Ana sayfa › Klinik Rehber › H. pylori Enfeksiyonu

ÜST GİS

H. pylori Enfeksiyonu

Kılavuz temelli klinik özet · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Hızlı Yaklaşım

Ne zaman düşünmeli?

Dispepsi, peptik ülser, MALT lenfoma, açıklanamayan demir eksikliği, ITP, B12 eksikliği, atrofik gastrit/intestinal metaplazi, ailede mide kanseri veya uzun süreli NSAİİ/ASA planında H. pylori aktif olarak aranır.

Alarm bulgusu, ileri yaş/yerel mide kanseri riski veya endoskopi endikasyonu varsa önce ÖGD; alarm yoksa ÜNT/UBT veya monoklonal GAT/SAT ile test et-tedavi et yaklaşımı seçilir.

PPI 2 hafta, antibiyotik ve bizmut 4 hafta kesilmeden yapılan aktif enfeksiyon testleri yalancı negatif olabilir; tedavi alan herkes eradikasyon kontrolüne çağrılır.

Tanı

1. Önce Karar: Kimde Test, Kimde Endoskopi?

Alarm yok, genç/orta yaş dispepsi veya peptik ülser dışı araştırılmamış dispepsi varsa: ÜNT/UBT veya monoklonal GAT/SAT ile test et; pozitifse eradikasyon tedavisi ver.

Disfaji, kilo kaybı, demir eksikliği anemisi, GİS kanama, persistan kusma, abdominal kitle, ailede mide kanseri, atrofik gastrit/intestinal metaplazi öyküsü, ileri yaş veya yerel mide kanseri riski yüksekse: önce ÖGD planla.

Peptik ülser, daha önce ülser kanaması, erken evre gastrik MALT lenfoma, gastrik atrofi/intestinal metaplazi, erken mide kanseri sonrası, açıklanamayan demir eksikliği, ITP veya uzun süreli NSAİİ/ASA başlanacak yüksek riskli hastada H. pylori mutlaka aranır.

Fonksiyonel dispepsi tanısı koymadan önce H. pylori dışlanmalı veya tedavi edilmişse eradikasyon doğrulanmalıdır; semptom düzelmesi eradikasyon kanıtı değildir.

2. Test Öncesi Hazırlık - Yalancı Negatifi Önle

PPI, ÜNT/UBT, GAT/SAT ve RUT duyarlılığını düşürür; mümkünse testten en az 2 hafta önce kesilir.

Antibiyotik ve bizmut testten en az 4 hafta önce kesilmiş olmalıdır.

H2RA ve antasitler ÜNT/GAT üzerine belirgin etki yapmaz; PPI kesilirken semptom kontrolü için kısa süreli köprü olarak kullanılabilir.

Yakın dönem üst GİS kanama, yoğun PPI kullanımı, antibiyotik/bizmut kullanımı, ileri atrofi veya intestinal metaplazi varsa negatif test H. pylori'yi güvenle dışlamayabilir; ilaçlar kesilip aktif enfeksiyon testi tekrarlanır veya histoloji/PCR ile desteklenir.

3. Noninvaziv Test Seçimi

ÜNT/UBT: aktif enfeksiyonu gösterir; başlangıç tanısı ve eradikasyon kontrolünde ilk tercih testlerden biridir. Duyarlılık yaklaşık %88-95, özgüllük >%95; 13C test radyasyon içermez, 14C gebelik/çocukta tercih edilmez.

Monoklonal GAT/SAT: aktif enfeksiyonu gösterir; tanı ve eradikasyon kontrolünde uygundur. Laboratuvar temelli monoklonal testlerde duyarlılık yaklaşık %94, özgüllük yaklaşık %97 kabul edilir.

Seroloji IgG: geçmiş enfeksiyonu da pozitif gösterebilir; aktif enfeksiyon kararı ve eradikasyon kontrolü için kullanılmaz. Aktif test pozitiflenmeden tedavi başlatmak için tek başına yeterli değildir.

Pratik seçim: endoskopi gerekmiyorsa ÜNT/UBT veya GAT/SAT seç; pozitif aktif test tedavi ettirir, negatif ama hazırlık uygunsa H. pylori olasılığı düşer.

4. Endoskopi Yapılıyorsa Tanı Nasıl Konur?

ÖGD yalnız H. pylori aramak için yapılmaz; endoskopi zaten endikasyonluysa H. pylori biyopsi temelli testlerle değerlendirilir.

RUT: sonuç dakikalar-saatler içinde çıkar; duyarlılık yaklaşık %90-95, özgüllük %95-100. Pozitifse tedavi başlanabilir; negatiflik PPI/antibiyotik/bizmut, kanama, atrofi veya intestinal metaplazi varsa enfeksiyonu dışlamaz.

Biyopsi örneklemesi: en az antrum ve korpustan örnek alınır; atrofi/intestinal metaplazi, ülser, şüpheli fokal lezyon veya kanser riski varsa insisura ve hedefli ek biyopsiler eklenir.

Histoloji: H&E/Giemsa ve gerekirse immünohistokimya ile H. pylori, aktivite, atrofi, intestinal metaplazi ve displazi aynı anda değerlendirilebilir; duyarlılık/özgüllük yüksek olsa da örnekleme hatası olabilir.

Kültür veya PCR/NAAT: rutin ilk test değildir; çoklu tedavi başarısızlığı, direnç şüphesi veya duyarlılık-temelli tedavi planında kullanılır.

5. Sonuca Göre Ne Yapacağım?

Aktif enfeksiyon testi pozitifse: endikasyon varsa tedavi et; tedavi seçiminde önceki antibiyotik maruziyeti, penisilin alerjisi ve lokal direnç durumunu değerlendir.

Aktif test negatif, ilaç kesme süreleri uygunsa ve alarm yoksa: H. pylori olasılığı düşüktür; dispepsi/GERD/NSAİİ ilişkili hastalık, safra-pankreas, fonksiyonel dispepsi veya başka nedenlere geç.

Negatif ama test öncesi PPI/antibiyotik/bizmut kullanımı, kanama, atrofi/intestinal metaplazi veya yüksek klinik şüphe varsa: test negatifliğine güvenme; hazırlık sonrası ÜNT/GAT tekrarla veya endoskopik histoloji/PCR ile doğrula.

Seroloji pozitifse: geçirilmiş enfeksiyon olabilir; ÜNT/GAT veya endoskopik aktif enfeksiyon testiyle doğrulamadan eradikasyon kararı verme.

6. Eradikasyon Kontrolü - Kimi Çağırayım?

H. pylori tedavisi verilen herkes eradikasyon kontrolüne çağrılır; kontrol yapılmadan 'tedavi başarılı' yazılmaz.

Kontrol zamanı: tedavi bitiminden en az 4 hafta sonra, pratikte 4-8 hafta aralığında; PPI en az 2 hafta, antibiyotik ve bizmut en az 4 hafta kesilmiş olmalıdır.

Kontrol testi: ÜNT/UBT veya monoklonal GAT/SAT tercih edilir; seroloji ve RUT eradikasyon kontrolü için uygun değildir.

Endoskopi kontrolü yalnız klinik endikasyon varsa yapılır: gastrik ülser, MALT lenfoma, alarm bulgusu, malignite şüphesi, atrofi/intestinal metaplazi sürveyansı veya tedavi başarısızlığı gibi.

7. Tedavi Öncesi Güvenlik ve Direnç Notu

Türkiye gibi klaritromisin direncinin yüksek kabul edildiği/direncin bilinmediği pratiklerde klaritromisinli ampirik üçlü tedavi varsayılan ilk seçenek değildir.

Daha önce makrolid, metronidazol, kinolon, rifabutin veya amoksisilin kullanımı tek tek sorulur; aynı antibiyotikle başarısız rejim tekrarlanmaz.

Penisilin alerjisi, gebelik/emzirme, QT uzaması, ciddi böbrek-karaciğer hastalığı, antikoagülan/antiagregan kullanımı ve ilaç etkileşimleri tedavi seçimini değiştirebilir.

Probiyotikler doğrudan H. pylori tedavisi değildir; seçilmiş hastada yan etkileri azaltma/uyumu artırma amacıyla yardımcı düşünülebilir.

Başlıca Kaynaklar

• ACG Clinical Guideline: Treatment of Helicobacter pylori Infection, 2024
• Maastricht VI/Florence Consensus Report on management of H. pylori infection, 2022
• Lokal klaritromisin direnci ve antibiyotik duyarlılık verileri tedavi seçiminde dikkate alınmalıdır
• Bu başlıktaki ilaç dozları, kullanım süreleri, kontrendikasyonlar ve takip aralıkları v1.0 öncesi güncel kılavuz ve kurum protokolü ile tekrar doğrulanmalıdır.
• Böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, gebelik, ileri yaş, immünsüpresyon ve çoklu ilaç kullanımı olan hastalarda doz/ajan seçimi bireyselleştirilmelidir.
• Bu program klinik karar destek aracıdır; nihai karar hastayı değerlendiren hekime aittir.

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Aynı Kategoride

• Akalazya / Özofagus Motilite Bozuklukları
• Barrett Özofagus
• Çölyak Hastalığı
• Fonksiyonel Dispepsi
• Gastrit / Atrofik Gastrit / İntestinal Metaplazi
• GERD / Reflü Hastalığı
• Mide Kanseri / Premalign Yaklaşım
• Peptik Ülser Hastalığı