Pankreas Kisti ve Kitlesel Lezyonlarına Yaklaşım

Kılavuz temelli klinik özet · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

Hızlı Yaklaşım

İlk Ayrım - Ne Gördük?

Pankreasta lezyon görüldüğünde ilk karar: psödokist/koleksiyon mu, benign görünümlü kist mi, premalign müsinöz kist mi, solid kitle mi?

İlk görüntüleme yetersizse takip yazma; pankreas MR/MRCP veya pankreas protokollü kontrastlı BT ile lezyonu yeniden karakterize et.

Solid komponent, kontrastlanan mural nodül, MPD genişliği, obstrüktif sarılık, kilo kaybı, yeni diyabet, pankreatit atağı veya yüksek CA 19-9 varsa rutin kist takibi değil; EUS-FNB ve pankreas MDT yoluna geç.

Pankreatit öyküsü olmadan 'psödokist' deme. Klinik öykü, kanal ilişkisi ve görüntüleme uyumlu değilse kistik neoplazi dışlanmalıdır.

Amaç cerrahi kararı vermek değil; hangi lezyonun güvenle izleneceğini, hangisinin EUS/MDT istediğini ayırmaktır.

Tanı

Kist Tipini Kısa Ayır

Psödokist: yakın pankreatit öyküsü ve uygun koleksiyon görüntüsü gerekir; pankreatit öyküsü yoksa neoplazi dışlanmadan bu etiketi kullanma. Sıvı: amilaz çok yüksek olabilir; amilaz <250 U/L psödokistten uzaklaştırır, CEA düşüktür.

SCN: mikrokistik/honeycomb görünüm, santral skar veya santral kalsifikasyon; tanı güvenli ve asemptomatikse çoğu hastada takip gerekmez. Sıvı: CEA <5 ng/mL, amilaz düşük ve glukoz >50 mg/dL destekler.

MCN: orta yaş kadın, gövde/kuyruk, kanal ilişkisi yok, kalın duvar/septa; mural nodül, büyüme veya büyük boyutta cerrahi MDT gerekir. Sıvı: CEA ≥192-200 ng/mL veya glukoz ≤50 mg/dL müsinöz lehine; amilaz genelde düşüktür.

BD-IPMN: yan dal kisti ve MRCP'de kanal bağlantısı; yüksek risk/worrisome özellik yoksa boyuta göre MRCP/EUS takibi. Sıvı: CEA/glukoz müsinözlüğü destekler; amilaz değişken-yüksekse kanal bağlantısı lehinedir.

MD-IPMN veya mikst IPMN: MPD tutulumu; MPD ≥10 mm yüksek risk bulgusu kabul edilir ve cerrahi/üst merkez değerlendirmesi gerekir. Sıvı: sitoloji displazi/kanser için değerlidir; CEA/glukoz müsinözlüğü, amilaz kanal ilişkisini destekler.

SPN: genç kadında solid-kistik kapsüllü/hemorajik kitle; cerrahi değerlendirme ve doku/evreleme MDT ile yapılır. Sıvı markerleri tipik değildir; doku/sitoloji daha değerlidir.

Solid kitle: hipoenhancing lezyon, kanal kesilmesi, distal atrofi veya damar teması varsa kist algoritmasına sokma; pankreas protokollü BT + EUS-FNB/MDT.

Risk Sınıflaması - Yüksek Risk / Worrisome

Yüksek risk bulguları: obstrüktif sarılık + pankreas başı kisti, kontrastlanan mural nodül veya solid komponent ≥5 mm, MPD ≥10 mm, pozitif/şüpheli sitoloji. Pankreas cerrahisi/MDT gerekir.

Worrisome özellikler: kist ≥3 cm, kalın/enhancing duvar, mural nodül <5 mm, MPD 5-9 mm, ani kanal kaliber değişimi + distal atrofi, pankreatit, lenf nodu, CA 19-9 yüksekliği veya hızlı büyüme. EUS ± FNA/FNB gerekir.

Bu bulgular nereden okunur: MR/MRCP kist boyutu, MPD çapı, kanal bağlantısı, kaliber değişimi ve distal atrofiyi; pankreas protokollü kontrastlı BT kontrastlanan solid komponent, mural nodül, lenf nodu/metastaz ve rezektabiliteyi; EUS küçük mural nodül, duvar/septa ayrıntısı ve FNA/FNB-sitolojiyi netleştirir.

Obstrüktif sarılık klinik + bilirubin/ALP-GGT + USG/BT/MRCP ile desteklenir; pankreas başı kistiyle birlikteyse yüksek risk kabul edilir. Hızlı büyüme aynı modaliteyle seri MR/MRCP veya BT ölçümlerinden yazılır.

Yüksek risk/worrisome özellik yoksa: düşük riskli takip grubu olabilir; boyut, yaş, cerrahi adaylığı ve hasta tercihiyle MRCP takibi yazılır.

Tipik SCN: semptom, hızlı büyüme, bası veya tanı şüphesi yoksa takip bırakılabilir.

Belirsiz kist: 'belirsiz' diye dosyaya yaz; MR/MRCP + EUS ile netleştir, hastayı takip boşluğuna düşürme.

Solid / Kitlesel Lezyon Akışı

1. Pankreas protokollü kontrastlı BT iste; raporda arteriyel ve portal venöz faz, damar teması, metastaz ve rezektabilite yazılmalı.

2. BT negatif veya belirsiz ama alarm sürüyorsa MR/MRCP veya EUS planla; küçük pankreas kanseri EUS ile yakalanabilir.

3. Neoadjuvan/sistemik tedavi öncesi, metastatik/lokal ileri hastalıkta, atipik lezyonda veya AIP/NET/lenfoma ayrımında EUS-FNB tercih edilir.

4. Klasik rezektabl PDAC görünümü ve doğrudan cerrahi planlanan hastada doku tanısı gerekliliği merkez protokolüne göre değişebilir; MDT kararı yazılır.

5. ERCP tanı için değil; kolanjit, drenaj veya cerrahi/onkoloji gecikecekse biliyer stent için kullanılır.

Başlıca Kaynaklar

ACG Clinical Guideline: Diagnosis and Management of Pancreatic Cysts, 2018. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29485131/
International evidence-based Kyoto guidelines for IPMN, 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38182527/
European evidence-based guidelines on pancreatic cystic neoplasms, Gut 2018. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29574408/
AGA Clinical Practice Update on Pancreas Cancer Screening in High-Risk Individuals, 2020. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32416142/

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.

Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.

Uygulamada aç Planları gör

Aynı Kategoride

Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com