Ana sayfa › Klinik Rehber › H. pylori Enfeksiyonu
ÜST GİS
H. pylori Enfeksiyonu
Hızlı Yaklaşım
Ne zaman düşünmeli?
Dispepsi, peptik ülser, MALT lenfoma, açıklanamayan demir eksikliği, ITP, B12 eksikliği, atrofik gastrit/intestinal metaplazi, ailede mide kanseri veya uzun süreli NSAİİ/ASA planında H. pylori aktif olarak aranır.
Alarm bulgusu, ileri yaş/yerel mide kanseri riski veya endoskopi endikasyonu varsa önce ÖGD; alarm yoksa ÜNT/UBT veya monoklonal GAT/SAT ile test et-tedavi et yaklaşımı seçilir.
PPI 2 hafta, antibiyotik ve bizmut 4 hafta kesilmeden yapılan aktif enfeksiyon testleri yalancı negatif olabilir; tedavi alan herkes eradikasyon kontrolüne çağrılır.
Tanı
1. Önce Karar: Kimde Test, Kimde Endoskopi?
Alarm yok, genç/orta yaş dispepsi veya peptik ülser dışı araştırılmamış dispepsi varsa: ÜNT/UBT veya monoklonal GAT/SAT ile test et; pozitifse eradikasyon tedavisi ver.
Disfaji, kilo kaybı, demir eksikliği anemisi, GİS kanama, persistan kusma, abdominal kitle, ailede mide kanseri, atrofik gastrit/intestinal metaplazi öyküsü, ileri yaş veya yerel mide kanseri riski yüksekse: önce ÖGD planla.
Peptik ülser, daha önce ülser kanaması, erken evre gastrik MALT lenfoma, gastrik atrofi/intestinal metaplazi, erken mide kanseri sonrası, açıklanamayan demir eksikliği, ITP veya uzun süreli NSAİİ/ASA başlanacak yüksek riskli hastada H. pylori mutlaka aranır.
Fonksiyonel dispepsi tanısı koymadan önce H. pylori dışlanmalı veya tedavi edilmişse eradikasyon doğrulanmalıdır; semptom düzelmesi eradikasyon kanıtı değildir.
2. Test Öncesi Hazırlık - Yalancı Negatifi Önle
PPI, ÜNT/UBT, GAT/SAT ve RUT duyarlılığını düşürür; mümkünse testten en az 2 hafta önce kesilir.
Antibiyotik ve bizmut testten en az 4 hafta önce kesilmiş olmalıdır.
H2RA ve antasitler ÜNT/GAT üzerine belirgin etki yapmaz; PPI kesilirken semptom kontrolü için kısa süreli köprü olarak kullanılabilir.
Yakın dönem üst GİS kanama, yoğun PPI kullanımı, antibiyotik/bizmut kullanımı, ileri atrofi veya intestinal metaplazi varsa negatif test H. pylori'yi güvenle dışlamayabilir; ilaçlar kesilip aktif enfeksiyon testi tekrarlanır veya histoloji/PCR ile desteklenir.
3. Noninvaziv Test Seçimi
ÜNT/UBT: aktif enfeksiyonu gösterir; başlangıç tanısı ve eradikasyon kontrolünde ilk tercih testlerden biridir. Duyarlılık yaklaşık %88-95, özgüllük >%95; 13C test radyasyon içermez, 14C gebelik/çocukta tercih edilmez.
Monoklonal GAT/SAT: aktif enfeksiyonu gösterir; tanı ve eradikasyon kontrolünde uygundur. Laboratuvar temelli monoklonal testlerde duyarlılık yaklaşık %94, özgüllük yaklaşık %97 kabul edilir.
Seroloji IgG: geçmiş enfeksiyonu da pozitif gösterebilir; aktif enfeksiyon kararı ve eradikasyon kontrolü için kullanılmaz. Aktif test pozitiflenmeden tedavi başlatmak için tek başına yeterli değildir.
Pratik seçim: endoskopi gerekmiyorsa ÜNT/UBT veya GAT/SAT seç; pozitif aktif test tedavi ettirir, negatif ama hazırlık uygunsa H. pylori olasılığı düşer.
4. Endoskopi Yapılıyorsa Tanı Nasıl Konur?
ÖGD yalnız H. pylori aramak için yapılmaz; endoskopi zaten endikasyonluysa H. pylori biyopsi temelli testlerle değerlendirilir.
RUT: sonuç dakikalar-saatler içinde çıkar; duyarlılık yaklaşık %90-95, özgüllük %95-100. Pozitifse tedavi başlanabilir; negatiflik PPI/antibiyotik/bizmut, kanama, atrofi veya intestinal metaplazi varsa enfeksiyonu dışlamaz.
Biyopsi örneklemesi: en az antrum ve korpustan örnek alınır; atrofi/intestinal metaplazi, ülser, şüpheli fokal lezyon veya kanser riski varsa insisura ve hedefli ek biyopsiler eklenir.
Histoloji: H&E/Giemsa ve gerekirse immünohistokimya ile H. pylori, aktivite, atrofi, intestinal metaplazi ve displazi aynı anda değerlendirilebilir; duyarlılık/özgüllük yüksek olsa da örnekleme hatası olabilir.
Kültür veya PCR/NAAT: rutin ilk test değildir; çoklu tedavi başarısızlığı, direnç şüphesi veya duyarlılık-temelli tedavi planında kullanılır.
5. Sonuca Göre Ne Yapacağım?
Aktif enfeksiyon testi pozitifse: endikasyon varsa tedavi et; tedavi seçiminde önceki antibiyotik maruziyeti, penisilin alerjisi ve lokal direnç durumunu değerlendir.
Aktif test negatif, ilaç kesme süreleri uygunsa ve alarm yoksa: H. pylori olasılığı düşüktür; dispepsi/GERD/NSAİİ ilişkili hastalık, safra-pankreas, fonksiyonel dispepsi veya başka nedenlere geç.
Negatif ama test öncesi PPI/antibiyotik/bizmut kullanımı, kanama, atrofi/intestinal metaplazi veya yüksek klinik şüphe varsa: test negatifliğine güvenme; hazırlık sonrası ÜNT/GAT tekrarla veya endoskopik histoloji/PCR ile doğrula.
Seroloji pozitifse: geçirilmiş enfeksiyon olabilir; ÜNT/GAT veya endoskopik aktif enfeksiyon testiyle doğrulamadan eradikasyon kararı verme.
6. Eradikasyon Kontrolü - Kimi Çağırayım?
H. pylori tedavisi verilen herkes eradikasyon kontrolüne çağrılır; kontrol yapılmadan 'tedavi başarılı' yazılmaz.
Kontrol zamanı: tedavi bitiminden en az 4 hafta sonra, pratikte 4-8 hafta aralığında; PPI en az 2 hafta, antibiyotik ve bizmut en az 4 hafta kesilmiş olmalıdır.
Kontrol testi: ÜNT/UBT veya monoklonal GAT/SAT tercih edilir; seroloji ve RUT eradikasyon kontrolü için uygun değildir.
Endoskopi kontrolü yalnız klinik endikasyon varsa yapılır: gastrik ülser, MALT lenfoma, alarm bulgusu, malignite şüphesi, atrofi/intestinal metaplazi sürveyansı veya tedavi başarısızlığı gibi.
7. Tedavi Öncesi Güvenlik ve Direnç Notu
Türkiye gibi klaritromisin direncinin yüksek kabul edildiği/direncin bilinmediği pratiklerde klaritromisinli ampirik üçlü tedavi varsayılan ilk seçenek değildir.
Daha önce makrolid, metronidazol, kinolon, rifabutin veya amoksisilin kullanımı tek tek sorulur; aynı antibiyotikle başarısız rejim tekrarlanmaz.
Penisilin alerjisi, gebelik/emzirme, QT uzaması, ciddi böbrek-karaciğer hastalığı, antikoagülan/antiagregan kullanımı ve ilaç etkileşimleri tedavi seçimini değiştirebilir.
Probiyotikler doğrudan H. pylori tedavisi değildir; seçilmiş hastada yan etkileri azaltma/uyumu artırma amacıyla yardımcı düşünülebilir.
Tedavi
Tedavi Seçim Prensibi
Direnç durumu bilinmiyorsa klaritromisinli ampirik üçlü tedavi seçilmez; çoğu hastada ilk pratik seçenek optimize bizmutlu dörtlü tedavidir.
Tedavi öncesi önceki makrolid/kinolon kullanımı, penisilin alerjisi, gebelik, emzirme, QT riski, böbrek-karaciğer fonksiyonu, antikoagülan/antiagregan ve ilaç etkileşimi sorgulanır.
Rejim hastaya yazılı verilir; tüm ilaçlar aynı gün başlanır, önerilen süre tamamlanır, kontrol testi planlanmadan tedavi başarılı kabul edilmez.
Levofloksasin 6 saatte bir kullanılmaz; H. pylori kurtarma rejiminde standart pratik 500 mg PO günde 1 kezdir.
1. Optimize Bizmutlu Dörtlü Tedavi - 14 Gün
Ne zaman seçilir: direnç bilinmiyorsa ilk basamakta, önceki klaritromisinli tedavi başarısızsa veya penisilin alerjisi varsa temel seçenektir.
PPI: omeprazol 20 mg, pantoprazol 40 mg, esomeprazol 20-40 mg, lansoprazol 30 mg veya rabeprazol 20 mg eşdeğeri; sabah-akşam yemekten 30-60 dakika önce alınır.
Bizmut: subsalisilat 300-524 mg veya subsitrat 120-300 mg eşdeğeri günde 4 kez; yemeklerden sonra ve yatarken ya da 6 saatte bir alınır. Diğer ilaçlarla 2 saat ara verilir; dışkı, dil veya dişte geçici siyahlaşma yapabilir.
Tetrasiklin: 500 mg PO 6 saatte bir; yemeklerden 1 saat önce veya 2 saat sonra bol suyla alınır. Süt/yoğurt, demir, çinko, kalsiyum, magnezyum, alüminyum, antasit ve sukralfatla en az 2 saat ara verilir; yatmadan hemen önce alınmaz.
Metronidazol: 500 mg PO 6-8 saatte bir; yemekle veya hemen sonra alınır. Alkol kullanılmaz; metalik tat, bulantı ve nöropati uyarısı yapılır.
Dikkat: gebelikte tetrasiklin kullanılmaz; bizmut subsalisilat salisilat yükü nedeniyle aspirin alerjisi/antikoagülan kullanımı olan hastada ayrıca değerlendirilir.
2. Konkomitan Dörtlü Tedavi - 14 Gün
Ne zaman seçilir: penisilin alerjisi yoksa ve klaritromisin/metronidazol direnci düşük ya da duyarlılık uygunsa düşünülebilir; direnç bilinmiyorsa ilk seçenek olarak acele edilmez.
PPI: standart doz günde 2 kez; sabah-akşam yemekten 30-60 dakika önce.
Amoksisilin: 1 g PO günde 2 kez; aç veya tok karnına suyla alınabilir.
Klaritromisin: 500 mg PO günde 2 kez; yemekle alınabilir.
Metronidazol: 500 mg PO günde 2 kez; yemekle veya hemen sonra alınır, alkol kullanılmaz.
Dikkat: makrolid kullanımı/direnci, QT uzaması, statin ve diğer CYP3A4 etkileşimleri varsa bu rejimden kaçınılır.
3. Klaritromisinli Üçlü Tedavi - 14 Gün / Yalnız Duyarlılık Varsa
Ne zaman seçilir: sadece klaritromisin duyarlılığı biliniyorsa, daha önce makrolid kullanılmamışsa ve lokal direnç düşükse seçilir.
PPI: standart doz günde 2 kez; sabah-akşam yemekten 30-60 dakika önce.
Amoksisilin: 1 g PO günde 2 kez; aç veya tok karnına suyla alınabilir.
Klaritromisin: 500 mg PO günde 2 kez; yemekle alınabilir.
Penisilin alerjisinde amoksisilin yerine metronidazol 500 mg PO günde 2 kez seçilmiş olguda kullanılabilir; ancak direnç ve başarı oranı nedeniyle duyarlılık/uzman kararı gerekir.
Klinik not: direnç bilinmiyorsa bu rejim pratik varsayılan tedavi değildir.
4. Levofloksasinli Kurtarma Üçlü Tedavi - 10-14 Gün
Ne zaman seçilir: daha önce kullanılan rejim başarısızsa, kinolon duyarlılığı biliniyorsa veya kinolon direnci düşük/uygun hasta ise düşünülür; önceki kinolon kullanımı varsa seçilmez.
PPI: standart doz günde 2 kez; sabah-akşam yemekten 30-60 dakika önce.
Levofloksasin: 500 mg PO günde 1 kez; yemekle veya tok karnına alınabilir.
Amoksisilin: 1 g PO günde 2 kez; aç veya tok karnına suyla alınabilir.
Mineral ayrımı: demir, çinko, kalsiyum, magnezyum, alüminyum içeren ürünler, antasit ve sukralfat levofloksasinden en az 2 saat ayrı alınır.
Dikkat: tendon, nöropati, QT uzaması, aort anevrizması/diseksiyon riski, nöbet eğilimi ve gebelik açısından değerlendirilir.
5. Rifabutinli Üçlü Tedavi - 14 Gün
Ne zaman seçilir: penisilin alerjisi yoksa, özellikle optimize bizmutlu dörtlü tedavi sonrası kurtarma seçeneği olarak düşünülür; erişilebilirlik ve kurum protokolü kontrol edilir.
PPI: yüksek asit baskılayıcı rejim; preparat/protokole göre genellikle günde 2-3 kez verilir.
Amoksisilin: 1 g PO günde 2-3 kez; kullanılan protokole göre doz aralığı net yazılır.
Rifabutin: 50 mg PO günde 3 kez veya 150 mg PO günde 1 kez gibi kurum/protokol/preparata göre uygulanır.
Dikkat: nötropeni, üveit, hepatotoksisite ve ilaç etkileşimi açısından izlenir; tam kan sayımı ve karaciğer testleri özellikle riskli hastada kontrol edilir.
6. Vonoprazan-Amoksisilin Dual Tedavi - 14 Gün
Ne zaman seçilir: P-CAB erişimi varsa, penisilin alerjisi yoksa ve kurum/geri ödeme koşulları uygunsa düşünülebilir.
Vonoprazan: 20 mg PO günde 2 kez.
Amoksisilin: 1 g PO günde 3 kez; aç veya tok karnına suyla alınabilir.
Dikkat: erişim, onay/geri ödeme ve lokal protokol doğrulanır; penisilin alerjisinde kullanılmaz.
Klinik not: güçlü asit baskısı sağlar; ancak ülke ve kurum koşulları tedavi seçimini belirler.
7. Yüksek Doz PPI-Amoksisilin Dual / Seçilmiş Olgu - 14 Gün
Ne zaman seçilir: bizmut/tetrasiklin kullanılamıyorsa veya duyarlılık-temelli plan içinde uygun görülüyorsa seçilmiş hastada düşünülür; pratik ilk seçenek değildir.
PPI: yüksek doz ve sık aralıklı asit baskısı; örneğin standart dozun günde 3-4 kez eşdeğeri kurum protokolüne göre düzenlenir.
Amoksisilin: 750 mg-1 g PO günde 3-4 kez; sık doz uyumu hastaya açık anlatılır.
Klinik not: başarısı asit baskısının gücüne ve doz uyumuna bağlıdır; uyum şüpheli hastada tercih edilmez.
8. Penisilin Alerjisi Varsa
Gerçek anafilaksi ile intolerans ayrılır; mümkünse alerji kaydı doğrulanır.
Temel pratik seçenek optimize bizmutlu dörtlü tedavidir: PPI + bizmut + tetrasiklin + metronidazol 14 gün.
Amoksisilin içeren levofloksasinli, rifabutinli, vonoprazan-amoksisilin veya PPI-amoksisilin dual rejimler kullanılmaz.
Çoklu başarısızlık veya gerçek ağır alerjide kültür/duyarlılık ya da moleküler direnç testi ve uzman planı gerekir.
9. Başarısız Tedavide Kurtarma Mantığı
Aynı antibiyotik kombinasyonu tekrarlanmaz; önceki makrolid, kinolon, metronidazol ve tetrasiklin kullanımı tek tek sorgulanır.
Önceden kullanılmadıysa optimize bizmutlu dörtlü tedavi kurtarmada güçlü seçenektir.
Optimize bizmutlu dörtlü tedavi kullanıldıysa ve penisilin alerjisi yoksa rifabutinli üçlü tedavi veya duyarlılık-temelli levofloksasinli rejim düşünülür.
İki veya daha fazla başarısızlıkta kültür/duyarlılık, moleküler direnç testi veya endoskopik örnekleme planlanır.
Uyum hatası, PPI zamanlaması, eksik süre, antibiyotik kesilmesi ve ilaç etkileşimleri mutlaka kontrol edilir.
10. Tedavi Sonrası Kontrol ve Hasta Notu
Eradikasyon kontrolü tedavi bitiminden en az 4 hafta sonra yapılır.
Kontrol öncesi PPI en az 2 hafta; antibiyotik ve bizmut en az 4 hafta kesilmiş olmalıdır.
Kontrol için üre nefes testi veya dışkıda H. pylori antijeni tercih edilir; seroloji eradikasyon kontrolü için kullanılmaz.
Ülser veya ek reflü/dispepsi endikasyonu yoksa eradikasyon sonrası PPI otomatik uzatılmaz; devam kararı klinik gerekçeyle verilir.
Hasta notu: bu şema kullanım bilgilendirmesidir; ilaç dozu, kontrendikasyon ve etkileşimler hastanın klinik durumuna, kurum protokolüne ve yerel direnç verilerine göre hekim tarafından doğrulanır.
Yatış ve Taburculuk Kararı
Taburculuk Kriterleri
Eradikasyon rejimi, doz ve süre net verilmiş
Tedavi uyumu ve yan etkiler anlatılmış
Eradikasyon kontrol zamanı planlanmış: tedavi bitiminden ≥4 hafta sonra, PPI kesildikten ≥2 hafta sonra
Alarm bulgusu veya ülser komplikasyonu varsa endoskopi/takip planı yapılmış
Yatış Endikasyonları
H. pylori enfeksiyonu tek başına yatış gerektirmez
Yatış; üst GİS kanama, perforasyon, ciddi ülser komplikasyonu, oral alamama veya malignite şüphesinde düşünülür
Takip ve İzlem
Eradikasyon Kontrolü
Kontrol testi tedavi bitiminden en az 4 hafta sonra yapılmalıdır
PPI (Proton Pompa İnhibitörü) kontrol testinden en az 2 hafta önce kesilmelidir
Antibiyotik ve bizmut kontrol testinden en az 4 hafta önce kesilmiş olmalıdır
Eradikasyon kontrolünde üre nefes testi veya dışkıda H. pylori antijeni tercih edilir
Endoskopi endikasyonu varsa biyopsi temelli testlerle de kontrol yapılabilir
Seroloji eradikasyon kontrolü için kullanılmaz
Kaynak / Kılavuz
ACG Clinical Guideline: Treatment of Helicobacter pylori Infection, 2024
Maastricht VI/Florence Consensus Report on management of H. pylori infection, 2022
Lokal klaritromisin direnci ve antibiyotik duyarlılık verileri tedavi seçiminde dikkate alınmalıdır
Tedavi Başarısızlığı Yönetimi
İlk başarısızlıkta hasta uyumu, ilaçların doğru doz/süre kullanımı ve PPI (Proton Pompa İnhibitörü) zamanlaması sorgulanır
Aynı antibiyotik kombinasyonu tekrarlanmamalıdır
Klaritromisin direnci yüksekse veya direnç durumu bilinmiyorsa klaritromisin içeren rejim önerilmez
Daha önce bismutlu dörtlü tedavi kullanılmadıysa kurtarmada bismutlu dörtlü tedavi tercih edilir
Daha önce optimize bismutlu dörtlü tedavi kullanıldıysa penisilin alerjisi yoksa rifabutinli üçlü tedavi düşünülebilir
Levofloksasinli rejim yalnızca kinolon duyarlılığı biliniyorsa veya direnç düşük/uygun hasta ise düşünülmelidir
İki veya daha fazla başarısızlıkta kültür/duyarlılık veya moleküler direnç testi mümkünse yapılmalıdır
Gastrik ülser, alarm bulgusu veya malignite şüphesinde endoskopik kontrol planlanır
v1.0 Öncesi Doğrulama Notu
Bu başlıktaki ilaç dozları, kullanım süreleri, kontrendikasyonlar ve takip aralıkları v1.0 öncesi güncel kılavuz ve kurum protokolü ile tekrar doğrulanmalıdır.
Böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, gebelik, ileri yaş, immünsüpresyon ve çoklu ilaç kullanımı olan hastalarda doz/ajan seçimi bireyselleştirilmelidir.
Bu program klinik karar destek aracıdır; nihai karar hastayı değerlendiren hekime aittir.
Yan Etki ve Uyum Takibi
Bulantı, metalik tat, ishal, karın ağrısı ve dışkı renginde koyulaşma hastaya önceden anlatılır
Metronidazol kullanırken alkol alınmaması gerektiği belirtilir
Tetrasiklin fotosensitivite ve gebelik kontrendikasyonu açısından değerlendirilir
Levofloksasin kullanılırsa tendon, QT uzaması, nöropsikiyatrik yan etki ve direnç riski değerlendirilir
Rifabutin kullanılırsa miyelotoksisite ve ilaç etkileşimleri açısından dikkat edilir
Başlıca Kaynaklar
- ACG Clinical Guideline: Treatment of Helicobacter pylori Infection, 2024
- Maastricht VI/Florence Consensus Report on management of H. pylori infection, 2022
- Lokal klaritromisin direnci ve antibiyotik duyarlılık verileri tedavi seçiminde dikkate alınmalıdır
- Bu başlıktaki ilaç dozları, kullanım süreleri, kontrendikasyonlar ve takip aralıkları v1.0 öncesi güncel kılavuz ve kurum protokolü ile tekrar doğrulanmalıdır.
- Böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, gebelik, ileri yaş, immünsüpresyon ve çoklu ilaç kullanımı olan hastalarda doz/ajan seçimi bireyselleştirilmelidir.
- Bu program klinik karar destek aracıdır; nihai karar hastayı değerlendiren hekime aittir.
Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.
Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.
Uygulamada aç Planları görAynı Kategoride
Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.
Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com
© NAVMED AI LIMITED — CNS Gastro. İçerik güncellemesi: Mayıs 2026.