Ana sayfa › Klinik Rehber › Divertikülozis Koli / Divertiküler Hastalık
ALT GİS / IBD
Divertikülozis Koli / Divertiküler Hastalık
Hızlı Yaklaşım
60 Saniyede Hastalık Yönetimi
Divertiküler hastalık hızlı ayrım
1Tesadüfi divertiküloz
Kolonoskopi veya görüntülemede divertikül var ama ağrı, ateş, inflamasyon, kanama veya komplikasyon yoksa bu tek başına akut hastalık değildir.
Rapor yerleşim, yoğunluk ve komplikasyon yokluğunu yazmalı; hasta standart kolon tarama/sürveyans aralığına göre izlenir.
Fındık, çekirdek ve mısırdan rutin kaçınma önerilmez.
→ Yaşam tarzı, lifli dengeli beslenme ve riskli ilaç gözden geçirmesi yeterlidir.
2SUDD / IBS ayrımı
Tekrarlayan sol alt kadran ağrısı, şişkinlik ve dışkılama değişikliği var ama ateş, sepsis, apse veya BT'de akut inflamasyon yoksa SUDD/IBS ayrımı yapılır.
SUDD daha ileri yaşta, daha lokalize ve uzun süren ağrıyla gelebilir; fekal kalprotektin yardımcı olabilir ama tek başına tanı koydurmaz.
Alarm bulgusu, anemi, kilo kaybı, gece semptomu veya yüksek CRP/fekal kalprotektin varsa ileri değerlendirme gerekir.
→ Önce aktif inflamasyon ve malignite dışlanır; sonra semptom odaklı tedavi ve takip planlanır.
3Akut divertikülit mi?
Yeni/sebat eden lokal karın ağrısı, ateş, hassasiyet, lökositoz/CRP yüksekliği, oral alamama veya immünsüpresyon varsa hasta akut divertikülit gibi değerlendirilir.
İlk atak, ağır/atipik tablo, yaşlı/frail hasta veya tanı belirsizliğinde BT eşiği düşüktür.
Apse, gaz, perforasyon, fistül veya obstrüksiyon varsa bu hastalık kartında oyalanılmaz.
→ Acil Değerlendirme > Akut Divertikülit kartındaki antibiyotik, apse ve cerrahi akışına geç.
4Kanama mı?
Divertiküler kanama çoğu zaman ağrısız, ani ve bol hematokezya şeklindedir; aktif divertikülit eşlik etmek zorunda değildir.
Senkop, hipotansiyon, taşikardi, hızlı Hb düşüşü veya antikoagülan kullanımı varsa akut alt GİS kanama yaklaşımı gerekir.
Kolon temizliği sonrası erken kolonoskopi ve gerekirse BT anjiyografi/embolizasyon kanama akışında değerlendirilir.
→ Acil Değerlendirme > Alt GİS Kanama kartına yönlen.
Tanım / Kavramlar
Divertikülozis koli, kolonda divertiküllerin varlığıdır; çoğu hasta asemptomatiktir ve bu bulgu tek başına akut hastalık anlamına gelmez.
Divertiküler hastalık; divertiküloz zemininde karın ağrısı, şişkinlik, dışkılama alışkanlığı değişikliği, rektal kanama veya akut divertikülit gibi klinik yansımaların eşlik ettiği geniş başlıktır.
SUDD, semptomatik komplike olmayan divertiküler hastalık anlamına gelir; inflamasyon, apse veya kanama gösterilemeden divertiküllü hastada tekrarlayan ağrı/şişkinlik ve bağırsak alışkanlığı değişikliğiyle seyreder.
Akut divertikülit, bu hastalık spektrumunun acil karar gerektiren atağıdır; ayrıntılı antibiyotik, apse ve cerrahi yönetim acil modülündeki Akut Divertikülit kartında tutulur.
Bu Kartın Amacı
Asemptomatik divertiküloz, SUDD, divertiküler kanama ve divertikülit sonrası uzun dönem takip ayrımını yapmak.
Hangi hastada kolonoskopi, yaşam tarzı düzenlemesi, riskli ilaç gözden geçirmesi veya elektif cerrahi değerlendirme gerektiğini belirlemek.
Akut karın, ateş/sepsis, apse/perforasyon veya ciddi kanama varsa hastayı hastalık kartında oyalamadan ilgili acil karta yönlendirmek.
Tanı
Klinik Fenotipler
Asemptomatik divertiküloz: kolonoskopi veya görüntülemede tesadüfen saptanır; ağrı, ateş, kanama veya inflamasyon bulgusu yoktur.
SUDD: divertiküllü hastada özellikle sol alt kadran ağırlıklı tekrarlayan ağrı, şişkinlik, kabızlık/ishal değişimi olabilir; sistemik inflamasyon ve BT'de akut divertikülit bulgusu beklenmez.
SCAD: divertiküllü segmentte, özellikle sigmoid/sol kolonda, divertiküller arasındaki mukozada kronik kolit görünümüdür; rektumun korunması ve segmental tutulum raporda özellikle belirtilmelidir.
Divertiküler kanama: sıklıkla ağrısız, ani hematokezya şeklindedir; kanama arteriyel olabilir ve aktif divertikülit eşlik etmeyebilir.
Divertikülit sonrası dönem: akut atak düzeldikten sonra kalıcı ağrı, dışkılama değişikliği, striktür, fistül, malignite taklidi veya nüks riski açısından yeniden sınıflandırılır.
Sağ kolon divertikülleri apandisit veya çekum patolojilerini taklit edebilir; tanı ve takip ilkeleri sol kolonla benzer olsa da ayırıcı tanı daha dikkat ister.
Kolonoskopi Raporlama / DICA - SCAD
Amaç, yalnız 'divertikül izlendi' demek değil; yerleşim, yoğunluk, inflamasyon, komplikasyon ve varsa SCAD bulgusunu rapora geçirerek hastayı sınıflandırmaktır.
DICA skoru - kolonoskopi raporuna aktarılacak parametreler
| Parametre | Puan | Rapor dili |
|---|---|---|
| Yerleşim | Sağ kolon 1 puan; sol kolon 2 puan. | Divertiküller sağ kolon/sol kolon/sigmoid ağırlıklı şeklinde yazılır. |
| Divertikül sayısı | ≤15 divertikül 0 puan; >15 divertikül 1 puan. | Seyrek / çok sayıda divertikül olarak belirtilir; mümkünse segment bazlı yazılır. |
| İnflamasyon | Ödem veya hiperemi 1 puan; erozyon 2 puan; SCAD 3 puan. | Divertiküller arası mukozada hiperemi, ödem, erozyon veya segmental kolit bulgusu var/yok yazılır. |
| Komplikasyon | Rijidite, stenoz, püy veya kanama varsa 4 puan. | Darlık, lümen geçişi, püy, aktif kanama/stigmata ve hemostaz gereği açık yazılır. |
DICA sınıfı ve klinik anlam
| DICA | Puan | Rapor / yorum |
|---|---|---|
| DICA 1 | ≤3 | Hafif divertiküler hastalık; genellikle asemptomatik divertiküloz veya hafif inflamasyon bulguları. |
| DICA 2 | 4-7 | Orta şiddette divertiküler hastalık; inflamasyon/komplikasyon bulguları klinik ve biyobelirteçlerle birlikte yorumlanır. |
| DICA 3 | >7 | Şiddetli divertiküler hastalık; komplikasyon, nüks ve cerrahi/ileri değerlendirme riski daha yüksek kabul edilir. |
Kolonoskopi raporu için hazır örnekler
| Bulgu | Rapor cümlesi |
|---|---|
| Asemptomatik divertiküloz | Sol kolon/sigmoid ağırlıklı, komplikasyonsuz divertikülozis koli; inflamasyon, kanama veya darlık izlenmedi. DICA 1 ile uyumlu. |
| SUDD şüphesi olan hasta | Divertiküloz mevcut; akut divertikülit bulgusu yok. Mukozal inflamasyon belirgin değil/çok hafif. Klinik ve biyobelirteçlerle SUDD-IBS ayrımı önerilir. |
| SCAD | Sigmoid/sol kolonda divertiküller arası mukozada segmental kolit bulguları izlendi; rektum korunmuş. SCAD lehine; biyopsi alındı ve IBD/iskemi/enfeksiyon ayırıcı tanısı önerilir. |
| Divertiküler kanama | Divertikül içinde aktif kanama/görünür damar/adherent pıhtı izlendi; endoskopik hemostaz uygulandı/planlandı. Kanama yeri segment olarak raporlandı. |
| Darlık/rijidite | Divertiküler segmentte stenoz/rijidite izlendi; malignite ve kronik divertikülit ayrımı için biyopsi, görüntüleme ve cerrahi değerlendirme önerilir. |
Akut divertikülit atağı sırasında perforasyon riski nedeniyle rutin kolonoskopi yapılmaz; inflamasyon yatıştıktan sonra malignite/IBD ayırımı ve cerrahi plan için kolon değerlendirmesi zamanlanır.
Akut Divertikülit Sınıflaması / Hinchey - BT
Akut divertikülit şüphesinde sınıflama endoskopiyle değil klinik + laboratuvar + görüntüleme ile yapılır; kontrastlı abdomen-pelvis BT komplike/komplike olmayan ayrımında ana yöntemdir.
Modifiye Hinchey - pratik rapor dili
| Evre | Tanım | Klinik karar |
|---|---|---|
| 0 | Hafif klinik divertikülit; belirgin apse/perforasyon yok. | Stabil ve immünkompetan hastada ayaktan/konservatif izlem düşünülebilir. |
| Ia | Sınırlı perikolik inflamasyon veya flegmon; apse yok. | Klinik risk ve komorbiditeye göre oral/IV tedavi ve yakın izlem. |
| Ib | Sınırlı perikolik apse. | Apse boyutu, erişilebilirlik ve klinik tabloya göre antibiyotik ± perkütan drenaj. |
| II | Pelvik, intraabdominal veya retroperitoneal apse. | Yatış, antibiyotik, girişimsel radyoloji drenajı ve cerrahi değerlendirme. |
| III | Yaygın pürülan peritonit. | Acil cerrahi değerlendirme. |
| IV | Yaygın fekal peritonit. | Acil cerrahi; sepsis kontrolü ve kaynak kontrolü geciktirilmez. |
Görüntüleme / Biyobelirteç Akışı
Divertikülit şüphesinde ilk değerlendirme öykü, muayene, vital bulgular, TKS, CRP, kreatinin-elektrolit ve idrar/jinekolojik ayırıcı tanıyla başlar.
USG uygun hastada ilk basamak olabilir; inflame duvar kalınlaşması, perikolik yağlı doku değişikliği, sıvı koleksiyonu veya apse görülebilir. Klinik şüphe sürerse ya da komplikasyon aranıyorsa BT'ye geçilir.
BT/MR, baryumlu kolon grafisine göre akut divertikülit ve komplikasyon değerlendirmesinde üstündür; baryumlu kolon grafisi akut divertikülit/SUDD tanısında güncel pratikte tercih edilmez.
CRP düşükse komplike olmayan tabloyu destekleyebilir; çok yüksek CRP, özellikle >150-200 mg/L aralığı, apse/perforasyon/peritonit gibi komplikasyon olasılığını artırır ve BT/cerrahi eşiğini düşürür.
Fekal kalprotektin SUDD'de IBS'ye göre daha yüksek olabilir; fakat tek başına tanı koydurmaz, IBD/SCAD/mikroskopik kolit ve enfeksiyon ayırımıyla birlikte yorumlanır.
Prokalsitonin komplike divertikülit/sepsis ayrımında yardımcı olabilir; rutin tek karar testi değildir.
Tanı / Değerlendirme
Asemptomatik divertiküloz için özel laboratuvar gerekmez; bulgunun tarama kolonoskopisi veya görüntüleme raporunda klinik bağlamla yorumlanması yeterlidir.
SUDD düşünülen hastada alarm bulguları, inflamasyon belirteçleri, fekal kalprotektin, dışkı enfeksiyonları ve IBS/IBD/malignite ayırıcı tanısı klinik gerekliliğe göre değerlendirilir.
Divertiküler kanamada üst GİS kanama dışlanır, hemodinami ve kanama şiddeti belirlenir; ayrıntılı akut yaklaşım GİS kanama acil kartlarında yürütülür.
Akut divertikülit atağı sonrası kolon değerlendirmesi kararı atağın komplike olup olmamasına, önceki kolonoskopi kalitesine ve alarm bulgularına göre verilir.
Kalıcı veya tekrarlayan semptom varsa kronik divertikülit, striktür, fistül, segmental kolit ile ilişkili divertiküloz, IBD, IBS ve kolorektal kanser ayırımı yapılır.
Ne Zaman Acile Yönlendir?
Ateş, peritonit, yeni/sebat eden şiddetli sol alt kadran ağrısı, kusma/oral alamama, sepsis bulgusu veya immünsüpresyon varsa Akut Divertikülit acil kartına geçilir.
Bol hematokezya, senkop, hipotansiyon, taşikardi veya hızlı Hb düşüşü varsa Alt GİS Kanama acil kartı kullanılır.
Obstrüksiyon, fistül, apse, perforasyon, serbest hava veya yaygın peritonit şüphesinde hastalık kartı değil acil/cerrahi algoritma belirleyicidir.
Ayırıcı Tanı
SUDD ile IBS sık karışır; divertikül varlığı semptomların mutlaka divertiküler kaynaklı olduğunu kanıtlamaz.
IBD, mikroskopik kolit, iskemik kolit, enfeksiyöz kolit, kolorektal kanser, ürolojik ve jinekolojik nedenler klinik bağlama göre dışlanır.
Divertikülit sonrası persistan segmental duvar kalınlaşması veya darlık maligniteyle karışabileceği için endoskopik ve radyolojik korelasyon gerektirir.
Sağ alt kadran ağrısında apandisit, Crohn ileiti ve çekum tümörü mutlaka düşünülür.
Başlıca Kaynaklar
- Gastrointestinal Sistem Hastalıklarında Yeni Ne Var 2022: Divertikülitte güncel tedavi yaklaşımları.
- Gastrointestinal Sistem Hastalıklarında Yeni Ne Var 2022: Kolonik divertiküloz, SUDD, SCAD, DICA skoru ve modifiye Hinchey sınıflaması.
- AGA Clinical Practice Update on Medical Management of Colonic Diverticulitis, 2020. https://gastro.org/clinical-guidance/medical-management-of-colonic-diverticulitis/
- WSES 2020 update of the guidelines for management of acute colonic diverticulitis in the emergency setting. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7206757/
- ASCRS Clinical Practice Guidelines for the Treatment of Left-Sided Colonic Diverticulitis, 2020.
Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.
Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.
Uygulamada aç Planları görAynı Kategoride
Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.
Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com
© NAVMED AI LIMITED — CNS Gastro. İçerik güncellemesi: Mayıs 2026.