tekrar, pozitifse tanısal kolonoskopi.
Dışkı testleri tek seferlik güvence değildir; yıllık veya program aralığında tekrarlanmazsa koruyucu etkisi düşer.
Yetersiz barsak hazırlığı, çekuma ulaşılamaması veya eksik inceleme varsa kolonoskopi 'negatif' kabul edilmez; tekrar/tamamlayıcı inceleme planlanır.
Pozitif Test veya Şüpheli Bulguda Tanıya Gitme
Pozitif FIT/GGK/sDNA-FIT: aynı testi tekrarlama; kolonoskopi planla. Gecikme kanser riskini ve evreyi artırabilir.
Demir eksikliği anemisi, dışkıda kan, açıklanamayan kilo kaybı veya yeni barsak alışkanlığı değişikliği: kolonoskopi + biyopsi; sadece dışkı testiyle yönetme.
Kolonoskopide kitle: çoklu biyopsi al, lezyon lokalizasyonunu ve obstrüksiyon derecesini yaz, mümkünse tattoo/işaretleme merkez pratiğine göre yapılır.
Obstrüksiyon nedeniyle tam kolonoskopi yapılamıyorsa ameliyat öncesi CTC veya ameliyat sonrası 3-6 ay içinde clearing kolonoskopi planlanır.
Kanser doğrulanırsa bu kart tarama rolünden çıkar; evreleme için kolon kanserinde toraks-abdomen-pelvis BT, rektum kanserinde ek olarak pelvik MR ve uygun hastada EUS/onkoloji-konsey değerlendirmesi gerekir.
Kalite Kilidi - Sonucu Güvenilir mi?
Kolonoskopi raporunda çekuma ulaşım, barsak hazırlığı kalitesi, polip/kitle lokalizasyonu, biyopsi/polipektomi, eksik inceleme nedeni ve takip planı yazılmalıdır.
Barsak hazırlığı yetersizse küçük/orta polip kaçabilir; takip aralığını 10 yıl gibi uzun verme, tekrar kolonoskopi zamanını ayrıca belirle.
Pozitif dışkı testi sonrası yapılan kolonoskopi kaliteli ve tam değilse tarama tamamlanmış sayılmaz.
Kitle saptanan hastada senkron lezyon aramak için tam kolon değerlendirmesi hedeflenir; bu cerrahi planı değiştirebilir.
Başlıca Kaynaklar
- Kullanıcının sağladığı Colorectal Cancer destek metni.
- USPSTF. Colorectal Cancer: Screening recommendation statement, 2021. https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/recommendation/colorectal-cancer-screening
- ACG Clinical Guidelines: Colorectal Cancer Screening 2021. https://journals.lww.com/ajg/fulltext/2021/03000/acg_clinical_guidelines__colorectal_cancer.14.aspx
- US Multi-Society Task Force. Colonoscopy Surveillance after Colorectal Cancer Resection guideline summary. https://acgcdn.gi.org/wp-content/uploads/2018/04/Multi-Society-Task-Force-Colonoscopy-Surveillance-after-Colorectal-Cancer-Resection-Guideline-Summary.pdf
- T.C. Sağlık Bakanlığı HSGM. Kalın bağırsak kanseri taraması: 50-70 yaş, iki yılda bir GGK/FIT ve 10 yılda bir kolonoskopi. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/kanser-taramalari.html
Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.
Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.
Uygulamada aç Planları görAynı Kategoride
Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.
Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com
© NAVMED AI LIMITED — CNS Gastro. İçerik güncellemesi: Mayıs 2026.