Ana sayfa › Klinik Rehber › Gastrik Varis Kanaması
ACIL GASTROENTEROLOJI
Gastrik Varis Kanaması
Hızlı Yaklaşım
Ne zaman düşünmeli?
Gastrik Varis Kanaması tanısı; bu başlığı düşündüren tipik klinik tablo, laboratuvar veya görüntüleme bulguları varlığında akla getirilmelidir.
Alarm bulguları, acil yatış gereksinimi, ilaç/toksin öyküsü, gebelik, immünsüpresyon ve komorbiditeler ilk değerlendirmede sorgulanmalıdır.
Tanı ve tedavi kararı ilgili ayrıntılı algoritma, güncel kılavuzlar, prospektüs ve kurum protokolleriyle birlikte verilmelidir.
Tanı
Algoritmik Tanı Akışı
1. Siroz/portal hipertansiyonlu hastada masif hematemez veya melena varsa gastrik varis kanaması ayırıcı tanıda düşünülür.
2. Sarin sınıflaması kullanılır: GOV1 (Gastroesophageal Varix type 1), GOV2 (Gastroesophageal Varix type 2), IGV1 (Isolated Gastric Varix type 1), IGV2 (Isolated Gastric Varix type 2).
3. Özofagus varis kanamasında olduğu gibi vazoaktif ajan ve antibiyotik erken başlanır.
4. Endoskopide gastrik varis tipi, aktif kanama ve eşlik eden özofagus varisi değerlendirilir.
5. Fundal varislerde cyanoacrylate, EUS (Endoskopik Ultrasonografi)-guided coil/glue, BRTO (Balloon-Occluded Retrograde Transvenous Obliteration) veya TIPS (Transjugular Intrahepatic Portosystemic Shunt) seçenekleri merkezin deneyimine göre değerlendirilir.
6. İzole gastrik varis veya splenik ven trombozu şüphesinde pankreas patolojileri ve segmental portal hipertansiyon araştırılır.
İlk Tetkikler
Tam kan sayımı
Üre
Kreatinin
Sodyum
Potasyum
PT (Prothrombin Time / Protrombin Zamanı)/INR (International Normalized Ratio / Uluslararası Normalize Oran)
aPTT (Activated Partial Thromboplastin Time / Aktive Parsiyel Tromboplastin Zamanı)
Bilirubin
Albümin
Kan grubu ve cross-match
Doppler USG (Ultrasonografi) veya kontrastlı BT (Bilgisayarlı Tomografi): portal ven/splenik ven trombozu şüphesinde
Tanısal parasentez: asit varsa
Ne zaman düşünmeli?
Gastrik Varis Kanaması tanısı; bu başlığı düşündüren tipik klinik tablo, laboratuvar veya görüntüleme bulguları varlığında akla getirilmelidir.
Alarm bulguları, acil yatış gereksinimi, ilaç/toksin öyküsü, gebelik, immünsüpresyon ve komorbiditeler ilk değerlendirmede sorgulanmalıdır.
Tanı ve tedavi kararı ilgili ayrıntılı algoritma, güncel kılavuzlar, prospektüs ve kurum protokolleriyle birlikte verilmelidir.
Sarin Sınıflaması
GOV1 (Gastroesophageal Varix type 1): küçük kurvatur boyunca özofagus varisinin devamı; sıklıkla EVL (Endoscopic Variceal Ligation / Endoskopik Varis Ligasyonu) ile yönetilebilir
GOV2 (Gastroesophageal Varix type 2): fundusa uzanan gastroözofageal varis; cyanoacrylate/EUS (Endoskopik Ultrasonografi) tedavileri veya radyolojik yöntemler gerekebilir
IGV1 (Isolated Gastric Varix type 1): izole fundal gastrik varis; yüksek kanama riski olabilir
IGV2 (Isolated Gastric Varix type 2): mide dışında/diğer bölgelerde izole gastrik varis
Yatış Endikasyonları
Siroz/portal hipertansiyon zemininde masif hematemez veya melena
Hemodinamik instabilite veya transfüzyon ihtiyacı
GOV2/IGV1 gibi fundal varis ve tekrar kanama riski
Cyanoacrylate, EUS-guided coil/glue, BRTO veya TIPS gereksinimi
Portal/splenik ven trombozu veya segmental portal hipertansiyon şüphesi
Yoğun bakım veya girişimsel radyoloji ihtiyacı
Tedavi
Tedavi / İlk Medikal Pozisyon
Hemodinamik stabilizasyon, restriktif transfüzyon, vazoaktif tedavi ve antibiyotik profilaksisi aynı anda başlatılır.
Vazoaktif tedavi endoskopi beklenmeden başlanır; terlipressin, oktreotid veya somatostatin birbirinin alternatifidir ve genellikle aynı anda birlikte kullanılmaz.
Seftriakson 1 g IV/gün genellikle 5-7 gün sık kullanılan antibiyotik profilaksi seçeneğidir.
Tedavi süresi kanama kontrolü, erken tekrar kanama riski, yan etki ve klinik yanıta göre bireyselleştirilir.
Vazoaktif tedavi kaynak kontrolünün yerine geçmez; endoskopik veya radyolojik tedavi geciktirilmemelidir.
Endoskopik Tedavi / Kaynak Kontrolü
GOV1 çoğu kez özofagus varisi gibi endoskopik bant ligasyonu ile yönetilebilir.
GOV2 ve IGV1 fundal varislerde cyanoacrylate enjeksiyonu veya EUS-guided coil/glue tedavisi düşünülür.
EUS-guided coil/glue uygun merkezlerde embolizasyon etkinliğini artırabilir ve sistemik emboli riskini azaltabilir.
BRTO gastrorenal şantı olan seçilmiş hastada düşünülebilir.
TIPS özellikle kontrol edilemeyen kanama, portal hipertansiyonun yaygın komplikasyonları veya uygun anatomi varlığında değerlendirilir.
Kontrol edilemeyen kanamada balon tamponad yalnız köprü olarak düşünülür; ardından kesin endoskopik/radyolojik tedavi planlanır.
Vazoaktif İlaç Seçimi / Doz ve Süre
Gastrik varis kanamasında vazoaktif ve antibiyotik pratik şeması
| Ajan | Başlangıç | Devam / süre | Kritik izlem |
|---|---|---|---|
| Terlipressin | 2 mg IV yavaş bolus. | 1-2 mg IV 4-6 saatte bir; aktif kanama/erken tekrar kanama riski yüksekse ilk 24-48 saatte 2 mg IV 4 saatte bir, kontrol sonrası 1 mg IV 4-6 saatte bir düşünülebilir. Genellikle 2-5 gün. | İskemi, göğüs ağrısı, periferik soğukluk, hipertansiyon, bradikardi, hiponatremi, hipoksi ve volüm yüklenmesi. |
| Oktreotid | 50 mcg IV yavaş bolus. | 50 mcg/saat IV sürekli infüzyon; genellikle 2-5 gün, çoğu protokolde 3-5 gün. | Bradikardi, glukoz değişikliği, karın ağrısı, infüzyon kesintisi ve pompa hızı. |
| Somatostatin | 250 mcg IV yavaş bolus. | 250 mcg/saat IV sürekli infüzyon; genellikle 2-5 gün, klinik yanıt ve kanama kontrolüne göre bireyselleştirilir. | Bradikardi, glukoz değişikliği, karın ağrısı, infüzyon uyumu ve sıvı yükü. |
| Seftriakson | 1 g IV/gün. | Genellikle 5-7 gün; lokal direnç, alerji ve klinik bağlama göre alternatif rejim seçilir. | Alerji, kültür sonucu, renal/hepatik durum ve lokal protokol. |
Terlipressin - Doz ve Uygulama
Terlipressin sürekli serum infüzyonu şeklinde hazırlanmaz; IV yavaş bolus olarak uygulanır.
Preparata göre hazır ampul/flakon kullanılabilir; gerekiyorsa kendi çözücüsü veya %0.9 NaCl ile hazırlanır.
Pratikte 1-2 mg doz 10 mL %0.9 NaCl içine çekilerek yavaş IV uygulanabilir; kurum/prospektüs doğrulanmalıdır.
Uygulama sonrası damar yolu %0.9 NaCl ile yıkanır.
İskemik yakınma, hiponatremi, hipoksi veya volüm yüklenmesi gelişirse tedavi yeniden değerlendirilir.
Oktreotid - Pompa Hazırlama
Oktreotid infüzyon hazırlama örnekleri
| Şema | Hazırlama | Pompa hızı | Pratik not |
|---|---|---|---|
| 24 saatlik pompa | 1200 mcg oktreotid + 250 mL %0.9 NaCl; konsantrasyon 4.8 mcg/mL. | 50 mcg/saat için yaklaşık 10.4 mL/saat. | Acil servis/servis pratikliğinde daha uzun süreli kullanım sağlar. |
| 12 saatlik pompa | 600 mcg oktreotid + 100 mL %0.9 NaCl; konsantrasyon 6 mcg/mL. | 50 mcg/saat için yaklaşık 8.3 mL/saat. | Yaklaşık 12 saatlik infüzyon sağlar. |
| Alternatif kolay hesap | 500 mcg oktreotid + 250 mL %0.9 NaCl; konsantrasyon 2 mcg/mL. | 50 mcg/saat için 25 mL/saat. | Torba yaklaşık 10 saat gider; 24 saatlik kullanım için daha sık değişim gerekir. |
Somatostatin - Pompa Hazırlama
Somatostatin infüzyon hazırlama örnekleri
| Şema | Hazırlama | Pompa hızı | Pratik not |
|---|---|---|---|
| 24 saatlik düşük hacim | 6 mg somatostatin + 100 mL %0.9 NaCl; 6 mg = 6000 mcg, konsantrasyon 60 mcg/mL. | 250 mcg/saat için yaklaşık 4.2 mL/saat. | Sıvı kısıtlaması gereken siroz hastasında pratik olabilir. |
| 12 saatlik düşük hacim | 3 mg somatostatin + 50 mL %0.9 NaCl; 3 mg = 3000 mcg, konsantrasyon 60 mcg/mL. | 250 mcg/saat için yaklaşık 4.2 mL/saat. | Yaklaşık 12 saatlik infüzyon sağlar. |
| 250 mL serum alternatifi | 6 mg somatostatin + 250 mL %0.9 NaCl; konsantrasyon 24 mcg/mL. | 250 mcg/saat için yaklaşık 10.4 mL/saat. | Yaklaşık 24 saatlik infüzyon sağlar; toplam sıvı yükü daha fazladır. |
İlaç Hazırlama Güvenliği / Serum ve Pompa
Oktreotid ve somatostatin için pratikte %0.9 NaCl sık kullanılır.
Dekstrozlu solüsyon ilaç geçimliliği ve kurum eczane protokolüne göre kullanılmalıdır; rutin tercih olarak yazılmamalıdır.
Aynı damar hattında başka ilaçlarla karıştırılmamalı; geçimlilik bilinmiyorsa ayrı damar yolu veya yıkama yapılmalıdır.
İnfüzyon pompası kullanılmalı; pompa hızı, toplam ilaç miktarı, toplam serum hacmi ve hedef mcg/saat dozu iki kişi kontrolüyle doğrulanmalıdır.
Kan basıncı, nabız, oksijen satürasyonu, idrar çıkışı, kanama bulguları ve mental durum izlenir.
Hazırlama/stabilite bilgisi ürün prospektüsü, kurum eczane protokolü ve hemşirelik ilaç uygulama standardı ile doğrulanmalıdır.
Yatış ve Taburculuk Kararı
Taburculuk Kriterleri
Kanama kontrol altında ve hemoglobin stabil
Endoskopik/radyolojik tedavi veya ileri girişim planı net
Vazoaktif ve antibiyotik tedavi planı tamamlanmış
Portal hipertansiyon, HCC taraması ve transplant değerlendirme planı yapılmış
Tekrar kanama uyarıları anlatılmış
Yatış Endikasyonları
Siroz/portal hipertansiyon zemininde masif hematemez veya melena
Hemodinamik instabilite veya transfüzyon ihtiyacı
GOV2/IGV1 gibi fundal varis ve tekrar kanama riski
Cyanoacrylate, EUS-guided coil/glue, BRTO veya TIPS gereksinimi
Portal/splenik ven trombozu veya segmental portal hipertansiyon şüphesi
Yoğun bakım veya girişimsel radyoloji ihtiyacı
Takip ve İzlem
Akut ve Uzun Dönem Takip
Tekrar kanama riski yüksektir; portal hipertansiyon tedavisi planlanır
TIPS (Transjugular Intrahepatic Portosystemic Shunt)/BRTO (Balloon-Occluded Retrograde Transvenous Obliteration) sonrası ensefalopati, asit değişimi ve portal hipertansiyon komplikasyonları izlenir
Endoskopik/radyolojik kontrol merkez protokolüne göre planlanır
Siroz yönetimi, HCC (Hepatoselüler Karsinom) taraması ve transplant uygunluğu değerlendirilir
Splenik ven trombozu ilişkili izole gastrik variste altta yatan pankreas hastalığı araştırılır
İnfüzyon Pompası ve Serum Hacmi Kontrolü
Oktreotid için 1200 mcg/250 mL %0.9 NaCl → 10.4 mL/saat = 50 mcg/saat, yaklaşık 24 saat
Oktreotid için 600 mcg/100 mL %0.9 NaCl → 8.3 mL/saat = 50 mcg/saat, yaklaşık 12 saat
Somatostatin için 6 mg/100 mL %0.9 NaCl → 4.2 mL/saat = 250 mcg/saat, yaklaşık 24 saat
Somatostatin için 3 mg/50 mL %0.9 NaCl → 4.2 mL/saat = 250 mcg/saat, yaklaşık 12 saat
Terlipressin sürekli infüzyon olarak hazırlanmaz; IV yavaş bolus şeklinde uygulanır
Hazırlama/stabilite bilgisi ürün prospektüsü ve kurum eczane protokolü ile doğrulanmalıdır
Kaynak / Kılavuz
Baveno VII Consensus: portal hypertension and variceal bleeding, 2022
AASLD portal hypertension guidance
ESGE / EUS-guided therapy literature for gastric varices, center experience required
v1.0 Öncesi Doğrulama Notu
Bu başlıktaki ilaç dozları, kullanım süreleri, kontrendikasyonlar ve takip aralıkları v1.0 öncesi güncel kılavuz ve kurum protokolü ile tekrar doğrulanmalıdır.
Böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, gebelik, ileri yaş, immünsüpresyon ve çoklu ilaç kullanımı olan hastalarda doz/ajan seçimi bireyselleştirilmelidir.
Bu program klinik karar destek aracıdır; nihai karar hastayı değerlendiren hekime aittir.
Vazoaktif İlaç Hazırlama Güvenliği
İlaç hazırlama ve sulandırma işlemi kurum eczane protokolü, ürün prospektüsü ve hemşirelik ilaç uygulama standardına göre doğrulanmalıdır
Terlipressin IV yavaş bolus şeklinde verilir; oktreotid ve somatostatin infüzyon pompası ile sürekli infüzyon şeklinde uygulanır
İnfüzyon kesintisi, damar yolu problemi veya yanlış pompa hızı erken fark edilmelidir
Bradikardi, iskemi, göğüs ağrısı, periferik soğukluk, hiponatremi, hipoksi, glukoz değişiklikleri ve volüm yüklenmesi açısından takip yapılır
Vazoaktif Tedavi Süresi / İzlem
Terlipressin, oktreotid veya somatostatin tedavisi genellikle 2-5 gün sürdürülür
Kanama kontrolü, hemodinamik stabilite, tekrar kanama bulgusu ve yan etkilere göre süre bireyselleştirilir
Terlipressin kullanılırken iskemi, hiponatremi, hipertansiyon, bradikardi, karın ağrısı ve solunum/volüm yüklenmesi bulguları izlenir
Oktreotid/somatostatin kullanılırken glukoz değişiklikleri, bradikardi, karın ağrısı ve infüzyon uyumu izlenir
Vazoaktif tedavi tek başına yeterli değildir; endoskopik veya radyolojik kaynak kontrolü geciktirilmemelidir
Başlıca Kaynaklar
- Baveno VII Consensus: portal hypertension and variceal bleeding, 2022
- AASLD portal hypertension guidance
- ESGE / EUS-guided therapy literature for gastric varices, center experience required
- Bu başlıktaki ilaç dozları, kullanım süreleri, kontrendikasyonlar ve takip aralıkları v1.0 öncesi güncel kılavuz ve kurum protokolü ile tekrar doğrulanmalıdır.
- Böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, gebelik, ileri yaş, immünsüpresyon ve çoklu ilaç kullanımı olan hastalarda doz/ajan seçimi bireyselleştirilmelidir.
- Bu program klinik karar destek aracıdır; nihai karar hastayı değerlendiren hekime aittir.
Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.
Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.
Uygulamada aç Planları görAynı Kategoride
Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.
Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com
© NAVMED AI LIMITED — CNS Gastro. İçerik güncellemesi: Mayıs 2026.