Gastroparezi / Gastrik Motilite Bozuklukları

Kılavuz temelli klinik özet · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

Hızlı Yaklaşım

Ne zaman düşünmeli?

Erken doyma, postprandiyal dolgunluk, yemek sonrası bulantı-kusma, saatler önce yenmiş gıdanın kusulması, epigastrik rahatsızlık, kilo kaybı veya düzensiz postprandiyal glukoz ile gelen hastada düşünülür.

Diyabet, geçirilmiş fundoplikasyon/vagotomi/antrektomi, postviral başlangıç, Parkinson/bağ doku hastalığı, hipotiroidi, böbrek yetmezliği, opioid, antikolinerjik, kannabinoid veya GLP-1 reseptör agonisti kullanımı özellikle sorgulanır.

Endoskopide yeterli açlığa rağmen midede gıda-retansiyon, sıvı göllenmesi veya bezoar görülmesi güçlü ipucudur; fakat tek başına tanı değildir, önce açlık/ilaç/obstrüksiyon kontrol edilir.

Tanı üçlüsü: uyumlu semptom + mekanik obstrüksiyonun dışlanması + objektif gecikmiş gastrik boşalma gösterilmesidir.

Tanı

Tanı Mantığı

1. Semptomu doğrula: kusma/regürjitasyon/ruminasyon ayrımı yapılır; gerçek kusma, erken doyma, postprandiyal dolgunluk ve kilo trendi yazılır.

2. Mide çıkış obstrüksiyonu (GOO) dışlanır: ÖGD ile ülser stenozu, malignite, bezoar, duodenal obstrüksiyon ve rezidü gıda değerlendirilir; alarm, kitle veya obstrüksiyon kuşkusunda kontrastlı BT/MR eklenir.

3. Gecikmiş boşalma objektif gösterilir: standart tercih 4 saatlik katı öğün gastrik boşalma sintigrafisidir (GES); test yoksa seçilmiş hastada 13C nefes testi veya kablosuz motilite kapsülü (WMC) kullanılabilir.

4. Fenotip yazılır: diyabetik, postcerrahi, ilaç ilişkili, postviral/idiopatik, nörolojik-sistemik veya pylorik disfonksiyon olasılığı ayrı belirtilir.

5. Semptom şiddeti tek başına boşalma gecikmesiyle paralel gitmeyebilir; tedavi kararı kilo, oral alım, hidrasyon, glisemik kontrol ve yaşam kalitesiyle birlikte verilir.

Endoskopistin Dikkat Edeceği Bulgular

Yeterli açlığa rağmen solid gıda kalıntısı, yoğun sıvı göllenmesi, bezoar, pilor geçişinde zorlanma, ülser skarı/stenoz, antral dilatasyon veya duodenal daralma mutlaka raporlanır.

Rezidü gıda görüldüyse önce açlık süresi, son öğün, opioid/GLP-1/kannabinoid/antikolinerjik kullanımı ve hiperglisemi sorgulanır; tek endoskopi bulgusuyla gastroparezi tanısı konmaz.

Pilorik stenoz, kitle, ülser veya bezoar varsa hasta 'fonksiyonel gastroparezi' yoluna değil obstrüksiyon/kaynak kontrolü yoluna taşınır.

Gastrik Boşalma Testleri - Pratik Uygulama

Tanı testini nasıl uygularım?

Test	Nasıl yapılır?	Pozitiflik / yorum	Pratik not
4 saatlik katı öğün gastrik boşalma sintigrafisi (GES)	Hasta gece aç kalır; mümkünse motiliteyi etkileyen ilaçlar 48-72 saat önce kesilir. Standart düşük yağlı yumurta-akı/katı öğün verilir; 0, 1, 2 ve 4. saat görüntüleri alınır.	4. saatte mide retansiyonu >%10 gecikmiş boşalma lehinedir; 2. saatte >%60 retansiyon destekleyicidir.	Altın standart pratik testtir. Test günü belirgin hiperglisemi gecikmeyi artırır; diyabette glukoz kontrolü kayda yazılır.
13C spirulina nefes testi	Standart işaretli öğün sonrası seri nefes örnekleri alınır; mide boşalması dolaylı olarak ölçülür.	Gecikmiş boşalma non-radyasyon yöntemle gösterilebilir.	GES yoksa veya radyasyon istenmiyorsa seçilmiş hastada kullanılır; akciğer/karaciğer metabolizması ve protokol uyumu sonucu etkileyebilir.
Kablosuz motilite kapsülü (WMC)	Kablosuz kapsül yutulur; mide, ince barsak ve kolon transitini birlikte değerlendirir.	Gastrik transit gecikmesi ve eşlik eden yaygın motilite bozukluğu hakkında fikir verir.	Obstrüksiyon şüphesinde kullanılmaz; yaygın dismotilite/konstipasyon birlikteliğinde yararlıdır.
Antroduodenal manometri / pylorik değerlendirme	Uzman merkezde seçilmiş refrakter hastada yapılır; pylorospazm, nöromusküler patern veya pseudo-obstrüksiyon ayrımı aranır.	Tedaviye dirençli ve fenotipi belirsiz hastada mekanizma hakkında bilgi verir.	Rutin ilk tanı testi değildir; girişimsel tedavi planlanıyorsa EndoFLIP/pilorik fonksiyon değerlendirmesiyle birlikte düşünülür.

Radyopak marker testi gastroparezi tanısı için uygun ana test değildir; kolon transitini değerlendirmek için kullanılır.

Testten önce mümkünse prokinetik, opioid, antikolinerjik, kannabinoid ve mide boşalmasını değiştiren ilaçlar kesilir; kesilemiyorsa rapora yazılır.

Ayırıcı Tanı ve İlk Tetkikler

Fonksiyonel dispepsi / postprandiyal distress sendromu (PDS), siklik kusma, kannabinoid hiperemezis, ruminasyon, GERD/regürjitasyon, mide çıkış obstrüksiyonu (GOO), pankreatobilier hastalık, gebelik, hipotiroidi, adrenal/metabolik nedenler ve ilaçlar ayrılır.

İlk laboratuvar: TKS, üre-kreatinin, sodyum, potasyum, magnezyum, kalsiyum, glukoz/HbA1c, TSH, karaciğer testleri, albümin ve doğurganlık çağında gebelik testi.

Diyabette beklenmeyen postprandiyal hipoglisemi veya dalgalı glukoz kontrolü gastroparezi ipucu olabilir; yemek-insülin zamanlaması ayrıca düzenlenir.

Başlıca Kaynaklar

ACG Clinical Guideline: Gastroparesis, 2022

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.

Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.

Uygulamada aç Planları gör

Aynı Kategoride

Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com