Ana sayfa › Klinik Rehber › Alt GİS Kanama

ACIL GASTROENTEROLOJI

Alt GİS Kanama

Kılavuz temelli klinik özet · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Hızlı Yaklaşım

Ne zaman düşünmeli?

Hematokezya, parlak kırmızı/koyu kırmızı dışkılama, pıhtılı rektal kanama veya kanlı dışkı ile başvuran hastada düşünülür.

Hemodinamik instabilite, senkop, devam eden bol kanama, belirgin Hb düşüşü, antikoagülan/antiagregan kullanımı, ciddi komorbidite veya ileri yaş varsa acil değerlendirme gerekir.

Hematemez, melena, şok, belirgin BUN/üre yüksekliği veya masif hematokezya varsa hızlı geçişli üst GİS kanama dışlanmadan alt kaynak varsayılmaz.

Tanı

İlk Değerlendirme Akışı

1. Önce stabilite belirlenir: KB, nabız, ortostaz/senkop, mental durum, aktif kanama miktarı ve şok bulguları değerlendirilir.

2. Dijital rektal muayene ile kan varlığı, melena, kitle, hemoroid/fissür ve dışkı rengi değerlendirilir; tek başına hemoroid görülmesi ciddi kanamayı dışlamaz.

3. İki geniş damar yolu, monitörizasyon, kan grubu/cross-match ve seri Hb-Hct hazırlığı klinik şiddete göre başlatılır.

4. Masif/devam eden kanama veya instabilite varsa resüsitasyonla eş zamanlı BT anjiyografi, girişimsel radyoloji, cerrahi ve gastroenteroloji hattı hazırlanır.

5. Stabil ve kanaması sınırlı hastada barsak hazırlığı sonrası kolonoskopi tanı ve gerektiğinde tedavi için ana yöntemdir.

Ağır / Tekrarlayan Kanama Risk İpuçları

Taşikardi, hipotansiyon, ortostaz veya senkop

Başvuruda/ilk saatlerde devam eden rektal kanama veya bol hematokezya

Hb/Hct düşüklüğü veya seri takipte hızlı düşüş

Transfüzyon gereksinimi veya ilk 24 saatte kanamanın sürmesi

Aspirin/antikoagülan/antiagregan kullanımı

İleri yaş, ciddi kardiyopulmoner hastalık, böbrek yetmezliği veya ikiden fazla önemli komorbidite

Nontender abdomen ile bol ağrısız hematokezya divertiküler kanama lehine olabilir; ağrısız olması kanamanın hafif olduğu anlamına gelmez.

Üst GİS Kaynak Dışlama

Hematemez veya kahve telvesi kusma varsa üst GİS kanama önceliklidir.

Melena, hipotansiyon/şok, belirgin üre yüksekliği, siroz/varis öyküsü veya masif hematokezya varsa hızlı geçişli üst kaynak düşünülür.

Üst kaynak olasılığı yüksekse stabilizasyon sonrası ÖGD öncelik kazanır; negatif alt değerlendirme üst kaynağı dışlamaz.

Nazogastrik aspirat/lavaj rutin değildir; negatif sonuç üst GİS kanamayı güvenle dışlamaz.

İlk Laboratuvar ve Kan Hazırlığı

Tam kan sayımı

Hemoglobin / hematokrit seri takibi

Üre

Kreatinin

Elektrolitler

PT

INR

aPTT

Kan grubu ve cross-match

Laktat ve kan gazı: şok, iskemi veya sepsis şüphesinde

CRP: kolit, iskemi veya enfeksiyon şüphesinde

Kolit / Enfeksiyon / İskemi Tetkikleri

Gaita kültürü, C. difficile toksin/PCR ve parazit incelemesi: kanlı ishal, ateş, antibiyotik/hastane teması veya epidemiyolojik risk varsa

Fekal kalprotektin seçilmiş olguda IBD aktivitesi ayrımına yardımcı olabilir; akut kanamada tek başına karar verdirmez.

Şiddetli karın ağrısı, laktat yüksekliği, peritonit veya vasküler risk varsa iskemik kolit/mezenter iskemi açısından BT anjiyografi ve cerrahi değerlendirme düşünülür.

Persistan kanama, kilo kaybı, demir eksikliği veya ileri yaşta yeni başlangıç varsa malignite/polip açısından kolonoskopi planı netleştirilir.

Endoskopik Değerlendirme: Anoskopi / Fleksibl Sigmoidoskopi

Anorektal kaynak şüphesinde anoskopi erken yararlıdır: hemoroid, fissür, fistül, proktit veya rektal ülser değerlendirilebilir.

Rektosigmoid kaynak şüphesinde fleksibl sigmoidoskopi düşünülebilir: radyasyon proktiti, ülseratif proktosigmoidit, soliter rektal ülser veya rektosigmoid post-polipektomi kanama.

Anoskopi/fleks sig ciddi veya proksimal kanamayı dışlamaz; özellikle 50 yaş üzeri, anemi, kilo kaybı, devam eden kanama veya malignite riski varsa kolonoskopi planı korunur.

Kolonoskopi / BT Anjiyografi Zamanlaması

Stabil hastada yeterli barsak hazırlığı sonrası kolonoskopi planlanır; işlem tanısal olduğu kadar tedavi edici de olabilir.

Acil/erken kolonoskopi gerekiyorsa hızlı polietilen glikol (PEG) bazlı barsak hazırlığı kullanılır; oral alamayan seçilmiş hastada nazogastrik yol ile hazırlık düşünülebilir.

Sodyum fosfatlı hazırlıklar sıvı-elektrolit yükü ve böbrek riski nedeniyle akut kanamada tercih edilmez.

Acil hazırlıksız kolonoskopinin tanısal değeri düşük olabilir; kanla dolu kolonda kaynak saptama zorlaşır.

Hemodinamik instabilite, devam eden aktif/masif hematokezya veya kolonoskopi hazırlığını tolere edememe varsa BT anjiyografi hızlı kaynak lokalizasyonu için öne çıkar.

BT anjiyografi pozitifse girişimsel radyoloji ile selektif anjiyografi/embolizasyon değerlendirilir; negatif BT anjiyografi aralıklı kanamayı dışlamaz.

Kanama durmuş ve hasta stabilse kolonoskopi zamanlaması yatış içinde veya güvenli ayaktan hızlı plan şeklinde klinik riske göre belirlenir.

Seçilmiş Görüntüleme / Kaçınılacak Testler

İşaretli eritrosit kanama sintigrafisi rutin ilk test değildir; aralıklı/obskür devam eden kanamada veya BT anjiyografi/anjiyografi öncesi lokalizasyon sorusunda seçilmiş olguda düşünülebilir.

İşaretli eritrosit kanama sintigrafisi geç görüntülerde yanıltıcı lokalizasyon verebilir ve kanama nedenini göstermez; pozitif sonuç genellikle endoskopi, BT anjiyografi veya anjiyografi ile bağlanmalıdır.

Acil baryum lavmanı akut alt GİS kanamada kullanılmaz; tanısal değeri düşüktür ve sonraki kolonoskopi/anjiyografiyi zorlaştırabilir.

BT kolonografi akut kanama yönetiminde rutin değildir; aktif kanama veya iskemi sorusunda BT anjiyografi, mukozal/tedavi edici değerlendirmede kolonoskopi önceliklidir.

Ayırıcı Tanılar

Divertikül kanaması

Anjiodisplazi

Post-polipektomi kanama

Kolorektal kanser veya büyük polip

İskemik kolit

Ülseratif kolit veya Crohn alevlenmesi

Enfeksiyöz kolit

Radyasyon proktiti

Hemoroid

Anal fissür

Rektal ülser

Masif üst GİS kanama

Tedavi

İlk Tedavi Pozisyonu

Hemodinamik stabilizasyon önceliklidir: damar yolu, monitörizasyon, kristalloid/kan ürünü gereksinimi ve kanama şiddeti aynı anda değerlendirilir.

Aktif şok, devam eden masif kanama veya sık transfüzyon gereksiniminde gastroenteroloji, girişimsel radyoloji, cerrahi ve yoğun bakım erken haberdar edilir.

Üst GİS kanama şüphesi varsa alt kaynak tedavisine kilitlenmeden ÖGD yolu hazırlanır.

Transfüzyon / Antitrombotik Yönetim

Hemodinamik stabil hastada restriktif eritrosit transfüzyon yaklaşımı çoğu olguda uygundur; hedef Hb klinik durum, kardiyak iskemi ve devam eden kanamaya göre bireyselleştirilir.

Antikoagülan/antiagregan kullanımı kanama şiddeti ve tromboz riskiyle birlikte değerlendirilir; ciddi/devam eden kanamada geri çevirme veya geçici kesme kararı ilgili uzmanlıklarla verilir.

Sekonder kardiyovasküler koruma için aspirin kullanılıyorsa kesme/yeniden başlama kararı tromboz riski nedeniyle dikkatle ve kısa aralıkla planlanır.

Traneksamik asit alt GİS kanamada rutin önerilmez.

Kolonoskopik Tedavi

Stabil hastada yeterli barsak temizliği sonrası kolonoskopi yapılır.

Divertikül kanamasında aktif kanama veya yüksek riskli stigmata varsa klips, bant ligasyonu veya termal tedavi seçilebilir.

Anjiodisplazide argon plazma koagülasyon veya uygun endoskopik hemostaz yöntemleri uygulanabilir.

Post-polipektomi kanamada klips, enjeksiyon, termal yöntem veya kombinasyon tedavisi kullanılır.

Radyasyon proktitinde argon plazma koagülasyon seçilmiş hastada kullanılabilir.

BT Anjiyografi / Girişimsel Radyoloji / Cerrahi

Hemodinamik instabilite veya aktif masif kanamada BT anjiyografi öncelikli kaynak lokalizasyonu sağlayabilir.

BT anjiyografi pozitifse selektif anjiyoembolizasyon değerlendirilir; girişimsel radyoloji ulaşılabilirliği erken sorgulanır.

Embolizasyon sonrası karın ağrısı, laktat artışı, ateş, peritonit ve barsak iskemi bulguları izlenir.

Endoskopi ve embolizasyonla kontrol edilemeyen, peritonit/iskemi gelişen veya tekrar eden hayatı tehdit eden kanamada cerrahi değerlendirme yapılır.

Nedene Yönelik Tedavi

Divertiküler kanama alt GİS kanamanın en sık nedenlerinden biridir; çoğu kendiliğinden durabilir, ancak belirgin/recurrent kanamada stigmata aranır ve kaynak kontrolü planlanır.

İskemik kolitte destek tedavisi, sıvı, barsak istirahati, seçilmiş ağır olguda antibiyotik ve cerrahi uyarı bulgularının takibi yapılır.

IBD ilişkili kanamada alevlenme şiddeti, enfeksiyon dışlama ve steroid/biyolojik tedavi ihtiyacı ayrı IBD algoritmasına göre yönetilir.

Enfeksiyöz kolitte etkene ve klinik şiddete göre tedavi verilir; C. difficile varsa ilgili algoritmaya geçilir.

Malignite saptanırsa biyopsi, evreleme ve onkolojik/cerrahi plan yapılır.

Yatış ve Taburculuk Kararı

Yatış Endikasyonları

Hemodinamik instabilite veya senkop

Devam eden yoğun hematokezya

Hemoglobin düşüşü veya transfüzyon ihtiyacı

Antikoagülan/antiagregan kullanımı

Masif kanamada üst GİS kanama dışlanamamış olması

BT anjiyografi, kolonoskopi, embolizasyon veya cerrahi değerlendirme ihtiyacı

İskemik kolit, IBD alevlenmesi, enfeksiyöz kolit veya malignite şüphesi

Ciddi komorbidite veya güvenli ayaktan izlem koşullarının olmaması

Taburculuk / Ayaktan Hızlı Takip Kriterleri

Hemodinamik stabilite ve ortostaz/senkop olmaması

Aktif hematokezya durmuş veya belirgin azalmış

Hemoglobin stabil ve transfüzyon gereksinimi yok

Üst GİS kanama ve ciddi kolit/iskemi bulgusu dışlanmış

Kanama odağı değerlendirilmiş veya güvenli hızlı ayaktan kolonoskopi/takip planlanmış

Antikoagülan/antiagregan yeniden başlama planı yapılmış

Demir replasmanı ve kontrol hemogram planı yapılmış

Tekrar kanama, senkop, çarpıntı, halsizlik veya melena/hematemezde acil başvuru uyarısı verilmiş

Oakland ile Düşük Risk Kararı

Oakland skoru akut alt GİS kanamada güvenli taburculuk/ayaktan hızlı takip olasılığını tahmin etmek için kullanılır; kanamanın nedenini buldurmaz ve tedavi seçmez.

Skor; yaş, cinsiyet, önceki alt GİS kanama yatışı, dijital rektal muayenede kan, nabız, sistolik KB ve Hb ile hesaplanır.

Düşük risk eşiğinin üstüne en sık düşük Hb, düşük sistolik KB, taşikardi, ileri yaş, dijital rektal muayenede kan ve önceki alt GİS kanama yatışı taşır.

Kanama kendini sınırlamış, hemodinami stabil ve advers klinik özellik yoksa Oakland Hesapla düğmesiyle düşük risk değerlendirilir.

Oakland ≤8 düşük risk lehinedir; bu eşik taburculuk düşünmeyi destekler ama tek başına taburculuk emri değildir.

Karar klinik yargı, Hb trendi, komorbidite, antitrombotik kullanım, sosyal güvenlik ve hızlı takip/kolonoskopi erişimiyle birlikte verilmelidir.

Devam eden kanama, instabilite, üst GİS kaynak şüphesi veya ciddi kolit/iskemi bulgusu varsa skor beklenmez; hasta yatırılır/ileri değerlendirilir.

Takip ve İzlem

Hastane İzlemi

Vital bulgular ve dışkı rengi/miktarı izlenir

Hemoglobin klinik duruma göre seri takip edilir

Tekrar kanama, senkop, taşikardi veya hipotansiyon gelişirse algoritma yeniden başlatılır

Embolizasyon sonrası barsak iskemi bulguları izlenir

Kolonoskopi sonucu ve patolojiye göre uzun dönem plan yapılır

Kaynak / Kılavuz

ACG (American College of Gastroenterology) Guideline: Management of Patients with Acute Lower Gastrointestinal Bleeding

ESGE guideline: diagnosis and management of acute lower gastrointestinal bleeding

ASGE guidance on lower gastrointestinal bleeding and endoscopic management

Uzun Dönem

Divertikül kanamasında tekrar kanama riski anlatılır

Anjiodisplazi tekrar kanama açısından izlenir

Antikoagülan/antiagregan yeniden başlama zamanı multidisipliner belirlenir

Kolorektal neoplazi veya polip saptanırsa surveillans programı başlatılır

Demir eksikliği gelişirse hemogram ve ferritin takibiyle replasman planlanır

v1.0 Öncesi Doğrulama Notu

Bu başlıktaki ilaç dozları, kullanım süreleri, kontrendikasyonlar ve takip aralıkları v1.0 öncesi güncel kılavuz ve kurum protokolü ile tekrar doğrulanmalıdır.

Böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, gebelik, ileri yaş, immünsüpresyon ve çoklu ilaç kullanımı olan hastalarda doz/ajan seçimi bireyselleştirilmelidir.

Bu program klinik karar destek aracıdır; nihai karar hastayı değerlendiren hekime aittir.

Başlıca Kaynaklar

• ACG (American College of Gastroenterology) Guideline: Management of Patients with Acute Lower Gastrointestinal Bleeding
• ESGE guideline: diagnosis and management of acute lower gastrointestinal bleeding
• ASGE guidance on lower gastrointestinal bleeding and endoscopic management
• Bu başlıktaki ilaç dozları, kullanım süreleri, kontrendikasyonlar ve takip aralıkları v1.0 öncesi güncel kılavuz ve kurum protokolü ile tekrar doğrulanmalıdır.
• Böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, gebelik, ileri yaş, immünsüpresyon ve çoklu ilaç kullanımı olan hastalarda doz/ajan seçimi bireyselleştirilmelidir.
• Bu program klinik karar destek aracıdır; nihai karar hastayı değerlendiren hekime aittir.

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Aynı Kategoride

• Akut Karaciğer Yetmezliği
• Akut Kolanjit
• Gastrik Varis Kanaması
• Üst GİS Kanama