Ana sayfa › Klinik Rehber › Akalazya / Özofagus Motilite Bozuklukları

ÜST GİS

Akalazya / Özofagus Motilite Bozuklukları

Kılavuz temelli klinik özet · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

Hızlı Yaklaşım

Semptomdan Tanıya Algoritma

1. Disfajinin tipi ayrılır: orofaringeal disfaji aspirasyon/öksürük/nazal regürjitasyonla; özofageal disfaji retrosternal takılma ile öne çıkar.

2. Katı gıdaya ilerleyici disfaji mekanik obstrüksiyon lehine; başlangıçtan itibaren katı+sıvı disfaji motilite bozukluğu lehinedir.

3. Alarm bulgusu veya ileri yaşta yeni başlangıç varsa önce malignite/striktür/psödoakalazya dışlanır.

4. İlk temel adım üst GİS endoskopisidir: malignite, peptik striktür, Schatzki halkası, EoE, kandidiyazis, gıda retansiyonu ve dış bası bulguları aranır.

5. Endoskopi açıklamıyorsa veya akalazya şüphesi sürüyorsa TBE veya baryumlu özofagus grafisi ile boşalma ve anatomik patern değerlendirilir.

6. Kesin sınıflama için HRM yapılır; Chicago Classification v4.0 ile tip I, tip II, tip III akalazya ve diğer motilite paternleri ayrılır.

7. HRM sonucu belirsizse veya EGJOO düşünülüyorsa TBE ve/veya FLIP destekleyici test olarak kullanılır.

8. Psödoakalazya şüphesinde toraks/üst abdomen BT ve/veya EUS ile tümör, dış bası ve infiltratif süreç araştırılır.

Tanı

Tanı Prensibi

Motilite tanısı tek testle ezbere konmaz; semptom, endoskopi, HRM ve gerektiğinde TBE/FLIP birlikte yorumlanır.

Laboratuvar

Akalazya tanısını koyduran spesifik laboratuvar testi yoktur; laboratuvar daha çok beslenme durumu, komplikasyon ve işlem güvenliği için kullanılır.

İlk değerlendirme: tam kan sayımı, ferritin/demir parametreleri, elektrolitler, üre-kreatinin, karaciğer testleri, albümin ve gerekirse prealbümin istenir.

Belirgin kilo kaybı, kusma/regürjitasyon veya oral alım bozukluğu varsa dehidratasyon, hipokalemi, böbrek fonksiyonu ve malnütrisyon açısından yorumlanır.

Endoskopik veya cerrahi girişim planlanıyorsa işlem/anestezi güvenliği için koagülasyon, EKG ve komorbiditeye göre ek tetkikler tamamlanır.

Sistemik skleroz, bağ dokusu hastalığı veya endokrin/metabolik ipucu varsa hedefli otoimmün testler, TSH veya CK gibi testler klinik bağlama göre eklenir.

Laboratuvar normal olsa bile akalazya dışlanmaz; tanı fonksiyonel testlerle doğrulanır.

İlk Tetkikler / Görüntüleme

Üst GİS endoskopisi: ilk basamak dışlama testidir; tümör, striktür, halka, ülser, EoE, kandidiyazis, dış bası, retansiyon ve EGJ geçiş zorluğu değerlendirilir.

EoE şüphesinde mukoza normal görünse bile özofagus biyopsisi alınmalıdır.

Baryumlu özofagus grafisi: kuş gagası görünümü, özofagus dilatasyonu, sigmoid özofagus, divertikül, striktür ve spastik kontraksiyon paternini gösterebilir.

TBE: 1., 2. ve 5. dakikada baryum sütunu/boşalma değerlendirilerek objektif özofagus boşalma bozukluğu gösterilir; tedavi sonrası yanıt takibinde de yararlıdır.

Toraks/üst abdomen BT: ileri yaş, hızlı progresyon, belirgin kilo kaybı, anemi, kısa semptom süresi veya endoskopide şüpheli EGJ bulgusu varsa psödoakalazya için planlanır.

EUS: submukozal/infiltratif tümör, dış bası veya endoskopide açıklanamayan EGJ sertliği/direnci varsa tamamlayıcıdır.

Fonksiyonel ve Radyolojik Tetkikler

HRM: akalazya ve majör özofagus motilite bozuklukları için temel tanı testidir; EGJ relaksasyonu ve özofagus gövde kontraktilitesi birlikte değerlendirilir.

Chicago v4.0 yaklaşımı: manometri sonucu klinik semptom ve destekleyici testlerle uyumlu değilse aşırı tanıdan kaçınılır.

FLIP: endoskopi sırasında EGJ distensibilitesini ve lümen dinamiğini gösterir; HRM yapılamayan, sonuç belirsiz olan veya EGJOO olgularında destekleyici değer taşır.

TBE + tablet: EGJ çıkış obstrüksiyonu veya tedavi sonrası persistan disfajide objektif geçiş/boşalma bilgisi sağlar.

pH-impedans veya pH monitorizasyonu: özellikle POEM sonrası reflü kuşkusu, tedavi sonrası yanma/regürjitasyon veya antireflü tedavi yanıtı belirsizliğinde kullanılır.

Test seçimi semptomla bağlanmalıdır; asemptomatik veya klinikle uyumsuz manometrik bulgu tek başına invaziv tedavi gerekçesi olmamalıdır.

Akalazya ve Motilite Paternleri

Tip I akalazya: bozulmuş EGJ relaksasyonu ve özofagus gövdesinde başarısız peristaltizm; panözofageal pressurization belirgin değildir.

Tip II akalazya: bozulmuş EGJ relaksasyonu, başarısız peristaltizm ve panözofageal pressurization; tedavi yanıtı çoğu seride en iyidir.

Tip III akalazya: bozulmuş EGJ relaksasyonu ile distal özofagusta spastik/prematür kontraksiyonlar; daha uzun miyotomi gerektirebilir.

EGJOO: IRP yüksekliği ve korunmuş peristaltizm; klinik olarak anlamlı kabul için disfaji/göğüs ağrısı ve TBE/FLIP desteği aranır.

DES: normal EGJ relaksasyonu ile prematür kontraksiyonlar; aralıklı disfaji ve nonkardiyak göğüs ağrısı yapabilir.

Hiper kontraktil/jackhammer özofagus: aşırı güçlü kontraksiyonlarla seyreder; klinik korelasyon olmadan tedavi edilmemelidir.

IEM ve absent contractility: reflü, bağ dokusu hastalığı ve antireflü cerrahi planı açısından önemlidir.

Opioid ilişkili dismotilite: opioidler EGJOO, tip III benzeri veya spastik patern oluşturabilir; ilaç öyküsü mutlaka not edilir.

Psödoakalazya / Alarm

İleri yaşta yeni başlangıç, semptom süresinin kısa olması, hızlı kötüleşme, belirgin kilo kaybı, anemi veya iştahsızlık psödoakalazya açısından kırmızı bayraktır.

Endoskopide EGJ mukozasında düzensizlik, sertlik, endoskopun zor geçmesi veya beklenenden fazla kilo kaybı varsa BT/EUS ile malignite dışlanmadan definitif akalazya tedavisine geçilmez.

Öyküde geçirilmiş fundoplikasyon/bariatrik cerrahi, radyoterapi, infiltratif hastalık veya opioid kullanımı varsa sekonder nedenler değerlendirilir.

Psödoakalazya dışlanamayan hastada tekrar endoskopi, derin biyopsi, EUS veya kesitsel görüntüleme merkez deneyimine göre seçilir.

Başlıca Kaynaklar

ACG Clinical Guideline: Diagnosis and Management of Achalasia, 2020. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9896940/
ASGE guideline on the management of achalasia, Gastrointestinal Endoscopy 2020. https://www.asge.org/home/resources/publications/guidelines/asge-guideline-on-the-management-of-achalasia
Chicago Classification v4.0 for esophageal motility disorders. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8034247/
ACG Clinical Guidelines: Clinical Use of Esophageal Physiologic Testing, 2020. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9468980/
ESGE endoscopic management of gastrointestinal motility disorders, 2020. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32375192/
2019 Seoul Consensus on Esophageal Achalasia Guidelines. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7176504/

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.

Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.

Uygulamada aç Planları gör

Aynı Kategoride

Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com