Safra Kesesi Taşları / Kolelitiyazis

Kılavuz temelli klinik özet · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

Hızlı Yaklaşım

İlk Ayrım - Taş mı, Hastalık mı?

USG'de taş görmek tek başına hastalık değildir; önce hastanın ağrısı tipik biliyer kolik mi, komplikasyon var mı, yoksa taş tesadüfi mi ayır.

Tipik biliyer kolik: sağ üst kadran/epigastrik ağrı, yağlı yemek sonrası olabilir, 30 dakika-6 saat sürer, sırta/sağ skapulaya yayılabilir.

Dispepsi, gaz, şişkinlik veya yanma tek başına safra taşı semptomu sayılmaz; eşlik eden GERD, fonksiyonel dispepsi, IBS ve ülser yolunu kontrol et.

Ateş, sarılık, koyu idrar, açık dışkı, persistan kusma, ağrı >6 saat, peritonit veya hipotansiyon varsa biliyer kolik değil; komplike taş gibi davran.

Komplikasyon Alarmı

Akut kolesistit: ağrı >6 saat + ateş/CRP-lökosit yüksekliği + USG'de duvar kalınlığı, perikolesistik sıvı veya sonografik Murphy.

Koledok taşı/kolanjit: bilirubin-ALP-GGT yüksekliği, kanal dilatasyonu, sarılık, ateş-titreme veya sepsis; koledok taşı kartına geç.

Safra taşı pankreatiti: epigastrik ağrı + lipaz/amilaz >3x; kolanjit veya süren obstrüksiyon varsa ERCP zamanı ayrı değerlendirilir.

Yaşlı, diyabetik, immünsüprese veya gebede klinik silik olabilir; düşük eşikte laboratuvar ve görüntüleme ile ilerle.

Tanı

Asemptomatik Taş - Kime Dokunma, Kime Cerrahi Düşün?

Çoğu asemptomatik taşta rutin seri USG, UDCA veya profilaktik CCY gerekmez; hasta alarm bulguları ile bilgilendirilir.

Cerrahi görüş düşünülebilecek seçilmiş durumlar: safra kesesi polipi ≥10 mm veya riskli polip, şüpheli porselen safra kesesi/duvar kalsifikasyonu, taş >3 cm, kronik hemolitik hastalık, transplant/bariatrik cerrahi planı veya kanser şüphesi.

Bu yüksek risk başlıklarında karar otomatik değil; yaş, cerrahi risk, görüntü kalitesi ve hepatobiliyer cerrahi görüşüyle verilir.

Medikal Taş Eritme İçin Uygun Hasta mı?

UDCA yalnız seçilmiş hastada anlamlıdır: kolesterol taşı, radyolüsent/kalsifiye olmayan taş, genellikle <5-10 mm, çalışan safra kesesi, açık sistik kanal ve cerrahiye uygun olmama ya da cerrahiyi reddetme.

UDCA uygun değildir: pigment/kalsifiye taş, büyük veya çok sayıda taş, nonfonksiyone safra kesesi, sistik kanal tıkanıklığı, sık atak, kolesistit/koledok taşı/pankreatit öyküsü.

Cerrahiye uygun semptomatik hastada UDCA, kolesistektominin yerine geçmez; zaman kazandıran veya seçilmiş hasta tedavisidir.

Başlıca Kaynaklar

EASL Clinical Practice Guidelines on the prevention, diagnosis and treatment of gallstones, Journal of Hepatology 2016. https://www.journal-of-hepatology.eu/article/S0168-8278(16)30032-0/fulltext
SAGES Guidelines for the Clinical Application of Laparoscopic Biliary Tract Surgery. https://www.sages.org/publications/guidelines/guidelines-for-the-clinical-application-of-laparoscopic-biliary-tract-surgery/
ASGE guideline on the role of endoscopy in the evaluation and management of choledocholithiasis, 2019. https://www.asge.org/home/resources/publications/guidelines/asge-guideline-on-the-role-of-endoscopy-in-the-evaluation-and-management-of-choledocholithiasis
2020 World Society of Emergency Surgery updated guidelines for acute calculous cholecystitis. https://wjes.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13017-020-00336-x

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.

Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.

Uygulamada aç Planları gör

Aynı Kategoride

Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com