Ana sayfa › Klinik Rehber › Üst GİS Kanama

ACIL GASTROENTEROLOJI

Üst GİS Kanama

Kılavuz temelli klinik özet · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Hızlı Yaklaşım

Ne zaman düşünmeli?

Hematemez, kahve telvesi kusma, melena veya açıklanamayan senkop/şokla gelen hastada üst gastrointestinal sistem kanaması düşünülür.

Masif hematokezya da üst kaynak olabilir; özellikle hipotansiyon, taşikardi, üre/kreatinin oranı yüksekliği, melena öyküsü veya siroz/ülser riski varsa üst kaynak dışlanmadan alt kanama varsayılmaz.

İlk hedef tanıdan önce güvenliktir: vital bulgular, mental durum, aspirasyon riski, devam eden kanama, antikoagülan/antiagregan kullanımı ve siroz/portal hipertansiyon bulguları aynı anda değerlendirilir.

Siroz, asit, trombositopeni, bilinen varis veya portal hipertansiyon bulgusu varsa varis kanaması gibi düşünülür; vazoaktif tedavi ve antibiyotik endoskopiyi beklemeden planlanır.

Klinik karar destek notu: skorlar düşük risk ayıklamak ve yatış düzeyini konuşmak içindir; aktif hematemez, şok, hızlı hemoglobin düşüşü veya aspirasyon riski varsa skor beklenmez.

Tanı

Algoritmik Tanı Akışı

1. Kanamanın formu netleştirilir: hematemez/kahve telvesi kusma üst kaynak için güçlüdür; melena üst kaynak lehinedir; masif hematokezya şokla birlikteyse hızlı üst kaynak dışlanmalıdır.

2. İlk değerlendirme aynı anda yapılır: kan basıncı, nabız, ortostatik bulgu, mental durum, senkop, idrar çıkışı, soğuk terleme, periferik perfüzyon ve aspirasyon riski.

3. İlk güvenlik adımı: iki geniş damar yolu, monitörizasyon, oksijen gereksinimi, kan grubu/cross-match, seri hemoglobin ve gerekirse masif transfüzyon protokolü hazırlığıdır.

4. Masif hematemez, ensefalopati, bilinç bozukluğu, aktif kusma veya aspirasyon riski varsa endoskopi öncesi havayolu güvenliği/entübasyon değerlendirilir.

5. Siroz, portal hipertansiyon, asit, trombositopeni, bilinen varis veya ağır karaciğer hastalığı varsa varis kanaması olasılığı öne alınır; vazoaktif tedavi + antibiyotik geciktirilmez.

6. Peptik ülser, NSAİİ/aspirin, antikoagülan, önceki ülser kanaması, H. pylori, malignite, kusma atağı, büyük hiatal herni ve yatan hasta/stres ülseri öyküsü aynı turda sorgulanır.

7. Hemodinamik stabilizasyon sonrası varis dışı üst GİS kanamada özofagogastroduodenoskopi genellikle ilk 24 saat içinde planlanır; aktif/masif kanamada daha erken ve daha yüksek izlem düzeyinde yapılır.

8. Endoskopi sonrası karar lezyona göre verilir: peptik ülserde Forrest, variste band ligasyonu/varis algoritması, Dieulafoy/Mallory-Weiss/GAVE/malignitede lezyona özgü tedavi ve takip uygulanır.

Antikoagülan / Antiagregan Değerlendirmesi

Warfarin, direkt oral antikoagülan, heparin, aspirin, klopidogrel, prasugrel, tikagrelor ve NSAİİ kullanımı; son doz zamanı, endikasyon ve tromboz riskiyle birlikte yazılır.

Yaşamı tehdit eden kanamada antikoagülanın tersine çevrilmesi ajan, son doz, böbrek fonksiyonu, kanama şiddeti ve işlem gerekliliğine göre planlanır.

Aspirin primer koruma için kullanılıyorsa çoğu durumda kesilir; sekonder kardiyovasküler korumada kanama kontrolü sonrası erken yeniden başlama kardiyovasküler riskle birlikte değerlendirilir.

Çift antiagregan tedavide özellikle yakın stent/akut koroner sendrom öyküsü varsa kardiyolojiyle birlikte karar verilmelidir.

NSAİİ ilişkili ülser kanamasında NSAİİ mümkünse kesilir; zorunlu kullanımda gastroproteksiyon ve alternatif analjezi planı yapılır.

Ayırıcı Tanılar

Peptik ülser: en sık ciddi üst GİS kanama nedenlerinden biridir; NSAİİ/aspirin, H. pylori ve önceki ülser öyküsü özellikle sorgulanır.

Eroziv gastrit/duodenit ve eroziv özofajit: çoğu olguda medikal tedavi ön plandadır; fokal yüksek riskli stigma yoksa endoskopik hemostaz gerekmeyebilir.

Mallory-Weiss yırtığı: kusma/öğürme sonrası hematemez tipiktir; çoğu kendini sınırlar, aktif kanama veya yüksek risk stigmada klips/termal/injeksiyon tedavisi düşünülür.

Dieulafoy lezyonu: ülser olmadan büyük submukozal arter kanaması yapabilir; özellikle proksimal mide dikkatle incelenir, tedavi edilen alan tekrar kanama için işaretlenebilir.

Özofagus veya gastrik varis: siroz/portal hipertansiyon bulgusu varsa ayrı varis kanaması algoritması uygulanır; özofagus varisinde band ligasyonu, gastrik variste doku yapıştırıcı veya radyolojik seçenekler gündeme gelir.

Portal hipertansif gastropati ve GAVE: yaygın oozing/kronik anemi yapabilir; akut masif kanamada odaklı hemostazdan çok portal basınç, endoskopik ablasyon ve uzun dönem plan önemlidir.

Üst GİS malignitesi: büyük ülserovejetan kitle veya açıklanamayan ülser kanaması varsa biyopsi/evreleme planlanır; endoskopik tedavi çoğu zaman geçici hemostaz sağlar.

Cameron lezyonları: büyük hiatal hernide lineer erozyon/ülserler akut veya kronik kanama ve demir eksikliği yapabilir; PPI-demir ve dirençli olguda herni cerrahisi değerlendirilir.

Anjioektazi: yaşlı, böbrek hastalığı veya kardiyak komorbiditede düşünülür; argon plazma koagülasyon gibi endoskopik ablasyon seçenekleri kullanılır.

Hemobili/pankreatobiliyer kanama: ampulladan kan gelmesi, yakın karaciğer biyopsisi, ERCP, travma veya hepatobiliyer girişim öyküsü varsa akla gelir.

Endoskopi Zamanlaması ve Endoskopik Risk

Endoskopi hastanın başında değil, resüsitasyonla birlikte planlanır: hemodinamik stabilizasyon, havayolu güvenliği, kan hazırlığı ve deneyimli ekip koşulları sağlanır.

Varis dışı üst GİS kanamada özofagogastroduodenoskopi çoğu hastada ilk 24 saat içinde yapılır; devam eden hematemez, şok veya yoğun transfüzyon ihtiyacında daha erken endoskopi düşünülür.

Siroz/portal hipertansiyon ve aktif kanama şüphesinde endoskopi geciktirilmez; ancak vazoaktif tedavi ve antibiyotik endoskopiyi beklemeden başlanır.

Mide kanla doluysa seçilmiş hastada endoskopiden 30-90 dakika önce prokinetik düşünülebilir; görünüm yetersizse lavaj, pozisyonlama veya stabilize hastada 24 saat içinde tekrar endoskopi planlanabilir.

Peptik ülser görüldüğünde Forrest Yorumla düğmesiyle endoskopik stigma seçilir; sonuç hemostaz gereği, PPI yoğunluğu, yatış ve tekrar kanama izlemini önerir.

Forrest yalnız peptik ülser içindir; varis, malignite, Dieulafoy, Mallory-Weiss, GAVE veya anjioektazi için lezyona özgü karar verilir.

Endoskopi yapılamıyor, kanama sürüyor veya endoskopik tedavi başarısızsa BT anjiyografi, girişimsel radyoloji embolizasyonu ve cerrahi değerlendirme sırası klinik şiddete göre hızlandırılır.

Endoskopik Lezyon Tarifi / Tedaviye Bağlayan Bulgular

Peptik ülser: aktif kanama, görünür damar ve uygun yapışık pıhtı tedavi gerektirir; temiz taban veya düz pigmente leke düşük riskli kabul edilir.

Adheran pıhtı: pıhtı yıkama/kaldırma sonrası altta görünür damar veya aktif kanama varsa hemostaz yapılır; posterior duodenum veya küçük kurvatur gibi riskli lokalizasyonda deneyimli endoskopist gerekir.

Mallory-Weiss yırtığı: temiz taban ve kanama yoksa medikal izlem yeterli olabilir; aktif kanamada klips öncelikli, gerekirse enjeksiyon/termal veya band ligasyonu düşünülür.

Dieulafoy lezyonu: normal mukozadan çıkan görünür damar, pıhtı veya aralıklı masif kanama şeklinde olabilir; klips/termal/band/over-the-scope clip seçenekleri kullanılır ve alan tekrar kanama için işaretlenebilir.

Varis: özofagus varisinde band ligasyonu temel endoskopik tedavidir; gastrik variste doku yapıştırıcı, endoskopik/radyolojik seçenekler ve TIPS/BRTO değerlendirmesi gündeme gelir.

Malignite: oozing veya ülserovejetan kitlede endoskopik hemostaz çoğu zaman köprü tedavidir; biyopsi, evreleme, girişimsel radyoloji, radyoterapi veya cerrahi/onkoloji planı gerekir.

GAVE/anjioektazi: kronik kanama veya oozingde argon plazma koagülasyon gibi ablasyon seçenekleri düşünülür; tekrarlayan seans ve demir replasmanı gerekebilir.

Cameron lezyonu: büyük hiatal herninin diyafram seviyesinde lineer ülser/erozyonları aranır; PPI-demir tedavisi ve dirençli/tekrarlayan kanamada herni onarımı değerlendirilir.

İlk Laboratuvar ve Hazırlık

İlk kanlar: tam kan sayımı, hemoglobin/hematokrit, üre, kreatinin, elektrolitler, glukoz, karaciğer testleri, albümin, PT/INR ve aPTT birlikte istenir.

Kan hazırlığı: kan grubu ve cross-match erken yapılır; aktif/masif kanama veya şokta kan ürünü hazırlığı skor sonucunu beklemez.

Seri izlem: ilk hemoglobin akut kan kaybını düşük gösterebilir; vital bulgular, kanama devamı ve hemoglobin/hematokrit trendi birlikte yorumlanır.

Hipoperfüzyon/şok şüphesinde laktat ve kan gazı; ileri yaş, kardiyak hastalık, göğüs ağrısı veya iskemi bulgusunda EKG ve troponin eklenir.

Siroz/varis şüphesinde trombosit, INR, bilirubin, albümin, kreatinin/sodyum ve enfeksiyon taraması aynı anda değerlendirilir.

Ülser saptanırsa H. pylori testi planlanır; kanama hızlı üreaz testini yalancı negatif yapabileceği için negatif sonuç klinik şüphe yüksekse dışkı antijeni/üre nefes testiyle tekrar doğrulanır.

Nazogastrik aspirasyon/lavaj rutin tanı testi değildir; seçilmiş belirsiz olguda yardımcı olabilir, negatif aspirat üst GİS kanamayı dışlamaz.

Ne zaman düşünmeli?

Melena, hematemez, kahve telvesi kusma, açıklanamayan senkop/şok, üre yüksekliğiyle giden anemi veya masif hematokezya üst kaynak açısından değerlendirilir.

Kırılgan hasta, ileri yaş, kalp/böbrek/karaciğer hastalığı, antikoagülan/antiagregan kullanımı, siroz ve önceki ülser kanaması kötü seyir riskini artırır.

Hematokezya ile gelen hastada hemodinamik instabilite varsa hızlı üst kaynak dışlanmadan yalnız alt GİS kanama yoluna girilmez.

Yatış Endikasyonları

Hemodinamik instabilite, senkop, ortostatik hipotansiyon, şok veya devam eden aktif hematemez

Hızlı hemoglobin düşüşü, transfüzyon ihtiyacı, masif kanama veya kan ürünlerine rağmen stabil olmama

Siroz/portal hipertansiyon, varis kanaması şüphesi, koagülopati veya ağır karaciğer hastalığı

Antikoagülan/antiagregan kullanımı, ciddi kardiyak/renal/hepatik komorbidite, ileri yaş veya frajilite

Yüksek riskli endoskopik stigma: Forrest Ia/Ib/IIa, uygun IIb, aktif varis kanaması, malign kitle kanaması veya Dieulafoy

Güvenli ayaktan izlem, erken endoskopi erişimi veya tekrar başvuru koşulları yoksa düşük risk skoru tek başına taburculuk gerekçesi yapılmaz.

Tedavi

İlk Stabilizasyon / Genel Tedavi

Havayolu-solunum-dolaşım yaklaşımı, monitörizasyon, oksijen ihtiyacı, iki geniş damar yolu, kan grubu/cross-match ve seri hemoglobin izlemi aynı anda başlatılır.

Hemodinamik instabilitede kristalloid ve kan ürünleri klinik duruma göre verilir; masif kanama şüphesinde masif transfüzyon protokolü erken değerlendirilir.

Çoğu stabil varis dışı kanamada restriktif transfüzyon yaklaşımı kullanılır; hedef hemoglobin genellikle 7-8 g/dL civarıdır, aktif iskemi/şok/ciddi kardiyovasküler hastalıkta bireyselleştirilir.

Trombosit ve koagülopati düzeltimi rutin değildir; aktif masif kanama, invaziv işlem, ciddi koagülopati ve kurum protokolüne göre karar verilir.

Antikoagülan/antiagregan tedavi kesme, tersine çevirme ve yeniden başlama zamanı kanama şiddeti ile tromboz riskinin birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir.

Masif hematemez, ajitasyon/ensefalopati, bilinç bozukluğu veya aspirasyon riski varsa endoskopi öncesi havayolu güvenliği sağlanır.

Varis Şüphesi Varsa İlk Dakika Tedavisi

Siroz/portal hipertansiyon bulgusu olan üst GİS kanamada varis kanaması dışlanana kadar vazoaktif tedavi ve antibiyotik endoskopiyi beklemeden başlanır.

Oktreotid: 50 mikrogram IV bolus, ardından 25-50 mikrogram/saat IV infüzyon; pratikte çoğu merkez 50 mikrogram/saat ile başlar ve kanama kontrolü/yan etkiye göre 2-5 gün sürdürür.

Somatostatin: 250 mikrogram IV bolus, ardından 250-500 mikrogram/saat IV infüzyon; etkisi kısa olduğu için infüzyon kesintisi olmamalı, kanama kontrolü ve erken tekrar kanama riski için 2-5 gün sürdürülür.

Terlipressin: ilk 24-48 saatte 2 mg IV 4-6 saatte bir; kanama kontrolü sonrası 1 mg IV 4-6 saatte bir olacak şekilde genellikle 2-5 gün sürdürülür.

Terlipressin takibi: iskemi/göğüs ağrısı, hipertansiyon, bradikardi/aritmi, hiponatremi, solunum yetmezliği ve sıvı yüklenmesi açısından yakın izlem gerekir; ciddi kardiyopulmoner/iskemik riskte dikkatle seçilir.

Somatostatin/oktreotid takibi: bradikardi, glukoz düzensizliği, karın krampları, bulantı ve infüzyon kesintisi açısından izlenir; vazoaktif tedavi endoskopik tedavinin yerine geçmez.

Sirotik hastada enfeksiyon profilaksisi genellikle seftriakson 1 g IV/gün 5-7 gün veya lokal direnç/alerjiye göre alternatif rejimle planlanır.

Özofagus varisinde endoskopik band ligasyonu temel tedavidir; gastrik variste doku yapıştırıcı, endoskopik ultrason eşli yöntemler, BRTO/TIPS veya girişimsel radyoloji seçenekleri merkeze göre değerlendirilir.

Kontrolsüz masif varis kanamasında balon tamponad veya özofagus stenti yalnız köprü tedavi olarak ve deneyimli merkez koşullarında düşünülür.

Peptik Ülser / PPI Tedavisi

Varis dışı üst GİS kanama şüphesinde endoskopi öncesi IV PPI başlanabilir; bu yaklaşım yüksek riskli stigma ihtiyacını azaltabilir ama endoskopi kararının yerine geçmez.

Yüksek riskli peptik ülser hemostazı sonrası klasik rejim: pantoprazol 80 mg IV bolus ardından 8 mg/saat IV infüzyon 72 saat; eşdeğer yüksek doz aralıklı IV/oral rejimler merkez protokolüne göre kullanılabilir.

72 saat sonrası çoğu yüksek riskli ülserde oral PPI günde 2 kez yaklaşık 14 gün, ardından ülser nedeni ve tekrar kanama riskine göre günde 1 kez devam düşünülür.

Düşük riskli ülserde oral PPI, erken beslenme ve uygun hastada erken taburculuk planlanabilir.

H2 reseptör antagonistleri akut yüksek riskli ülser kanamasında PPI yerine temel tedavi olarak tercih edilmez.

Forrest'e Göre Endoskopik Tedavi

Peptik ülser stigmaları görüldüğünde Forrest Yorumla düğmesine basılır; sonuç endoskopik hemostaz gereği, PPI yoğunluğu ve izlem düzeyini yazar.

Adrenalin enjeksiyonu tek başına nihai tedavi gibi kullanılmaz; yüksek riskli stigmada klips, termal/koagülasyon veya ikinci yöntemle kombine edilir.

Hemostatik toz geçici/köprü tedavi veya seçilmiş yaygın oozingde yardımcı olabilir; alttaki arteriyel akımı ortadan kaldırmadığı için yüksek riskli ülserde tek başına nihai tedavi gibi görülmez.

Over-the-scope clip özellikle tekrarlayan ülser kanaması veya standart hemostazın zor olduğu seçilmiş lezyonlarda düşünülebilir.

Lezyon Bazlı Tedavi

Mallory-Weiss: aktif kanama yoksa antiemetik + PPI ile izlem; aktif kanamada klips, gerekirse enjeksiyon/termal veya band ligasyonu yapılır.

Dieulafoy: klips, termal tedavi, band ligasyonu veya over-the-scope clip uygulanabilir; tedavi edilen bölge tekrar kanamada bulunabilmesi için işaretlenebilir.

Eroziv özofajit/gastrit/duodenit: çoğu hastada PPI ve altta yatan nedenin düzeltilmesi yeterlidir; fokal aktif stigma varsa endoskopik hemostaz düşünülür.

GAVE/anjioektazi: argon plazma koagülasyon veya uygun endoskopik ablasyon; kronik kan kaybında demir replasmanı ve tekrar seans planı gerekir.

Malignite kanaması: endoskopik hemostaz çoğu zaman geçici kontrol sağlar; biyopsi, evreleme, girişimsel radyoloji embolizasyonu, radyoterapi, cerrahi veya onkoloji planı yapılır.

Cameron lezyonu: PPI + demir replasmanı; dirençli akut/kronik kanamada büyük hiatal herni onarımı için cerrahi değerlendirilir.

Tekrar Kanama / Başarısız Hemostaz

Tekrar hematemez, yeni melena/hematokezya, taşikardi-hipotansiyon, senkop, laktat artışı veya hemoglobin düşüşü tekrar kanama lehinedir.

Peptik ülser tekrar kanamasında ilk seçenek çoğu hastada acil tekrar endoskopidir; başarılı ikinci endoskopi cerrahi ihtiyacını azaltabilir.

İki endoskopik girişime rağmen kanama sürerse veya endoskopik hedef bulunamıyorsa BT anjiyografi, girişimsel radyoloji embolizasyonu ve cerrahi aynı anda planlanır.

Eksanguinasyon veya resüsitasyona yanıtsız şokta cerrahi/girişimsel radyoloji değerlendirmesi geciktirilmez.

Varis kanamasında kontrolsüz kanama veya erken tekrar kanamada TIPS/BRTO ve transplant merkezi görüşmesi gündeme gelir.

Nedene Yönelik İkincil Koruma

Peptik ülser kanamasında H. pylori test edilir, pozitifse eradikasyon verilir ve eradikasyon mutlaka doğrulanır.

NSAİİ mümkünse kesilir; zorunluysa en düşük etkili doz, alternatif analjezi ve PPI gastroproteksiyonu planlanır.

Aspirin sekonder koruma için gerekiyorsa kanama kontrolünden sonra erken yeniden başlama düşünülür; primer korumada çoğu hastada kesilmesi uygundur.

Gastrik ülserde malignite dışlanması için biyopsi ve çoğu olguda 6-8 hafta sonra kontrol endoskopi planı yapılır.

Demir eksikliği varsa oral veya IV demir replasmanı ve ferritin/hemogram izlemi planlanır.

Yatış ve Taburculuk Kararı

Erken Risk / Taburculuk Kararı

İlk triyajda GBS Hesapla düğmesiyle düşük riskli ayaktan takip adayı ve hastane temelli müdahale ihtimali değerlendirilir.

AIMS65 Hesapla düğmesi mortalite, yoğun bakım ihtiyacı ve genel kırılganlık için kullanılır; taburculuk filtresi olarak tek başına kullanılmaz.

Klinik şok, aktif hematemez, hızlı hemoglobin düşüşü, aspirasyon riski, siroz/varis şüphesi veya güvenli takip yoksa skor sonucu beklenmeden yatış/üst düzey izlem düşünülür.

Taburculuk / Endoskopi Sonrası Rockall

Endoskopi sonrası Rockall Hesapla düğmesiyle yaş, şok, komorbidite, tanı ve kanama stigması birlikte değerlendirilir.

Sonuç tekrar kanama/mortalite riski, yatış süresi ve yakın izlem ihtiyacı için öneri yazar.

GBS erken triyaj için; Rockall özellikle endoskopi sonrası risk iletişimi ve taburculuk kararını desteklemek için kullanılır.

Yatış Endikasyonları

Hemodinamik instabilite, senkop, ortostatik hipotansiyon, şok veya devam eden aktif hematemez

Hızlı hemoglobin düşüşü, transfüzyon ihtiyacı, masif kanama veya kan ürünlerine rağmen stabil olmama

Siroz/portal hipertansiyon, varis kanaması şüphesi, koagülopati veya ağır karaciğer hastalığı

Antikoagülan/antiagregan kullanımı, ciddi kardiyak/renal/hepatik komorbidite, ileri yaş veya frajilite

Yüksek riskli endoskopik stigma: Forrest Ia/Ib/IIa, uygun IIb, aktif varis kanaması, malign kitle kanaması veya Dieulafoy

Evde güvenli izlem, erken endoskopi ve tekrar başvuru olanağı yoksa taburculuk ertelenir.

Yoğun Bakım / Acil Üst Merkez Eşiği

Resüsitasyona rağmen hipotansiyon, laktat/asidoz, vazopressör ihtiyacı veya masif transfüzyon gereksinimi

Aktif masif hematemez, aspirasyon riski, entübasyon gereksinimi veya bilinç bozukluğu

Kontrolsüz varis kanaması, ağır siroz, yüksek MELD/Child C, böbrek yetmezliği veya sepsis

Endoskopik hemostaz başarısızlığı, ikinci tekrar kanama veya girişimsel radyoloji/cerrahi gereksinimi

Merkezde 7/24 terapötik endoskopi, girişimsel radyoloji veya cerrahi destek yoksa erken sevk planlanır.

Taburculuk Kriterleri

Hemodinamik stabilite sağlanmış, ortostatik bulgu yok ve yeni hematemez/melena/hematokezya izlenmiyor

Hemoglobin trendi stabil, transfüzyon ihtiyacı yok veya gereksinim tamamlanmış

Endoskopik tedavi tamamlanmış ya da düşük riskli lezyon saptanmış; tekrar kanama planı yazılmış

Oral alım tolere ediliyor ve PPI/H. pylori/NSAİİ/aspirin-antikoagülan planı net

Erken kontrol endoskopi/poliklinik, hemogram takibi ve alarm bulgularında tekrar başvuru talimatı verilmiş

GBS 0-1 gibi düşük risk destekleyici olabilir; fakat sosyal destek ve erişim güvenli değilse tek başına taburculuk için yeterli değildir.

Sevk / Girişimsel Radyoloji / Cerrahi Kararı

Endoskopik tedavi başarısız veya tekrar kanama kontrol edilemiyorsa BT anjiyografi, girişimsel radyoloji embolizasyonu ve cerrahi eş zamanlı düşünülür.

Peptik ülserde iki endoskopik girişime rağmen kanama sürerse embolizasyon veya cerrahi değerlendirme gerekir.

Varis kanamasında kontrolsüz kanama veya erken tekrar kanamada TIPS/BRTO ve transplant/ileri hepatoloji merkeziyle görüşülür.

Malignite, posterior duodenum veya küçük kurvatur gibi yüksek riskli damar komşuluğu olan lezyonlarda kurtarma planı baştan hazırlanır.

Takip ve İzlem

İlk 24-72 Saat

Vital bulgular, mental durum, idrar çıkışı, tekrar hematemez/melena/hematokezya, ortostatik bulgu ve transfüzyon ihtiyacı yakın izlenir.

Hemoglobin/hematokrit klinik duruma göre seri takip edilir; tek değer değil trend, vital bulgular ve kanama bulgusu birlikte yorumlanır.

Taze hematemez, devam eden melena, taşikardi, hipotansiyon, senkop, laktat artışı veya hemoglobin düşüşü tekrar kanama lehinedir.

Yüksek riskli peptik ülser hemostazı sonrası ilk 72 saat tekrar kanama açısından en kritik dönemdir; yüksek doz PPI tamamlanır.

Başarılı hemostaz ve sedasyon sonrası çoğu hastada sıvı/soft beslenme kademeli başlanabilir; düşük riskli ülserde erken oral alım mümkündür.

Endoskopi Sonrası Lezyon Takibi

Forrest Ia/Ib/IIa veya tedavi edilen IIb ülserde 72 saat yüksek risk izlemi, PPI planı ve tekrar kanama talimatı net yazılır.

Forrest IIc/III veya düşük riskli Mallory-Weiss gibi lezyonlarda stabil hastada erken taburculuk ve oral PPI/semptom kontrolü düşünülebilir.

Rutin second-look endoskopi çoğu peptik ülser kanamasında gerekmez; yetersiz ilk görüntü, teknik sorun, epinefrin monoterapisi, klinik tekrar kanama veya yüksek riskli belirsizlik varsa tekrar endoskopi yapılır.

Dieulafoy veya zor lokalizasyonlu ülser tedavisi sonrası tekrar kanama riski anlatılır; tekrar kanamada aynı alanı bulmak için endoskopik işaretleme bilgisi raporda belirtilir.

Varis kanaması sonrası sekonder profilaksi, tekrar band ligasyonu seansları, non-selektif beta bloker uygunluğu ve hepatoloji takibi ayrı algoritmaya bağlanır.

Uzun Dönem Tekrar Kanama Önleme

H. pylori testi ve pozitiflikte eradikasyon tedavisi planlanır; eradikasyon tedaviden sonra uygun zamanda doğrulanır.

Gastrik ülserde malignite dışlanması için biyopsi ve çoğu olguda 6-8 hafta sonra kontrol endoskopi düşünülür.

NSAİİ, aspirin, antikoagülan ve antiagregan tedavilerin yeniden başlanma zamanı kanama nedeni, hemostaz başarısı ve tromboz riskiyle birlikte belirlenir.

Demir eksikliği varsa ferritin, transferrin satürasyonu ve hemogramla replasman yanıtı izlenir.

Tekrar kanama riski yüksek hastada PPI idame süresi, ülser nedeni ve eşlik eden antitrombotik gereksinime göre bireyselleştirilir.

Kaynak / Kılavuz

ACG (American College of Gastroenterology) Clinical Guideline: Upper Gastrointestinal and Ulcer Bleeding, 2021

ESGE (European Society of Gastrointestinal Endoscopy) non-variceal upper gastrointestinal hemorrhage guideline, 2021

AASLD Practice Guidance on risk stratification and management of portal hypertension and varices in cirrhosis, 2023

Baveno VII consensus: portal hypertension and acute variceal bleeding management principles

International Consensus Group recommendations on non-variceal upper gastrointestinal bleeding

v1.0 Öncesi Doğrulama Notu

Bu başlıktaki ilaç dozları, kullanım süreleri, kontrendikasyonlar ve takip aralıkları v1.0 öncesi güncel kılavuz ve kurum protokolü ile tekrar doğrulanmalıdır.

Böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, gebelik, ileri yaş, immünsüpresyon ve çoklu ilaç kullanımı olan hastalarda doz/ajan seçimi bireyselleştirilmelidir.

Bu program klinik karar destek aracıdır; nihai karar hastayı değerlendiren hekime aittir.

Başlıca Kaynaklar

• ACG (American College of Gastroenterology) Clinical Guideline: Upper Gastrointestinal and Ulcer Bleeding, 2021
• ESGE (European Society of Gastrointestinal Endoscopy) non-variceal upper gastrointestinal hemorrhage guideline, 2021
• AASLD Practice Guidance on risk stratification and management of portal hypertension and varices in cirrhosis, 2023
• Baveno VII consensus: vasoactive drugs should be started as soon as possible in suspected variceal bleeding and continued 2-5 days.
• International Consensus Group recommendations on non-variceal upper gastrointestinal bleeding
• Bu başlıktaki ilaç dozları, kullanım süreleri, kontrendikasyonlar ve takip aralıkları v1.0 öncesi güncel kılavuz ve kurum protokolü ile tekrar doğrulanmalıdır.
• Böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, gebelik, ileri yaş, immünsüpresyon ve çoklu ilaç kullanımı olan hastalarda doz/ajan seçimi bireyselleştirilmelidir.
• Bu program klinik karar destek aracıdır; nihai karar hastayı değerlendiren hekime aittir.

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Aynı Kategoride

• Akut Karaciğer Yetmezliği
• Akut Kolanjit
• Alt GİS Kanama
• Gastrik Varis Kanaması