Pankreas Kanseri - Erken Yakalama ve Tanısal Yaklaşım

Kılavuz temelli klinik özet · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

Hızlı Yaklaşım

Şüphe - Hangi Hastayı Kaçırmayalım?

Ağrısız sarılık, koyu idrar/açık dışkı, kaşıntı, kilo kaybı, yeni veya kötüleşen diyabet, sırta vuran epigastrik ağrı, iştahsızlık, steatore veya açıklanamayan pankreatit atağı varsa PDAC düşün.

50 yaş üstünde yeni diyabet + kilo kaybı veya hızlı glisemik bozulma pankreas kanseri alarmıdır; yalnız diyabet polikliniğine bırakma.

Pankreas başı tümörü sarılıkla erken yakalanabilir; gövde/kuyruk tümörü daha geç bulgu verir. Normal USG pankreas kanserini dışlamaz.

CA 19-9 tarama testi değildir; kolestaz/kolanjit/pankreatit yükseltebilir, Lewis antijeni negatif hastada normal kalabilir.

Şüphe varsa ilk amaç tedavi seçmek değil, doğru görüntüleme + doku/MDT yolunu açmaktır.

Ortalama Riskte Tarama Yapma

Ailesel/genetik yüksek risk yoksa asemptomatik erişkinde CA 19-9, USG, BT veya MR ile pankreas kanseri taraması önerilmez.

Risk faktörü olan ama yüksek risk kriterini karşılamayan hastada yapılacak en etkili iş: sigara bırakma, kilo/metabolik risk yönetimi, pankreatit nedenlerini kontrol ve alarm semptomu eğitimidir.

Tanı

Risk Faktörleri - Kim Daha Yakından İzlenir?

Güçlü aile öyküsü: en az iki genetik akrabada pankreas kanseri ve bunlardan biri birinci derece akraba ise genetik danışmanlık + yüksek riskli pankreas merkezi.

PJS/STK11: 35 yaş civarı veya merkezin protokolüne göre MR/MRCP + EUS sürveyansı.

CDKN2A/FAMMM: 40 yaş civarı veya ailedeki en erken yaştan 10 yıl önce yüksek riskli sürveyans.

PRSS1 herediter pankreatit: 40 yaş veya ilk pankreatit atağından 20 yıl sonra sürveyans; sigara mutlak bırakılır.

BRCA1/2, PALB2, ATM, Lynch genleri: özellikle birinci derece akrabada pankreas kanseri varsa genetik danışmanlık ve merkez bazlı tarama.

Sigara, obezite, kronik pankreatit, ağır alkol ve uzun süreli diyabet tek başına tarama gerekçesi değildir; alarm semptomunda tanısal BT/MR/EUS eşiği düşer.

Yüksek Riskli Kişide Tarama

Tarama yalnız yüksek riskli kişide ve tercihen pankreas merkezi/registry içinde yapılır; ortalama riskli kişiye tarama yapma.

Başlama yaşı: çoğu yüksek risk grubunda 50 yaş veya ailedeki en erken pankreas kanserinden 10 yıl önce; PJS için 35 yaş, CDKN2A ve herediter pankreatitte genellikle 40 yaş civarı.

Modalite: MR/MRCP ve EUS birlikte/alternatifli kullanılır. Tek başına CA 19-9 veya USG tarama yöntemi değildir.

Normal tarama: 12 ayda bir MR/MRCP/EUS. Düşük riskli lezyon varsa 6-12 ay. Belirsiz lezyon 3-6 ay. Yüksek riskli lezyon cerrahi/MDT.

Yüksek riskli kişide yeni diyabet veya hızlı glisemik bozulma tarama aralığını kısaltır ve ek tanısal görüntüleme gerektirir.

Rezektabilite - Raporu Böyle Oku

Radyoloji raporunda tümör yeri, boyut, SMA/çölyak aks/hepatik arter teması, SMV/portal ven teması, rekonstrüksiyon olasılığı, lenf nodu ve metastaz yazılmalı.

Rezektabl: majör arter teması yok, venöz tutulum yok veya güvenli rekonstrüksiyona uygun sınırlı temas.

Borderline rezektabl: sınırlı arter/ven teması; doğrudan cerrahi yerine neoadjuvan/MDT değerlendirmesi gerekir.

Lokal ileri: rekonstrüksiyona uygun olmayan venöz tutulum veya belirgin arter invazyonu; primer cerrahi planlanmaz.

Metastatik: tedavi odağı sistemik/palyatif yaklaşım; tıkanma, ağrı ve beslenme sorunları ayrıca yönetilir.

Başlıca Kaynaklar

ACR Appropriateness Criteria: Screening, Locoregional Assessment, and Surveillance of Pancreatic Ductal Adenocarcinoma, 2025. https://acsearch.acr.org/docs/3099847/Narrative/
ASGE guideline on the role of endoscopy in diagnosis and management of solid pancreatic masses, 2024. https://www.asge.org/home/resources/publications/guidelines/american-society-for-gastrointestinal-endoscopy-guideline-on-the-role-of-endoscopy-in-the-diagnosis-and-management-of-solid-pancreatic-masses--summary-and-recommendations
AGA Clinical Practice Update on Pancreas Cancer Screening in High-Risk Individuals, 2020. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32416142/
CAPS Consortium recommendations for pancreatic cancer surveillance, Gut 2020. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31672839/
ASGE guideline on screening for pancreatic cancer in individuals with genetic susceptibility, 2022. https://www.asge.org/home/resources/publications/guidelines/asge-guideline-on-screening-for-pancreatic-cancer-in-individuals-with-genetic-susceptibility-summary-and-recommendations
ACG Clinical Guideline: Diagnosis and Management of Pancreatic Cysts, 2018. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29485131/

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.

Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.

Uygulamada aç Planları gör

Aynı Kategoride

Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com