Ana sayfa › Klinik Rehber › Hemoroidal Hastalık

ALT GİS / IBD

Hemoroidal Hastalık

Kılavuz temelli klinik özet · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Hızlı Yaklaşım

Ne zaman düşünmeli?

Dışkılama ile parlak kırmızı kanama, anal kaşıntı, mukus/ıslaklık, memeleşme, hijyen güçlüğü, prolapsus veya akut ağrılı perianal şişlik varsa düşünülür.

Ağrısız parlak kırmızı kanama daha çok internal hemoroid; ani şiddetli ağrılı mavi-mor nodül tromboze eksternal hemoroid; ağrı + ateş/akıntı apse lehinedir.

Kilo kaybı, demir eksikliği anemisi, dışkılama alışkanlığında yeni değişiklik, melena/koyu kanama veya ileri yaşta yeni kanama varsa kanama hemoroide bağlanıp bırakılmaz.

İlk yaklaşım tanıyı muayene ile doğrulamak, grade/akut tabloyu ayırmak, lif-tuvalet düzenini başlatmak ve grade/semptoma göre ofis ya da cerrahi seçeneği planlamaktır.

Tanı

Ne zaman düşünmeli?

Dışkılama ile parlak kırmızı kanama, anal kaşıntı, mukus/ıslaklık, memeleşme, hijyen güçlüğü, prolapsus veya akut ağrılı perianal şişlik varsa düşünülür.

Ağrısız parlak kırmızı kanama daha çok internal hemoroid; ani şiddetli ağrılı mavi-mor nodül tromboze eksternal hemoroid; ağrı + ateş/akıntı apse lehinedir.

Kilo kaybı, demir eksikliği anemisi, dışkılama alışkanlığında yeni değişiklik, melena/koyu kanama veya ileri yaşta yeni kanama varsa kanama hemoroide bağlanıp bırakılmaz.

İlk Klinik Ayrım ve Muayene

Öyküde kanamanın rengi/miktarı, dışkılama ile ilişkisi, prolapsus-redüksiyon, akut ağrı, kaşıntı, mukus/ıslaklık, kabızlık/ishal, tuvalette uzun kalma, ıkınma, gebelik, antikoagülan/antiagregan ve önceki girişimler sorgulanır.

Fizik muayenede perianal inspeksiyon, nazik anal kenar eversiyonu, dijital rektal muayene ve anoskopi/proktoskopi tanının temelidir; yalnız hastanın 'hemoroidim var' demesi tanı için yeterli değildir.

Internal hemoroid dentat çizginin üstünden kaynaklanır ve ağrısız kanama/prolapsus yapar; eksternal hemoroid dentat çizginin altında görünür ve tromboze olduğunda akut ağrılı mavi-mor şişlik yapabilir.

Tipik lokalizasyonlar sol lateral, sağ posterior ve sağ anterior kolonlardır; atipik yerleşim, ülserasyon, sert kitle, Crohn bulgusu veya kanser şüphesi varsa standart hemoroid yaklaşımından önce ayırıcı tanı netleştirilir.

Şiddetli ağrı hemoroidden önce fissür, perianal apse, strangüle prolapsus veya tromboze eksternal hemoroid açısından değerlendirilmelidir.

Sınıflama - Akut / Kronik ve Grade

Akut aktif tablo: yeni yoğun kanama, akut ağrılı tromboze eksternal hemoroid, strangüle/prolabe internal hemoroid, nekroz şüphesi veya RBL/ofis işlemi sonrası ateş-şiddetli ağrı-idrar retansiyonu gibi komplikasyon bulgularıdır.

Kronik/tekrarlayan tablo: dışkılama ile tekrarlayan parlak kırmızı kanama, prolapsus, kaşıntı, mukus/ıslaklık, hijyen güçlüğü ve yaşam kalitesi bozulmasıdır; grade ve eksternal komponent tedaviyi belirler.

Grade I internal hemoroid: prolapsus yok; kanama olabilir.

Grade II internal hemoroid: defekasyonla prolabe olur, spontan redükte olur.

Grade III internal hemoroid: prolabe olur, manuel redüksiyon gerekir.

Grade IV internal hemoroid: sürekli prolabe/redükte edilemez; strangülasyon, iskemi, tromboz veya nekroz riski olabilir.

Eksternal hemoroid/anal tag: anal kenarda deri fazlalığı, hijyen güçlüğü, irritasyon ve pruritus yapabilir; asemptomatik anal tag tedavi edilmez.

Crohn ilişkili büyük, ödemli, mavimsi/perianal atipik taglerde eksizyon yara iyileşmesini bozabileceği için kolorektal cerrahi-gastroenteroloji ile değerlendirilir.

İlk Tetkikler ve Ne Zaman Kolonoskopi?

Anorektal inspeksiyon + dijital rektal muayene + anoskopi/proktoskopi ilk tanısal adımdır; internal hemoroid anoskopide ve bazen fleksibl endoskopide retrofleksiyonla görülür.

Tam kan sayımı: tekrarlayan kanama, belirgin kan kaybı, halsizlik, solukluk veya anemi şüphesinde istenir.

Ferritin/demir parametreleri: kronik kanama veya demir eksikliği anemisi şüphesinde eklenir.

PT/INR, aPTT ve antikoagülan/antiagregan değerlendirmesi: belirgin kanama, girişim planı veya kan sulandırıcı kullanımı varsa yapılır.

Kolonoskopi/alt GİS değerlendirmesi: demir eksikliği anemisi, istemsiz kilo kaybı, dışkılama alışkanlığında yeni değişiklik, melena/koyu kanama, ailede kolorektal kanser/ileri adenom, rektal kitle, ileri yaşta yeni kanama, taraması eksik hasta veya kanamanın hemoroidle açıklanamaması durumunda planlanır.

Hemoroid görülmesi kolorektal polip/kanser, proktit veya inflamatuvar barsak hastalığını dışlamaz; alarm bulgusu varsa sadece semptomatik hemoroid tedavisiyle yetinilmez.

Ayırıcı Tanılar

Anal fissür: dışkılama ile cam kesiği gibi ağrı ve çizgi şeklinde kanama.

Perianal apse/fistül: ağrı, şişlik, ateş, akıntı veya fluktuasyon.

Rektal prolapsus veya soliter rektal ülser: prolapsus/mukus/tenesmus baskın olabilir.

Proktit, İBH, enfeksiyöz kolit, radyasyon proktiti veya iskemik kolit.

Kolorektal polip/kanser, anal kanser, kondilom ve dermatolojik perianal hastalıklar.

Antikoagülan/antiagregan ilişkili kanama; ilaç kanamayı artırabilir ama kanama kaynağı yine araştırılır.

Başlıca Kaynaklar

• ASCRS (American Society of Colon and Rectal Surgeons) Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids, 2024
• Cochrane / sistematik derleme verileri: flebotonikler hemoroid semptomlarında kısa dönem yarar sağlayabilir; kanıt ve uzun dönem veri sınırlıdır
• Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 12th edition: internal/external hemorrhoid sınıflaması ve tedavi seçenekleri
• MPFF (Micronized Purified Flavonoid Fraction) çalışmalarında akut hemoroidal atakta 3000 mg/gün 4 gün, ardından 2000 mg/gün 3 gün şeması sık kullanılan rejimdir
• Topikal preparatlar, flavonoid/flebotonik ajanlar ve analjezikler ülke erişimi, prospektüs, gebelik ve ilaç etkileşimlerine göre doğrulanmalıdır.
• Antikoagülan/antiagregan kullanan hastada RBL, skleroterapi veya cerrahi öncesi kanama-tromboz dengesi bireyselleştirilmelidir.
• Rektal kanama varlığında hemoroid saptansa bile alarm bulguları ve kolorektal kanser tarama gerekliliği atlanmamalıdır.

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Aynı Kategoride

• Akut İshal / Akut Gastroenterit
• C. difficile Enfeksiyonu / Antibiyotik Sonrası Diare
• Crohn Hastalığı
• Kronik İshal
• Ülseratif Kolit
• Divertiküler Hastalık / Divertikülit (ACG 2026)
• Anal Fissür / Perianal Apse-Fistül