Koledokolitiazis / Koledok Taşı

Kılavuz temelli klinik özet · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

Hızlı Yaklaşım

Ne Zaman Düşünelim?

Sağ üst kadran/epigastrik biliyer ağrı + direkt bilirubin/ALP/GGT yüksekliği, sarılık, koyu idrar, açık dışkı, kaşıntı veya koledok dilatasyonu varsa koledok taşı düşün.

Ateş-titreme, sarılık, hipotansiyon, konfüzyon, lökositoz/CRP yüksekliği veya sepsis varsa akut kolanjit gibi yönet; septik şok/organ yetmezliğinde ERCP drenajı mümkün olan en kısa sürede, tercihen ilk 12 saatte planlanır.

Biliyer pankreatitte taş geçmiş olabilir; kolanjit yok ve bilirubin düşüyorsa rutin acil ERCP yapma, MRCP/EUS ile doğrulama veya klinik izlem seçilir.

Kolesistektomi sonrası yeni biliyer ağrı, sarılık veya kolestaz varsa retained koledok taşı, benign darlık ve malign obstrüksiyon birlikte düşünülür.

Tanı

İlk Karar - Direkt ERCP mi, Önce Doğrulama mı?

Amaç tanısal ERCP'yi azaltmaktır; ERCP post-ERCP pankreatit, kanama, perforasyon ve kolanjit riski taşıdığı için mümkünse terapötik işlem olarak planlanır.

Yüksek olasılıkta taş çıkarma/drenaj hedefiyle ERCP planlanır; kolanjit varsa saat penceresi klinik şiddete göre aynı gün belirlenir.

Orta olasılıkta MRCP veya EUS ile doğrulama yapılır; pozitifse terapötik ERCP'ye geçilir.

Düşük olasılıkta koledok taşı için ileri testle oyalanma; safra kesesi hastalığı kendi yolunda yönetilir, gerekirse kolesistektomi sırasında IOC/laparoskopik USG merkez pratiğine göre kullanılır.

Risk Sınıflaması - Hasta Hangi Grupta?

ASGE mantığıyla pratik risk sınıflaması

Risk	Kriter	Pratik karar
Yüksek	Akut kolanjit.	Septik şok/organ yetmezliği varsa tercihen <12 saat; Grade II veya klinik kötüleşmede ilk 24 saat; hafif ve yanıtlı olguda 24-72 saat içinde ERCP drenaj.
Yüksek	USG, BT, MRCP veya EUS'da koledok taşı görülmesi.	Semptomatik/obstrüktifse aynı yatışta, çoğu stabil hastada 24-72 saat içinde terapötik ERCP veya cerrahi koledok eksplorasyonu.
Yüksek	Total bilirubin >4 mg/dL + koledok dilatasyonu; safra kesesi yerindeyse genellikle >6 mm, kolesistektomi sonrası >8 mm anlamlı kabul edilir.	Klinik obstrüksiyon sürüyorsa 24-48 saat içinde terapötik ERCP düşün.
Orta	Anormal karaciğer testleri, yaş >55 veya koledok dilatasyonu; ama yüksek risk kriteri yok.	MRCP, EUS, IOC veya intraoperatif USG ile doğrula.
Düşük	Klinik/laboratuvar/görüntüleme prediktörü yok.	Koledok için rutin MRCP/EUS/ERCP gerekmez.

Bilirubin hızla düşüyor, ağrı geriliyor ve USG'de dilatasyon yoksa taş geçmiş olabilir; gereksiz ERCP yerine kısa aralık klinik-laboratuvar kontrol veya MRCP/EUS düşün.

Bilirubin yükselmeye devam ediyor, ALP/GGT artıyor, koledok geniş veya ateş ekleniyorsa bekleme stratejisi kırılır.

Laboratuvar - Ne İste, Nasıl Yorumla?

İlk panel: AST, ALT, ALP, GGT, total-direkt bilirubin, hemogram, CRP, kreatinin, elektrolit, INR; pankreatit şüphesinde amilaz/lipaz eklenir.

Kolestatik patern ve direkt bilirubin yüksekliği obstrüksiyonu destekler; ama tek başına taş kanıtı değildir.

ALT/AST erken dönemde belirgin yükselebilir ve sonra kolestatik patern baskınlaşabilir; tek zamandaki enzimle tanı kapatma.

Bilirubin/ALP/GGT 24-48 saatte düşüyorsa geçen taş olasılığı artar; yükseliyor veya sarılık sürüyorsa devam eden obstrüksiyon lehinedir.

Kolanjit şüphesinde kan kültürü antibiyotik öncesi alınır; kültür sonucu ERCP saatini geciktirmez.

Görüntüleme - Hangisi Ne Zaman Daha Değerli?

Koledok taşı için test seçimi

Yöntem	Ne zaman seç?	Güçlü / zayıf yön
USG	İlk basamak; safra kesesi taşı, koledok çapı ve intrahepatik dilatasyonu görmek için.	Safra kesesi taşı ve dilatasyonda iyi; distal koledok taşını doğrudan görmekte hassasiyeti düşüktür.
MRCP	Orta olasılıkta, hasta stabilse ve kanal haritalaması da gerekiyorsa.	Noninvazif ve özgüllüğü yüksek; küçük taş, çamur ve ampulla çevresi taşlarda EUS kadar hassas olmayabilir.
EUS	Orta olasılık + MRCP negatif ama şüphe sürüyor; küçük distal taş/çamur, obezite-gaz nedeniyle USG kısıtlı, aynı seansta ERCP planlanabilecek merkez.	Küçük taş ve mikrolitiaziste en hassas yollardan biridir; invaziv endoskopik işlem ve sedasyon gerektirir.
BT	Ağır ağrı, pankreatit komplikasyonu, malignite/darlık/apse veya alternatif akut batın sorusu varsa.	Koledok taşı için ilk doğrulama testi değildir; birçok taş BT'de seçilmeyebilir.
IOC / laparoskopik USG	Kolesistektomi sırasında orta risk veya şüpheli intraoperatif bulgu varsa.	Aynı cerrahi seansta taş yolunu netleştirir; pozitifse laparoskopik eksplorasyon veya postoperatif ERCP planlanır.
ERCP	Taş çok olası veya doğrulanmışsa, kolanjit/obstrüksiyon varsa.	Tanı + tedavi yapabilir ama riskli olduğu için tanısal tarama testi gibi kullanılmaz.

EUS ve MRCP ikisi de orta olasılıkta uygundur; head-to-head verilerde EUS duyarlılığı yaklaşık %97, MRCP duyarlılığı yaklaşık %87; özgüllükleri benzerdir.

MRCP negatif ama klinik güçlü, bilirubin yükseliyor veya distal küçük taş şüphesi sürüyorsa EUS ile ikinci bakış daha değerlidir.

USG'de taş görülmemesi koledok taşını dışlamaz; özellikle distal koledok, gaz ve obezite USG'yi sınırlar.

Başlıca Kaynaklar

Kullanıcının sağladığı choledocholithiasis destek metni.
ASGE guideline on the role of endoscopy in the evaluation and management of choledocholithiasis, Gastrointestinal Endoscopy 2019. https://www.asge.org/home/resources/publications/guidelines/asge-guideline-on-the-role-of-endoscopy-in-the-evaluation-and-management-of-choledocholithiasis
ASGE guideline summary: high-risk criteria and intermediate-risk EUS/MRCP approach. https://www.guidelinecentral.com/guideline/9442/
ESGE guideline: Endoscopic management of common bile duct stones, Endoscopy 2019. https://www.esge.com/endoscopic-management-of-common-bile-duct-stones-esge-guideline
Meeralam et al. Diagnostic accuracy of EUS compared with MRCP in detecting choledocholithiasis, Gastrointestinal Endoscopy 2017. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28645544/

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.

Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.

Uygulamada aç Planları gör

Aynı Kategoride

Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com