CNS GASTROClinical Navigation System

Ana sayfa › Klinik Rehber › Gebelikte Akut Karaciğer Hastalıkları

ACİL ALGORİTMA

Gebelikte Akut Karaciğer Hastalıkları — Acil Yaklaşım

Hasta başı karar akışı · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

İlk 10 Dakika

Gebede sarılık, kaşıntı, sağ üst kadran/epigastrik ağrı, ağır bulantı-kusma, hipertansiyon, baş ağrısı, görme bulgusu, kanama, konfüzyon veya fetal sorun varsa obstetri/perinatoloji erken aranır.

İlk karar: anne stabil mi, akut karaciğer yetmezliği var mı, preeklampsi/HELLP veya akut yağlı karaciğer olasılığı var mı?

Hipertansiyon/proteinüri + trombosit düşüklüğü/hemoliz/AST-ALT yüksekliği HELLP veya preeklampsi ilişkili karaciğer hastalığı lehinedir; ancak HELLP olgularında hipertansiyon/proteinüri olmayabilir.

Hipoglisemi, INR yüksekliği, AKI, ensefalopati veya laktat/asidoz akut yağlı karaciğer ya da akut karaciğer yetmezliği alarmıdır.

Kaşıntı + safra asidi yüksekliği GİK lehinedir; fetal risk düzeyi için değer mutlaka sayı olarak kaydedilir.

Gebelikte testleri doğru okuma

ALT, AST, bilirubin, GGT ve PT/INR normal gebelikte anlamlı yükselmez; bu parametrelerde bozulma patolojik kabul edilip araştırılır.

ALP gebelikte plasental/fetal kaynaklı artabilir; GGT normalse tek başına ALP yüksekliği obstrüksiyon anlamına gelmeyebilir.

Albümin düşüklüğü ve hafif hemodilüsyon değişiklikleri gebelikte fizyolojik olabilir; koagülopati, hipoglisemi, trombositopeni ve kreatinin artışı acil bulgudur.

USG ilk görüntülemedir; MR/MRCP kontrastsız seçilebilir. Maternal hayatı tehdit eden tabloda gerekli BT/grafi uygun korumayla geciktirilmez.

Kritik Tetkikler

TKS-trombosit, AST/ALT, ALP/GGT, total-direkt bilirubin, INR/PT, aPTT, fibrinojen, glukoz, kreatinin, üre, elektrolit, ürik asit, LDH, haptoglobin ve periferik yayma.

Kan basıncı seri ölçümü, idrar protein/kreatinin oranı ve preeklampsi değerlendirmesi.

GİK şüphesinde total safra asidi istenir; açlık şartı aranmaz. İlk sonuç normalse fakat kaşıntı tipikse haftalık safra asidi + AST/ALT tekrarlanır.

HELLP şüphesinde hemoliz paneli aynı gün tamamlanır: LDH, bilirubin, haptoglobin, periferik yayma, Hb trendi ve trombosit trendi.

HAV IgM, HBsAg, anti-HBc IgM, HBV DNA gereğinde, anti-HCV/HCV RNA, HEV IgM/HEV RNA; ağır/fulminan veya mukokutanöz lezyonlu tabloda HSV/VZV/CMV/EBV.

Sağ üst kadran ağrısı, ateş veya kolestazda USG; koledok taşı/kolanjit şüphesinde MRCP veya EUS; Budd-Chiari şüphesinde Doppler USG.

Akut karaciğer yetmezliği eşiğinde kan gazı/laktat, amonyak, fosfat, seri glukoz takibi ve yoğun bakım/transplant merkezi değerlendirmesi.

Trimester / Ayırıcı Tanı

1. trimester: hiperemezis gravidarum, viral hepatit, ilaç/toksin, safra taşı ve mevcut kronik karaciğer hastalığı alevlenmesi.

2-3. trimester: GİK, preeklampsi/HELLP, safra taşı-kolanjit, Budd-Chiari ve viral hepatit.

3. trimester: akut yağlı karaciğer, HEV ilişkili ağır hepatit, HELLP ve akut karaciğer yetmezliği özellikle dikkat gerektirir.

Postpartum: HELLP devamı/alevlenmesi, otoimmün hepatit alevlenmesi, Budd-Chiari ve kanama-sepsis ilişkili hipoksik hepatopati akılda tutulur.

HELLP ile karışanlar: akut yağlı karaciğer, TTP, gebelik ilişkili HUS, SLE/APS, DIC'li preeklampsi, fulminan viral hepatit ve sepsis.

Hiperemezis Gravidarum - Acil Tanı

HG açılımı: hiperemezis gravidarum. Gebeliğin erken döneminde ağır bulantı-kusma, oral alamama, günlük yaşamın belirgin etkilenmesi ve kilo kaybı/dehidratasyon/elektrolit bozukluğu ile düşünülür.

PUQE skoru: Pregnancy-Unique Quantification of Emesis and Nausea; son 24 saatte bulantı süresi, kusma ve öğürme sayısı puanlanır. ≤6 hafif, 7-12 orta, ≥13 ağırdır.

Acil tetkik: TKS, Na/K/Cl/Mg, üre/kreatinin, glukoz, AST/ALT, bilirubin, idrar keton, TSH-serbest T4; ağır olguda kan gazı, EKG ve ketoz/asidoz değerlendirilir.

Atipik durum: ateş, belirgin karın ağrısı, sarılık, INR yüksekliği, hipertansiyon/proteinüri, nörolojik bulgu, 20. haftadan sonra yeni başlangıç veya ciddi LFT yüksekliği varsa HG dışı nedenler aktif aranır.

Ayırıcı tanı: gastroenterit, pankreatit, kolesistit/kolanjit, hepatit, apandisit, intestinal obstrüksiyon, DKA, hipertiroidi, Addison krizi, molar/çoğul gebelik, HELLP ve akut yağlı karaciğer.

Hiperemezis Gravidarum - İlk 24 Saat Tedavi

Yatış kararı: oral alamama, >%5 kilo kaybı, dehidratasyon, hipokalemi/hiponatremi, AKI, hipoglisemi, ketozisle klinik bozulma, hematemez, nörolojik bulgu veya ayaktan tedaviye yanıtsızlık varsa yatır.

Sıvı: 0.9% NaCl ile rehidratasyon yapılır; KCl eklenmesi serum K, idrar çıkışı, renal fonksiyon ve EKG riskine göre planlanır. Hiponatremide hızlı düzeltmeden kaçınılır.

Pratik sıvı örneği: ilk saatlerde 0.9% NaCl + KCl, klinik dehidratasyon derecesi ve potasyuma göre ardışık torbalar halinde verilir; kalp/renal hastalıkta hız ve potasyum daha sıkı izlenir.

Tiamin: uzamış kusma, ciddi beslenme eksikliği veya IV sıvı gereksinimi varsa dekstrozdan önce tiamin ver. Pratik: 100 mg IV/IM başlangıçta ve günlük 3-5 gün; Wernicke şüphesinde daha yüksek parenteral rejim için nöroloji/obstetri protokolü uygulanır.

Dekstroz: hipoglisemi varsa tiamin sonrası verilir; tiaminsiz dekstroz veya parenteral beslenme Wernicke ensefalopatisi riskini artırır.

Takip: 4-6 saatte bir vital, idrar çıkışı, kusma sayısı, oral tolerans; günlük kilo, elektrolit, kreatinin ve gerekiyorsa LFT/glukoz izlenir.

Hiperemezis Gravidarum - Antiemetik Basamak

Başla: piridoksin 25 mg PO 8 saatte bir + doksilamin 12.5-25 mg gece veya 8-12 saatte bir; sedasyon için uyar.

Yetersizse: dimenhidrinat 25-50 mg PO/IV/IM 4-6 saatte bir, difenhidramin 25 mg 6 saatte bir veya meklizin 25 mg 8-12 saatte bir seçenek olabilir.

İkinci basamak: metoklopramid 10 mg PO/IV 8 saatte bir kısa süreli; akatizi ve ekstrapiramidal reaksiyon açısından izle. Prometazin/proklorperazin kullanılacaksa sedasyon ve EPS riski not edilir.

Dirençli olgu: ondansetron 4-8 mg PO/IV 8-12 saatte bir düşünülebilir; QT uzaması, hipokalemi/hipomagnezemi ve kabızlık kontrol edilir, ilk trimesterde obstetriyle bireyselleştirilir.

Kortikosteroid: hidrasyon + kombine antiemetiklere rağmen dirençli, başka nedenleri dışlanmış olguda uzman kararıyla ve genellikle 10. haftadan sonra düşünülür.

Hiperemezis Gravidarum - Yatış / Taburculuk

Yatışta: obstetri ana ekip olmalı; gastroenteroloji kusmanın hepatobiliyer/GİS ayırıcı tanısı, beslenme ve komplikasyonlar için destek verir. Diyetisyen ve eczacı erken dahil edilir.

Enteral/parenteral beslenme: oral alım sağlanamıyor ve malnütrisyon/kilo kaybı sürüyorsa nazojejunal/enteral beslenme önce düşünülür; TPN son seçenek olup tromboz, enfeksiyon ve refeeding riski nedeniyle yakın izlenir.

Taburculuk: oral sıvı-gıda toleransı, kusma kontrolü, güvenli elektrolit-kreatinin trendi, tiamin/antiemetik planı ve 24-72 saat kontrol randevusu olmadan taburculuk yapılmaz.

Acil dönüş uyarısı: oral alamama, kanlı kusma, ateş, şiddetli karın ağrısı, sarılık, baş ağrısı-görme bulgusu, nörolojik belirti, idrar azalması veya fetal hareket azalması olursa yeniden değerlendirilir.

GİK: Gebelik Kolestazı Kararı

Tipik tablo: gebeliğin ikinci yarısında döküntüsüz, geceleri artan, avuç içi/ayak tabanında belirgin kaşıntı. Tanı için total safra asidi ve LFT istenir.

Risk katmanı: RCOG'a göre safra asidi 19-39 µmol/L hafif, 40-99 µmol/L orta, ≥100 µmol/L ağır GİK'tir.

Şüphe var ama ilk test normal: kaşıntı sürüyorsa LFT + total safra asidi 1 hafta içinde tekrar edilir; safra asidi LFT normal iken de yükselebilir.

Kaşıntı ilacı: mentollü/nemlendirici topikal destek; gece uykusuzlukta klorfeniramin 4 mg PO gece, gerekirse 4-6 saatte bir 4 mg, maksimum 24 mg/gün. Antihistaminik safra asidini düşürmez, daha çok sedasyon/uyku desteğidir.

UDCA: 10-15 mg/kg/gün veya pratik 500 mg 2x1 başlanır, 2-3 doza bölünür; kaşıntı ve biyokimya yanıtına göre haftalık artırılabilir, üst sınır çoğu pratikte 21 mg/kg/gün'dür.

Refrakter kaşıntı: uzman merkezde rifampisin 150-300 mg/gün başlanıp 300 mg 2x1'e çıkılabilir; S-adenozil-metiyonin 800-1000 mg/gün IV seçilmiş olguda düşünülebilir. Kolestiramin ilk basamak değildir; K vitamini/INR izlemi gerektirir.

İzlem: 2. trimesterde erken başlangıç/atipik kabul edip 1-2 haftada bir, ağırlaşırsa haftalık; 3. trimesterde genellikle haftalık LFT + safra asidi. ≥40 µmol/L, hızlı yükseliş veya ek riskte 3-7 günde bir kontrol ve perinatoloji planı yapılır.

Doğum zamanı: 19-39 µmol/L ve ek risk yoksa 40. haftaya kadar planlı doğum veya spontan eylem bekleme tartışılır; 40-99 µmol/L'de 38-39 hafta; ≥100 µmol/L'de 35-36 hafta RCOG çizgisidir. SMFM/ACOG, <100 µmol/L için 36-39 hafta aralığında bireyselleştirmeyi kabul eder.

GİK tek başına sezaryen endikasyonu değildir; fetal hareket azalması acil obstetrik değerlendirme nedenidir ve NST/USG normalliği ani fetal riski tamamen dışlamaz.

HELLP Sendromu Kararı

HELLP açılımı: Hemolysis, Elevated Liver Enzymes, Low Platelets; hemoliz, yükselmiş karaciğer enzimleri ve düşük trombosit birlikteliğidir.

Tennessee kriterleri: hemoliz kanıtı + AST/ALT normal üst sınırın >2 katı + trombosit <100.000/µL. Kısmi HELLP tam tabloya ilerleyebilir.

PT/PTT uzaması veya fibrinojen düşüklüğü HELLP'e DIC eklenmesini düşündürür; kan ürünü ve yoğun bakım planı erkenden yapılır.

Kalıcı şiddetli hipertansiyon varsa IV labetalol, IV hidralazin veya oral nifedipin obstetrik protokole göre başlanır.

MgSO4 nöbet profilaksisi için verilir: 4-6 g IV yükleme, 1-2 g/saat infüzyon; solunum, refleks, idrar çıkışı ve magnezyum toksisitesi izlenir.

Tek etkili tedavi doğumdur; <34 haftada fetal akciğer maturasyonu için betametazon düşünülür, ancak maternal kötüleşme varsa doğum kararı geciktirilmez.

Şiddetli sağ üst kadran/epigastrik ağrı + yüksek AST/ALT varsa subkapsüler hematom veya rüptür için acil USG, gerekirse BT/MR istenir.

Kırmızı Alarm

INR ≥1.5, ensefalopati, hipoglisemi, laktat/asidoz, AKI, bilirubin hızlı artışı veya ağır koagülopati akut karaciğer yetmezliği eşiğidir.

Trombosit <100.000/µL + hemoliz + AST/ALT yüksekliği HELLP açısından obstetrik acildir; hızla düşen trombosit daha yüksek risk taşır.

GİK'te safra asidi ≥40 µmol/L yakın obstetrik plan, ≥100 µmol/L yüksek riskli doğum zamanlaması görüşmesi gerektirir.

HELLP'te şiddetli sağ üst kadran/epigastrik ağrı, hipotansiyon, omuz ağrısı, Hb düşüşü veya periton bulgusu karaciğer hematomu/rüptürü açısından alarmdır.

HEV veya HSV şüphesinde sonuç beklenerek ağır klinik izlenmez; HSV şüphesinde asiklovir geciktirilmez.

Kolanjit/sepsis, varis kanaması, perforasyon/akut batın veya Budd-Chiari şüphesi gebelik nedeniyle ertelenmez.

Tedavi / Karar

Hiperemezis gravidarum: ayrıntılı HG bölümündeki akışa göre 0.9% NaCl ağırlıklı hidrasyon, elektrolit düzeltimi, dekstrozdan önce tiamin ve gebelik uyumlu basamak antiemetik tedavi uygulanır.

GİK: UDCA 10-15 mg/kg/gün başlanır; kaşıntı için topikal mentol/nemlendirici ve gece klorfeniramin 4 mg düşünülebilir. Safra asidi/LFT izlem aralığı trimester ve risk katmanına göre belirlenir; doğum zamanı 19-39 için 40. haftaya kadar, 40-99 için 38-39 hafta, ≥100 için 35-36 hafta çizgisinde perinatolojiyle planlanır.

HELLP veya akut yağlı karaciğer: anne stabilizasyonu, koagülopati-hipoglisemi-AKI tedavisi ve obstetrik doğum kararı geciktirilmez.

HELLP kan ürünü: Hb <7 g/dL, belirgin kanama/hematüri veya dekolman şüphesinde eritrosit; aktif kanama ya da girişim/anestezi ihtiyacında trombosit; DIC'de TDP/kriyopresipitat düşünülür.

Kolanjit/sepsis: gebelik uyumlu antibiyotik ve gerekli biliyer drenaj/ERCP maternal aciliyete göre planlanır.

HBV: yüksek viral yükte tenofovir disoproksil fumarat tercih edilir; yenidoğan için hepatit B aşısı + HBIG planı doğum ekibine yazılır.

Budd-Chiari: Doppler ile doğrulama, düşük molekül ağırlıklı heparin ve girişim/transplant olasılığı hepatoloji-hematoloji-obstetriyle değerlendirilir.

Yatış / Konsültasyon

Sarılık + koagülopati, hipertansiyon/proteinüri, trombosit düşüklüğü, hemoliz, hipoglisemi, AKI, bilinç değişikliği, şiddetli ağrı, kanama, sepsis veya fetal sorun varsa yatış gerekir.

Obstetri/perinatoloji her ciddi tabloda ana ekip olmalıdır; hepatoloji/gastroenteroloji, anestezi, yoğun bakım ve yenidoğan ekibi erken dahil edilir.

HELLP, akut yağlı karaciğer, DIC, pulmoner ödem, AKI, karaciğer hematomu/rüptürü veya kontrolsüz hipertansiyonda yoğun bakım düzeyi değerlendirilir.

GİK'te safra asidi ≥100 µmol/L, sarılık, dayanılmaz kaşıntı, önceki GİK ilişkili fetal kayıp veya hızlı kötüleşen testler varsa perinatoloji aynı gün doğum/takip planı yapmalıdır.

INR ≥1.5 + ensefalopati, hızla kötüleşen koagülopati, laktat/asidoz, hipoglisemi, renal yetmezlik veya Wilson/HEV/HSV/AFLP ilişkili AKY şüphesinde transplant merkeziyle görüşülür.

Taburculuk ancak anne hemodinamisi, fetal plan, koagülasyon, glukoz, böbrek fonksiyonu ve karaciğer test trendi güvenli hale geldiyse düşünülür.

Nihai Konsültasyon Notu

Gebelikte karaciğer test bozukluğu fizyolojik kabul edilmemelidir; gebelik haftası, tansiyon/proteinüri, trombosit, hemoliz, INR, glukoz, kreatinin, safra asidi ve fetal durumla birlikte sınıflandırılmalıdır.

GİK düşünülen hastada RCOG/SMFM kısaltmaları açılarak total safra asidi değeri, risk katmanı, LFT/safra asidi kontrol aralığı, kaşıntı için verilen ilaç-doz ve perinatolojiyle planlanan doğum haftası net yazılmalıdır.

HELLP düşünülen hastada hemoliz paneli, trombosit trendi, koagülasyon/fibrinojen, böbrek fonksiyonu ve fetal durum acil değerlendirilir; MgSO4, hipertansiyon kontrolü, kan ürünü gereksinimi ve doğum kararı aynı notta hedeflenir.

USG ilk görüntüleme; MR/MRCP kontrastsız güvenli tamamlayıcıdır. Maternal acil durumda tanı ve kaynak kontrolü fetal radyasyon kaygısıyla gereksiz geciktirilmemelidir.

Hiperemezis gravidarumda not; PUQE/şiddet, kilo kaybı, oral alım, elektrolit-kreatinin-glukoz, tiamin öncesi/sonrası dekstroz durumu, antiemetik basamak ve obstetrik takip planını açık yazmalıdır.

Bu not karar desteği içindir; hasta özelindeki vital bulgular, gebelik haftası, fetal durum, komorbiditeler, ilaçlar, böbrek/karaciğer fonksiyonu ve kurum protokolü hekim tarafından ayrıca gözden geçirilir.

Başlıca Kaynaklar

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.

Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.

Uygulamada aç Planları gör

Diğer Acil Algoritmalar

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com

© NAVMED AI LIMITED — CNS Gastro. İçerik güncellemesi: Mayıs 2026.