Ana sayfa › Klinik Rehber › Alt Gastrointestinal Kanama

ACİL ALGORİTMA

Alt Gastrointestinal Kanama — Acil Yaklaşım

Hasta başı karar akışı · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

60 Saniyede Hastalık Yönetimi

Alt gastrointestinal kanama - 60 saniye karar akışı

1Stabil mi?

ABC, vital bulgular, mental durum, aktif hematokezya miktarı ve dijital rektal muayene aynı anda değerlendirilir.

İki geniş damar yolu, monitörizasyon, kan grubu-crossmatch, seri Hb/Hct ve PT/INR-aPTT-trombosit-fibrinojen hemen başlatılır.

Şok, senkop, devam eden bol hematokezya, oligüri, laktat/asidoz veya hızlı Hb düşüşü varsa barsak hazırlığı/kolonoskopi beklenmeden resüsitasyon + kaynak lokalizasyonu birlikte yürütülür.

→ Hasta stabil değilse karar akışı kolonoskopiden önce resüsitasyon, CTA/IR ve gerekirse cerrahiye döner.

2Üst kaynak var mı?

Hematokezya + hemodinamik instabilite masif üst GİS kanama olabilir; yalnız alt kaynak varsayımıyla ilerlenmez.

Hematemez, melena, BUN/kreatinin artışı, siroz/varis öyküsü veya nazogastrik aspiratta kan varsa stabilizasyon sonrası ÖGD öncelik kazanır.

Üst kaynak dışlanınca alt GİS kanama algoritmasına devam edilir; iki kaynak ihtimali klinik olarak açık tutulur.

→ Üst kaynak güçlü ise önce üst kanama kartındaki stabilizasyon/endoskopi akışı uygulanır.

3Kolonoskopi yapılabilir mi?

Hemodinami stabil, kanama yavaşlamış/durmuş ve barsak hazırlığı tolere edilebiliyorsa kolonoskopi tanı ve tedavi için ana yoldur.

Kolonoskopide divertikül, anjioektazi, post-polipektomi kanaması, tümör, İBH, iskemik/enfeksiyöz kolit aynı seansta değerlendirilir.

Görünen damar/aktif kanamada klips, band/loop, termal koagülasyon veya APC; tümörde biyopsi ve onkoloji-cerrahi planı; kolitte altta yatan hastalık tedavisi düşünülür.

→ Stabil hastada kolonoskopi planlı ve hazırlıklı yapılır; yalnızca rutin acil <24 saat hedefi klinik sonucu tek başına iyileştirmez.

4Kolonoskopi mümkün değilse

Genel durum, hemodinami veya kanama hızı barsak hazırlığı/kolonoskopiye izin vermiyorsa kolonoskopi beklenmez; BT anjiyografi (CTA) ile hızlı lokalizasyon aranır.

CTA pozitifse girişimsel radyoloji selektif mezenterik anjiyografi + embolizasyon için erken çağrılır; kaynak kontrolü resüsitasyonla eş zamanlı yürütülür.

CTA negatif ama aralıklı/düşük hızlı kanama sürüyorsa işaretli eritrosit sintigrafisi (RBC sintigrafisi) lokalizasyonu destekleyebilir; sonuç endoskopi/anjiyo yönlendirmek için kullanılır, tek başına cerrahi hedef değildir.

→ Masif devam eden kanamada IR, cerrahi, yoğun bakım ve gastroenteroloji aynı anda devreye girmelidir.

5Tedavi / kaynak kontrol

Çoğu stabil hastada eritrosit süspansiyonu eşiği Hb yaklaşık 7 g/dL'dir; şok, devam eden hipoperfüzyon veya belirgin kardiyak iskemi varsa hedef bireyselleştirilir.

Antikoagülan/antiagregan yönetimi kanama şiddeti, son doz, böbrek fonksiyonu, girişim planı ve tromboz riskiyle birlikte düzenlenir; körlemesine kesme/tersine çevirme yapılmaz.

Kaynak kontrol sırası pratik olarak: stabilse kolonoskopi, aktif/hızlı kanamada CTA -> IR embolizasyon, endoskopi/IR başarısızlığı veya peritonit-iskemi-gangrende cerrahi.

→ Kan ürünü vermek kaynak kontrolünün yerine geçmez; kanama odağı bulunup tedavi edilmelidir.

6Skor / yatış kararı

Kanama durmuş, vital bulgular stabil, Hb trendi güvenli ve üst kaynak dışlanmışsa Oakland Hesapla düğmesi düşük risk/ayaktan takip kararını destekler.

Oakland düşük olsa bile aktif kanama, instabilite, ciddi komorbidite, antikoagülan kullanımı, güvenli takip yokluğu veya üst kaynak şüphesi varsa hasta skor beklenmeden yatırılır.

YBÜ eşiği: şok, vazopressör, masif transfüzyon, laktat/asidoz, bilinç değişikliği, kardiyak iskemi veya çoklu organ yetmezliği.

→ Skor karar destek aracıdır; kanama hızı ve hasta güvenliği her zaman skordan önce gelir.

Tanım / Klinik Ayrım

Tanım: Treitz ligamanı distalinden kaynaklanan kanamalar alt GİS kanama olarak değerlendirilir; pratik acil yaklaşımda akut alt GİS kanama çoğunlukla kolon kaynaklı hematokezya ile gelir.

Ağrısız bol hematokezya: divertikül kanaması lehinedir.

Karın ağrısı + kanlı ishal: iskemik kolit, enfeksiyöz kolit veya İBH koliti düşün.

Dışkılama ile damlama/tuvalet kağıdında kan: hemoroid veya anal fissür lehinedir.

Kilo kaybı veya dışkılama alışkanlığı değişikliği: kolorektal malignite açısından uyarıdır.

Hematokezya rektumdan parlak kırmızı veya vişne çürüğü/koyu kırmızı kan gelmesidir; sol kolon ve anorektal kaynakta kan daha parlak, sağ kolon/ince barsak kaynakta daha koyu ve dışkıyla karışık olabilir.

Melena büyük oranda üst GİS kaynaklıdır; ancak sağ kolon veya ince barsak kanamalarında da görülebilir.

Hematokezya + hipotansiyon, ortostaz, senkop, BUN/kreatinin yüksekliği veya melena öyküsü varsa masif üst GİS kanama dışlanana kadar üst kaynak olasılığı yüksek kabul edilir.

Sık nedenler: divertikül kanaması, iskemik kolit, hemoroid/fissür, kolorektal polip-neoplazi, anjioektazi, post-polipektomi kanaması, İBH, enfeksiyöz kolit, radyasyon proktiti ve NSAİİ ilişkili ülserasyondur.

İlk 10 Dakika

ABC, vital bulgular, mental durum, aktif kanama miktarı, ortostatik bulgular ve dijital rektal muayene aynı anda değerlendirilir.

Şok, senkop, konfüzyon, soğuk-nemli ekstremite, göğüs ağrısı, oligüri veya devam eden bol hematokezya varsa ağır kanama gibi yönetilir.

İki geniş damar yolu açılır; monitörizasyon, oksijen ihtiyacı, idrar çıkışı, seri vital takip ve kan hazırlığı başlatılır.

Peritonit, defans-rebound, belirgin distansiyon veya ani şiddetli karın ağrısı varsa endoskopi hazırlığına gömülmeden perforasyon/iskemi/akut batın değerlendirilir.

Antikoagülan, antiagregan, NSAİİ, yakın zamanda polipektomi/biyopsi, radyoterapi, divertikül, İBH, vasküler hastalık ve önceki kanama öyküsü sorgulanır.

Ciddi hematokezya üst GİS kaynaklı olabilir; hematemez, melena, BUN/kreatinin yüksekliği veya instabilite varsa üst endoskopi yolu erken düşünülür.

Kritik Tetkikler

Tam kan sayımı ve seri Hb/Hct; ilk Hb kan kaybını olduğundan iyi gösterebilir, aktif kanamada 2-8 saatte bir tekrar gerekebilir.

PT/INR, aPTT, trombosit ve gerekirse fibrinojen; aktif kanama ve girişim planı ile birlikte yorumlanır.

Üre, kreatinin, elektrolitler ve karaciğer testleri; BUN/kreatinin yüksekliği üst kaynak lehine yardımcı ipucudur.

Kan grubu ve cross-match; aktif kanama veya yatış gerektiren hastada geciktirilmez.

Laktat/kan gazı şok, hipoperfüzyon, sepsis, iskemik kolit veya masif kanamada.

EKG ve troponin; ileri yaş, koroner arter hastalığı, göğüs ağrısı, dispne, hipotansiyon veya ciddi anemi varsa.

Karın ağrısı, ateş veya ishal baskınsa dışkı incelemeleri ve C. difficile testi klinik bağlama göre eklenir; ancak aktif ağır kanamada kaynak kontrolü geciktirilmez.

Skor / Risk

Oakland skoru düşük riskli alt GİS kanamada ayaktan takip kararına yardımcı olabilir; devam eden parlak kanama, instabilite veya üst kaynak şüphesi varsa skor beklenmez.

Yüksek risk: hipotansiyon, taşikardi, senkop, devam eden bol hematokezya, Hb düşüşü, transfüzyon ihtiyacı, ileri yaş, ciddi komorbidite, antikoagülan kullanımı ve önceki ciddi alt GİS kanama.

Ağrısız masif hematokezya divertikül kanamasını; ağrı + hassasiyet + laktat/iskemi riski iskemik koliti; ağrı + ateş + ishal enfeksiyöz/İBH kolitini düşündürür.

Hemodinamik olarak stabil ve kanaması durmuş hastada hazırlıklı kolonoskopi planı çoğu zaman acele edilmemiş ama düzenli bir yaklaşımla yapılır.

Üst Kaynağı Dışlama

Alt GİS kanama gibi görünen hastaların bir kısmında kaynak üst GİS olabilir; özellikle hematokezya + instabilite üst kaynak dışlanana kadar risklidir.

Üst kaynak lehine bulgular: hematemez/kahve telvesi kusma, melena, rektal tuşede melena, BUN/kreatinin oranında belirgin artış, nazogastrik aspiratta taze veya kahve telvesi kan.

Nazogastrik lavaj rutin değildir; negatif aspirat üst GİS kanamayı dışlamaz. Seçilmiş hastada üst-alt ayrımına veya aspirasyon riskini yönetmeye yardım edebilir.

Üst kaynak güçlü ise stabilizasyon sonrası önce ÖGD yapılır; üst kaynak dışlandıktan sonra alt GİS algoritmasına devam edilir.

Algoritmik Akış

1. Hemodinami: alt GİS kanama ile gelen hastada ilk ayrım stabil / instabil ayrımıdır; instabil hasta önce ABC, damar yolu, kan hazırlığı ve resüsitasyonla yönetilir.

2. İnstabil hematokezya: masif üst GİS kanama dışlanır; hematemez, melena, BUN/kreatinin yüksekliği veya nazogastrik aspiratta kan varsa stabilizasyon sonrası ÖGD öncelik kazanır.

3. Stabilizasyon başarısız veya kanama sürüyor: barsak hazırlığı beklenemeyecek kadar aktif kanamada CTA ile kanama lokalizasyonu aranır; pozitifse anjiyografi/embolizasyon için IR çağrılır.

4. Stabil hasta: yeterli barsak hazırlığı sonrası kolonoskopi tanı ve tedavi için ana yoldur; lezyon görülürse aynı seansta klips, APC, band/loop, enjeksiyon veya kombine tedavi uygulanır.

5. Kolonoskopide kanama yeri bulunamadı: üst kaynak tekrar gözden geçirilir; klinik şüphe varsa ÖGD, devam eden aktif kanamada CTA, aralıklı/obskür kanamada kapsül endoskopi veya enteroskopi planlanır.

6. Şiddetli kanama nedeniyle optimal inceleme yapılamıyor: MTP, CTA/IR ve cerrahi aynı anda organize edilir; kolonoskopi için hazırlık beklemek kaynak kontrolünü geciktirmemelidir.

7. Endoskopik veya IR tedavi başarısız: kanama lokalizasyonu mümkün olduğunca netleştirilerek cerrahi değerlendirme yapılır; peritonit, iskemi veya gangren şüphesinde cerrahi daha erken devreye girer.

8. Kanama durdu: Oakland skoru, Hb trendi, komorbidite ve antikoagülan planı ile yatış/ayaktan izlem kararı verilir; kolon kanseri dışlama ve takip kolonoskopisi unutulmaz.

Kılavuzdan Karar Noktaları

Hematokezya + hemodinamik instabilite varsa üst GİS kaynak dışlanmalıdır; gerekirse üst endoskopi öncelik kazanır.

Hayatı tehdit eden veya hemodinamik olarak anlamlı devam eden alt GİS kanamada BT anjiyografi hızlı lokalizasyon için öne çıkar.

BT anjiyografide aktif ekstravazasyon varsa girişimsel radyoloji/embolizasyon erken değerlendirilir.

Yatış gerektiren çoğu hastada kolonoskopi yapılır; ancak rutin acil <24 saat kolonoskopi klinik sonuçları belirgin iyileştirmediği için stabil hastada non-urgent kolonoskopi uygundur.

Düşük riskli hastada risk skoru, komorbidite, Hb stabilitesi ve tekrar kanama olasılığı birlikte değerlendirilerek ayaktan takip düşünülebilir.

Transfüzyon eşiği çoğu stabil hastada kısıtlayıcı stratejiyle Hb yaklaşık 7 g/dL civarıdır; aktif şok/iskemik kalp hastalığı/masif kanama varsa bireyselleştirilir.

Tedavi / Karar

Resüsitasyon, kanama şiddeti ve kaynak lokalizasyonu eş zamanlı yürütülür; aktif şokta kolonoskopi hazırlığı kaynak kontrolünü geciktirmemelidir.

İzotonik kristalloid olarak Ringer laktat veya %0.9 NaCl kullanılabilir; kalp yetmezliği, kronik böbrek hastalığı ve sirozda volüm yükü açısından sık yeniden değerlendirme gerekir.

Çoğu stabil hastada eritrosit transfüzyonu için Hb yaklaşık 7 g/dL eşiği kullanılır; aktif şok, masif kanama, devam eden hipoperfüzyon veya belirgin kardiyak iskemi varsa eşik bireyselleştirilir.

Antikoagülan/antiagregan yönetimi kanama şiddeti, ilaç tipi, son doz, böbrek fonksiyonu ve tromboz riskiyle birlikte planlanır; gereksiz tersine çevirme de gereksiz gecikme de risklidir.

Stabil, kanaması yavaşlamış veya durmuş hastada barsak hazırlığı sonrası kolonoskopi tanı ve tedavi için temel yöntemdir.

Hemodinamik olarak anlamlı devam eden aktif kanamada BT anjiyografi öncelikli lokalizasyon testi olabilir; pozitifse girişimsel radyoloji/embolizasyon erken çağrılır.

Masif Transfüzyon / Kaynak Kontrolü

Tanım: masif transfüzyon klasik olarak 24 saatte ≥10 Ü eritrosit süspansiyonu verilmesi/öngörülmesidir; acil pratikte devam eden kanamada 1 saatte ≥3-4 Ü eritrosit gereksinimi veya şokla seyreden hızlı kan ürünü ihtiyacı MTP eşiği kabul edilir.

MTP tetikleyicileri: persistan hipotansiyon/şok, devam eden bol hematokezya, hızlı Hb düşüşü, vazopressör ihtiyacı, ilk 1 saatte ≥3-4 Ü eritrosit gereksinimi veya 24 saatte yüksek hacimli kan ürünü gerekeceği öngörüsü.

MTP başladıysa kan bankası, gastroenteroloji, anestezi-YBÜ, girişimsel radyoloji ve cerrahi aynı anda haberdar edilir.

Alt GİS masif kanamada barsak hazırlığı beklenemeyecekse CTA öncelikli lokalizasyon testidir; pozitif bulguda anjiyografi/embolizasyon planlanır.

Kolonoskopi yapılabilecek kadar stabil hale gelen hastada kanama odağı endoskopik olarak klips, APC, band/loop veya kombine yöntemle tedavi edilir.

Endoskopi ve IR ile kontrol sağlanamayan, peritonit/iskemi bulgusu olan veya lokalize edilemeyen hayatı tehdit eden kanamada cerrahi erken dahil edilir.

Cerrahi kararda mümkün olduğunca kanama lokalizasyonu belirlenmelidir; kör segmental rezeksiyon yüksek riskli olabilir.

Endoskopik / Radyolojik Kontrol

Kolonoskopi tanısal ve tedavi edicidir; divertikül, anjioektazi, post-polipektomi kanaması, tümör, İBH, iskemik veya enfeksiyöz kolit aynı seansta değerlendirilebilir.

Endoskopik tedavi seçenekleri lezyona göre klips, termal koagülasyon, APC, epinefrin enjeksiyonu, band/loop veya kombine yöntemlerdir.

Divertikül kanamasında görünür damar veya aktif kanama varsa klips/band/koagülasyon; anjioektazide APC; post-polipektomide klips/koagülasyon; tümörde biyopsi ve onkoloji/cerrahi planı düşünülür.

İskemik, enfeksiyöz veya İBH kolitinde tedavi kanama durdurmadan çok altta yatan inflamasyon/iskemi/enfeksiyonun yönetimine odaklanır; peritonit veya gangren şüphesinde cerrahi değerlendirme gecikmez.

BT anjiyografide aktif ekstravazasyon varsa anjiyografik embolizasyon planlanır; negatif BT aktif kanamayı dışlamaz, aralıklı kanamada tekrar değerlendirme gerekir.

Üst ve alt endoskopi negatif ama kanama sürüyorsa ince barsak kanaması için kapsül endoskopi, enteroskopi, BT/MR enterografi veya anjiyografi klinik bağlama göre seçilir.

Yatış / Konsültasyon

Yatış: aktif veya tekrarlayan hematokezya, Hb düşüşü, transfüzyon ihtiyacı, antikoagülan kullanımı, ciddi komorbidite, ileri yaş, güvenli ayaktan takip olmaması veya yüksek risk skoru.

YBÜ: şok, vazopressör ihtiyacı, masif transfüzyon, laktat/asidoz, ciddi kardiyak iskemi, bilinç değişikliği veya çoklu organ yetmezliği.

Gastroenteroloji erken haberdar edilir; BT anjiyografi pozitif veya devam eden aktif kanamada girişimsel radyoloji; peritonit, iskemi/gangren, kontrol edilemeyen kanama veya başarısız endoskopi/IR durumunda cerrahi değerlendirme gerekir.

Taburculuk planında tekrar kanama uyarıları, antikoagülan/antiagregan yeniden başlama planı, kolon kanseri dışlama ve takip kolonoskopisi net yazılır.

Nihai Konsültasyon Notu

Hematokezya veya bordo dışkı ile gelen hastada önce hemodinamik durum belirlenir; hipotansiyon/şok varsa masif üst GİS kanama dışlanana kadar üst kaynak da düşünülmelidir.

Stabil hastada rektal muayene, seri Hb-Hct, koagülasyon ve antitrombotik ilaç değerlendirmesi sonrası barsak hazırlığıyla kolonoskopi planlanır.

Aktif, hızlı veya hazırlık yapılamayan kanamada BT anjiyografi; pozitiflikte girişimsel radyoloji/embolizasyon, başarısızlıkta cerrahi değerlendirme öne alınır.

Masif transfüzyon gereksinimi, devam eden şok, peritonit, iskemik kolit şüphesi veya kontrol edilemeyen kanama varsa cerrahi ve yoğun bakım aynı anda sürece katılmalıdır.

Bu not karar desteği içindir; hasta özelindeki vital bulgular, komorbiditeler, ilaçlar, gebelik durumu, böbrek/karaciğer fonksiyonu ve kurum protokolü hekim tarafından ayrıca gözden geçirilir.

Başlıca Kaynaklar

Sağlık & Bilim-2022: İç Hastalıkları Acilleri, Gastrointestinal Sistem Kanamaları bölümü.
ACG Guideline: Management of Patients With Acute Lower Gastrointestinal Bleeding, 2023.
ACG/CAG Guideline: Management of Anticoagulants and Antiplatelets During Acute GI Bleeding and the Periendoscopic Period.
ESGE guideline: diagnosis and management of acute lower gastrointestinal bleeding.

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.

Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.

Uygulamada aç Planları gör

Diğer Acil Algoritmalar

Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com