Ana sayfa › Klinik Rehber › Akut Kolanjit

ACIL GASTROENTEROLOJI

Akut Kolanjit

Kılavuz temelli klinik özet · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Hızlı Yaklaşım

Hasta Başı İlk Değerlendirme

Ateş/titreme, sağ üst kadran ağrısı, sarılık, bulantı-kusma, koyu idrar-açık dışkı, kaşıntı veya bilinen taş/stent/darlık öyküsünde akut kolanjit düşünülür.

İlk bakıda genel durum, bilinç, ağrı, oral alım, dehidratasyon, idrar çıkışı, hipotansiyon, taşikardi, takipne, oksijen ihtiyacı ve sepsis bulguları birlikte değerlendirilir.

Charcot triadı tanıyı destekler ama yokluğu kolanjiti dışlamaz; yaşlı, immünsüpresif, malign darlıklı veya stentli hastada tablo silik olabilir.

Hipotansiyon, konfüzyon, oligüri, laktat yüksekliği, hipoksi veya hızlı kötüleşme varsa tedavi ve kaynak kontrol hazırlığı tanı netleşmesini beklemez.

Tanı

İlk Laboratuvar Tetkikleri

Kan kültürü tercihen iki set alınır; kültür almak antibiyotiği geciktirmemelidir.

TKS, CRP ve seçilmiş hastada PCT istenir.

AST, ALT, ALP, GGT, total/direkt bilirubin kolestaz ve hepatoselüler eşlik açısından değerlendirilir.

Üre, kreatinin, sodyum, potasyum, glukoz, laktat ve kan gazı sepsis/organ perfüzyonu için alınır.

PT/INR, aPTT ve trombosit girişim öncesi kanama riski ve TG18 Grade III kriterleri için gereklidir.

Gebelik olasılığı, immünsüpresyon, malignite, PSC, yakın ERCP/stent ve önceki kültür-direnç öyküsü ayrıca sorgulanır.

Görüntüleme ve Endoskopik Değerlendirme

USG ilk basamak görüntülemedir; safra yolu dilatasyonu, koledok taşı, safra kesesi taşı, stent tıkanıklığı ve intrahepatik dilatasyon aranır.

USG negatif ama klinik/laboratuvar güçlü ise kolanjit dışlanmaz; gaz, obezite, distal koledok taşı veya erken obstrüksiyon görüntüyü sınırlayabilir.

MRCP veya EUS; koledok taşı/obstrüksiyon olasılığı sürüyor ama acil terapötik ERCP kararı net değilse kullanılır.

BT; malign obstrüksiyon, apse, perforasyon, pankreatit, alternatif akut batın veya sepsis odağı araştırmasında seçilir.

ERCP tanısal bekleme testi gibi kullanılmaz; kolanjit + obstrüksiyon veya yüksek drenaj ihtiyacında terapötik kaynak kontrol yoludur.

Tanı Mantığı - Veriyi Birleştir

Akut kolanjit; biliyer staz/obstrüksiyon üzerine enfeksiyon eklenmesiyle gelişir ve sepsis-kaynak kontrolü açısından acildir.

Tanı; yakınma ve muayene + sistemik inflamasyon + kolestaz + görüntüleme bulgularının birlikte okunmasıyla konur.

Laboratuvar ve görüntüleme beklenirken hemodinamik bozukluk, sepsis veya güçlü klinik şüphe varsa sıvı, antibiyotik ve drenaj hazırlığı geciktirilmez.

Elde edilen verilerle önce TG18 tanı kriterleri, ardından Grade değerlendirmesi yapılır; Grade tedavi yoğunluğunu ve drenaj zamanlamasını belirler.

Tokyo Guidelines 2018 Tanı Kriterleri

A - Sistemik inflamasyon: ateş/titreme veya WBC <4.000 ya da >10.000/mm3 veya CRP yüksekliği.

B - Kolestaz: sarılık/bilirubin >=2 mg/dL veya ALP, GGT, AST, ALT değerlerinde >1,5 x üst sınır yükselme.

C - Görüntüleme: safra yolu dilatasyonu veya taş, striktür, stent tıkanıklığı, malign obstrüksiyon gibi etiyolojik bulgu.

Şüpheli akut kolanjit: A + B veya A + C.

Kesin akut kolanjit: A + B + C.

Tokyo kriterleri skoru tek başına 'tedavi izni' değildir; hastanın vital bulguları ve genel durumu ile birlikte yorumlanır.

Tokyo Şiddet / Grade Hesaplama

Grade III: en az bir organ disfonksiyonu vardır; kardiyovasküler, nörolojik, solunum, renal, hepatik veya hematolojik bozulma aranır.

Kardiyovasküler: vazopressör gerektiren hipotansiyon; nörolojik: bilinç bozukluğu; solunum: PaO2/FiO2 <300.

Renal: oligüri veya kreatinin >2,0 mg/dL; hepatik: PT-INR >1,5; hematolojik: trombosit <100.000/mm3.

Grade II: organ disfonksiyonu yoktur ancak WBC >12.000 veya <4.000/mm3, ateş >=39°C, yaş >=75, total bilirubin >=5 mg/dL veya düşük albümin kriterlerinden en az ikisi vardır.

Grade I: Grade II veya Grade III kriterlerini karşılamaz.

Skor Hesapla düğmesiyle Grade belirlenir; sonuç tedavi bölümündeki drenaj zamanlamasıyla birlikte okunur.

Ayırıcı Tanıda Unutma

Safra taşı pankreatiti, akut kolesistit, biliyer kolik, viral/ilaç ilişkili hepatit, karaciğer apsesi, malign biliyer obstrüksiyon ve sepsis odağı ayırıcı tanıda düşünülür.

Sarılık baskın ama ateş/CRP/WBC yoksa mekanik obstrüksiyon, malignite veya noninfeksiyöz kolestaz öne çıkar; ancak erken kolanjit klinik izlemle dışlanır.

Ağrı ve ateş baskın ama kolestaz/görüntüleme yoksa akut kolesistit veya alternatif intraabdominal enfeksiyon yönünden değerlendirme genişletilir.

Başlıca Kaynaklar

• Şüpheli tanı: A sistemik inflamasyon + B kolestaz veya C görüntüleme bulgusu
• Kesin tanı: A sistemik inflamasyon + B kolestaz + C görüntüleme bulgusu birlikte olmalı
• A. Sistemik inflamasyon: ateş/titreme veya WBC <4.000 ya da >10.000/mm³ veya CRP yüksekliği
• B. Kolestaz: sarılık veya ALP, GGT, AST, ALT yüksekliği
• C. Görüntüleme: safra yolu dilatasyonu veya taş, striktür, stent tıkanıklığı gibi etiyolojik bulgu
• Şiddet sınıflaması: Grade I hafif, Grade II orta, Grade III ağır/organ disfonksiyonu
• Tokyo Guidelines 2018 (TG18): Acute Cholangitis and Acute Cholecystitis
• TG18 initial management of acute biliary infection and flowchart for acute cholangitis
• TG18 antimicrobial therapy recommendations for acute cholangitis and cholecystitis, 2018
• ASGE guideline on the management of cholangitis: endoskopik drenaj ve <48 saat biliyer dekompresyon önerisi
• Bu başlıktaki ilaç dozları, kullanım süreleri, kontrendikasyonlar ve takip aralıkları v1.0 öncesi güncel kılavuz ve kurum protokolü ile tekrar doğrulanmalıdır.
• Böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, gebelik, ileri yaş, immünsüpresyon ve çoklu ilaç kullanımı olan hastalarda doz/ajan seçimi bireyselleştirilmelidir.
• Bu program klinik karar destek aracıdır; nihai karar hastayı değerlendiren hekime aittir.

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Aynı Kategoride

• Akut Karaciğer Yetmezliği
• Alt GİS Kanama
• Gastrik Varis Kanaması
• Üst GİS Kanama