Ana sayfa › Klinik Rehber › GİS Kanama - Endoskopi Zamanlaması
ACİL ALGORİTMA
GİS Kanama - Endoskopi Zamanlaması — Acil Yaklaşım
Kanama Tipini Hızlı Ayır
Hematemez veya kahve telvesi kusma üst GİS kanama kabul edilir.
Melena çoğunlukla üst GİS kaynaklıdır; sağ kolon/ince barsak kanaması da melena yapabilir.
Hematokezya çoğunlukla alt GİS kanamadır; ancak hematokezya + hipotansiyon/ortostaz/şok masif üst GİS kanama dışlanana kadar üst kaynak gibi yönetilir.
Dijital rektal muayene yapılır: melena üst kaynak lehine, pıhtılı/parlak kan alt kaynak lehine destekleyici olabilir.
BUN/kreatinin oranında belirgin artış, nazogastrik aspiratta taze/kahve telvesi kan, melena veya hematemez üst kaynak olasılığını artırır.
Ortak İlk Basamak
Endoskopi saatinden önce ABC, hava yolu/aspirasyon riski, iki geniş damar yolu, monitörizasyon, kan grubu-crossmatch, seri Hb ve hemodinamik stabilizasyon gelir.
Şok, aktif hematemez, devam eden bol hematokezya, bilinç değişikliği, oligüri, laktat/asidoz veya göğüs ağrısı varsa resüsitasyon ve konsültasyon eş zamanlı yürütülür.
Peritonit, defans-rebound, ani şiddetli karın ağrısı veya perforasyon şüphesi varsa endoskopi planı cerrahi/BT değerlendirmesiyle birlikte yeniden düşünülür.
Antikoagülan/antiagregan, NSAİİ, siroz/portal hipertansiyon, önceki kanama, polipektomi/biyopsi ve radyoterapi öyküsü zamanlama kararını değiştirir.
Kısıtlayıcı transfüzyon çoğu stabil hastada uygundur; aktif şok, masif kanama veya belirgin kardiyak iskemi varsa eşik bireyselleştirilir.
Üst GİS Kanama
Çok düşük riskli GBS 0-1 hastada güvenli ayaktan takip ve planlı endoskopi düşünülebilir.
Klinik olarak anlamlı üst GİS kanamada endoskopi genellikle başvurudan sonraki ilk 24 saat içinde, resüsitasyon tamamlandıktan sonra hedeflenir.
Aktif hematemez veya mide doluluğu bekleniyorsa seçilmiş hastada eritromisin 250 mg IV, endoskopiden 30-120 dakika önce görüşü artırmak için düşünülebilir.
Nazogastrik lavaj rutin değildir; negatif aspirat üst kanamayı dışlamaz.
Endoskopik tedavi gerektiren yüksek riskli ülser stigmaları Forrest Ia/Ib/IIa ve seçilmiş IIb lezyonlardır; temiz tabanlı ülserde acil hemostaz gerekmez.
Varis Kanaması
Siroz/portal hipertansiyon hastasında üst GİS kanama varsa aksi kanıtlanana kadar varis kanaması gibi yönetilir.
Vazoaktif ajan ve antibiyotik endoskopi beklenmeden başlanır; doz ve hazırlama pratiği Varis Kanaması kartında verilir.
Yeterli resüsitasyon ve hava yolu güvenliği sonrası endoskopi tercihen ilk 12 saat içinde planlanır.
Özofagus varisinde EVL; gastrik variste lezyon tipine göre siyanoakrilat/trombin/coil, EUS yaklaşımı, BRTO/PARTO veya TIPS değerlendirilir.
Kontrol edilemeyen kanamada balon tamponadı veya kaplı özofageal stent sadece köprü tedavidir; TIPS/IR/cerrahi planı gecikmemelidir.
Alt GİS Kanama
Stabil hastada barsak hazırlığı sonrası kolonoskopi tanı ve tedavi için temel yöntemdir; yatış gerektiren çoğu hastada non-urgent kolonoskopi yeterlidir.
Devam eden hemodinamik olarak anlamlı aktif hematokezya veya hazırlık bekleyemeyecek ağır kanamada BT anjiyografi hızlı lokalizasyon için öne çıkar.
BT anjiyografide aktif ekstravazasyon varsa girişimsel radyoloji ve embolizasyon erken değerlendirilir.
Hematokezya + instabilite varsa üst kaynak dışlanmadan yalnız alt kanama algoritmasına kilitlenilmez; stabilizasyon sonrası ÖGD öncelik kazanabilir.
Kolonoskopi negatif ama kanama sürüyorsa CTA tekrarı, sintigrafi, kapsül/enteroskopi veya cerrahi/IR yolu klinik bağlama göre seçilir.
Görüntüleme / IR / Cerrahi
CTA aktif kanama lokalizasyonunda hızlıdır; aralıklı kanamada negatif olabilir ve klinik devam ederse tekrar değerlendirme gerekir.
Sintigrafi düşük hızlı/aralıklı kanamada duyarlı olabilir; ancak lokalizasyon hatası nedeniyle cerrahi karar için tek başına yeterli olmayabilir.
Üst GİS kanamada başarısız endoskopi veya tekrar kanamada önce tekrar endoskopi, ardından transkateter arteriyel embolizasyon veya cerrahi düşünülür.
Alt GİS kanamada CTA pozitifse embolizasyon; endoskopi/IR başarısız veya iskemi-peritonit varsa cerrahi erken dahil edilir.
Obskür kanama: ÖGD ve kolonoskopiyle açıklanamayan persistan/tekrarlayan kanamada ince barsak kaynak için kapsül endoskopi, enteroskopi ve enterografi yolu düşünülür.
Kan Ürünü / Antitrombotik
Çoğu stabil hastada Hb yaklaşık 7 g/dL civarı transfüzyon eşiği olarak kullanılır; belirgin kardiyak iskemi, masif kanama veya şokta daha yüksek hedef gerekebilir.
Masif transfüzyon tanımı: klasik eşik 24 saatte ≥10 Ü eritrosit süspansiyonu; pratik acil eşik devam eden kanamada 1 saatte ≥3-4 Ü eritrosit gereksinimi, 3 saatte kan hacminin yaklaşık yarısının replasmanı veya şokla seyreden hızlı kan ürünü ihtiyacıdır.
Hb tek başına MTP kriteri değildir; aktif kanama hızı, hemodinami, laktat/asidoz, idrar çıkışı, vazopressör gereksinimi ve erken kan ürünü ihtiyacı birlikte okunur.
Varis kanamasında aşırı transfüzyon portal basıncı artırabileceği için Hb'nin gereksiz şekilde 10 g/dL üzerine çıkarılmasından kaçınılır.
Trombosit, TDP, fibrinojen/kriyopresipitat, PCC veya spesifik antidot kararı kanama şiddeti, ilaç tipi, son doz zamanı, girişim planı ve tromboz riskiyle birlikte verilir.
MTP gerektiren kanamada kan bankası, endoskopi, anestezi-YBÜ, IR ve cerrahi aynı anda aktive edilir; kan ürünü vermek kaynak kontrolünün yerine geçmez.
MTP sırasında kalsiyum, ısıtılmış kan ürünü, fibrinojen, pH/laktat, hipotermi ve koagülopati seri izlenir.
Antikoagülan/antiagregan kesme-yeniden başlama planı kartta açık yazılmalıdır; yüksek tromboz riskinde ilgili uzmanlıkla ortak karar gerekir.
Konsültasyon / Yatış
Klinik olarak anlamlı GİS kanamada gastroenteroloji/endoskopi ekibi erken haberdar edilir.
Şok, masif kanama, aktif hematemez, devam eden bol hematokezya, bilinç bozukluğu, aspirasyon riski veya ciddi komorbidite varsa yoğun bakım/anestezi eş zamanlı düşünülür.
CTA pozitif, endoskopi başarısız, tekrar kanama yüksek veya embolizasyon ihtimali varsa girişimsel radyoloji erken dahil edilir.
Peritonit, iskemi/gangren, kontrol edilemeyen kanama veya IR/endoskopi başarısızlığında cerrahi bekletilmez.
Nihai Konsültasyon Notu
Endoskopi zamanlaması kanama tipinden önce hastanın stabilitesine göre belirlenir; şok, aspirasyon riski veya aktif masif kanamada resüsitasyon ve hava yolu güvenliği geciktirilmez.
Varis kanamasında hedef, stabilizasyon sonrası tercihen ilk 12 saat içinde endoskopidir; vazoaktif tedavi ve antibiyotik profilaksisi endoskopi beklenmeden başlanır.
Varis dışı üst GİS kanamada çoğu hastada endoskopi ilk 24 saat içinde planlanır; çok düşük riskli GBS 0-1 hastada ayaktan yaklaşım düşünülebilir.
Alt GİS kanamada stabil hastada iyi hazırlıkla non-urgent kolonoskopi uygundur; devam eden hızlı kanamada BT anjiyografi ve embolizasyon yolu öne çıkar.
Bu not karar desteği içindir; hasta özelindeki vital bulgular, komorbiditeler, ilaçlar, gebelik durumu, böbrek/karaciğer fonksiyonu ve kurum protokolü hekim tarafından ayrıca gözden geçirilir.
Başlıca Kaynaklar
- Sağlık & Bilim-2022: İç Hastalıkları Acilleri, Gastrointestinal Sistem Kanamaları bölümü.
- ACG Clinical Guideline: Upper Gastrointestinal and Ulcer Bleeding, 2021.
- ACG Guideline: Management of Patients With Acute Lower Gastrointestinal Bleeding, 2023.
- Baveno VII - Renewing consensus in portal hypertension.
- ESGE guideline resources on upper/lower gastrointestinal bleeding and variceal hemorrhage.
Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.
Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.
Uygulamada aç Planları görDiğer Acil Algoritmalar
Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.
Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com
© NAVMED AI LIMITED — CNS Gastro. İçerik güncellemesi: Mayıs 2026.