CNS GASTROClinical Navigation System

Ana sayfa › Klinik Rehber › Akut Hepatit / Akut Hepatoselüler Hasar / Mantar-Toksin

ACİL ALGORİTMA

Akut Hepatit / Akut Hepatoselüler Hasar / Mantar-Toksin — Acil Yaklaşım

Hasta başı karar akışı · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

Tanım / Giriş

Tanım: akut hepatit, 6 aydan kısa süren hepatosit nekroinflamasyonu ve aminotransferaz yüksekliğiyle seyreden klinik tablodur.

Acil amaç: etiyolojiyi adlandırmadan önce akut karaciğer yetmezliği, toksik/ilaç ilişkili hasar, iskemik hepatit, akut viral hepatit, otoimmün hepatit, gebelik ilişkili hastalık ve Wilson gibi zaman kritik nedenleri ayırmaktır.

Sık nedenler: HAV, HBV, HCV, HDV, HEV, ilaç-toksin/bitkisel ürün, alkol ilişkili hepatit, iskemik hepatit, otoimmün hepatit, gebelik ilişkili karaciğer hastalıkları ve vasküler nedenler.

Aminotransferaz yüksekliği tek başına karaciğer fonksiyonunu göstermez; INR, glukoz, bilinç, laktat, bilirubin ve böbrek fonksiyonu acil riski belirler.

İlk 10 Dakika

Bilinç, GKS/ensefalopati, hipoglisemi, hipotansiyon, ateş/sepsis, kanama ve dehidratasyon aynı anda değerlendirilir.

INR ≥1.5 + hepatik ensefalopati varsa akut karaciğer yetmezliği kabul edilip transplant merkezi/yoğun bakım algoritmasına geçilir.

Parasetamol, mantar, reçetesiz ağrı kesici, antibiyotik, antiepileptik, antitüberküloz, bitkisel ürün, alkol binge ve madde kullanımı özellikle sorgulanır.

Gebelik haftası, viral temas/seyahat, iğne batması, cinsel temas, IV madde, dövme/piercing, kan ürünü, immünsüpresyon ve kronik karaciğer hastalığı öyküsü alınır.

Kolanjit/obstrüksiyon bulgusu varsa sağ üst kadran ağrısı + ateş + sarılık ayrı tutulur; USG ve kolanjit kartına yönlenilir.

Kritik Tetkikler

Karaciğer paneli: AST/ALT, ALP/GGT, total-direkt bilirubin, albümin.

Fonksiyon ve şiddet: INR/PT, glukoz, laktat/kan gazı, üre/kreatinin, Na/K/Mg/fosfor, TKS, trombosit.

Toksin: parasetamol düzeyi, toksikoloji, alım zamanı belirsizse düzey beklerken NAC kararı; mantar/bitkisel ürün için zehir danışma.

Viral panel: HAV IgM, HBsAg, anti-HBc IgM, HBV DNA; anti-HCV + HCV RNA; HEV IgM/RNA; HBsAg pozitif hastada anti-HDV/HDV RNA.

Seçilmiş viral testler: immünsüpresyon, gebelik, ağır/fulminan seyir veya açıklanamayan hepatitte HSV, VZV, CMV, EBV değerlendirilir.

Otoimmün/metabolik: ANA, ASMA, anti-LKM1, anti-SLA/LP, total IgG; genç hastada Wilson için serüloplazmin, idrar bakırı, hemoliz ve ALP/bilirubin paterni.

Görüntüleme: batın USG + Doppler ile safra yolu dilatasyonu, Budd-Chiari, vasküler akım ve kronik karaciğer hastalığı bulguları; kolestatik patern varsa MRCP/EUS seçilir.

Kırmızı Bayrak / Akut Karaciğer Yetmezliği (AKY) Eşiği

INR ≥1.5 ve ensefalopati akut karaciğer yetmezliği eşiğidir; acil transplant merkezi görüşmesi gerekir.

King's College Hesapla düğmesiyle parasetamol ve non-parasetamol AKY nakil kriterleri ayrı değerlendirilir; pozitiflik transplant merkezi/YBÜ kararını güçlendirir.

Ensefalopati olmasa bile INR yükselmesi, hipoglisemi, laktat/asidoz, kreatinin artışı, hızla yükselen bilirubin, belirgin kusma/dehidratasyon veya klinik kötüleşme yatış gerektirir.

AST/ALT >1000 U/L: parasetamol/toksin, iskemik hepatit, akut viral hepatit, otoimmün hepatit, Wilson, Budd-Chiari ve HSV hepatiti hızlı dışlanır.

Gebelikte sarılık/transaminaz yüksekliği, özellikle 3. trimester HEV, HELLP, AFLP ve akut yağlı karaciğer açısından acildir.

Yaş >50, bilinen kronik karaciğer hastalığı, immünsüpresyon, malignite, siroz, alkol ilişkili hastalık veya eşlik eden böbrek yetmezliği kötü seyir riskini artırır.

Paternle Hızlı Ayır

Hepatoselüler patern: ALT/AST baskın, R index ≥5; viral hepatit, DILI/toksin, iskemik hepatit, otoimmün hepatit ve Wilson öncelenir.

Kolestatik/mikst patern: bilirubin-ALP/GGT baskın veya R index <5; koledok taşı/kolanjit, DILI, PBC/PSC-overlap ve infiltratif hastalık düşünülür.

İskemik hepatit ipucu: şok/kalp yetmezliği/sepsis bağlamı, AST>ALT, LDH çok yüksek, ALT/LDH <1.5, bilirubin genelde <4 mg/dL ve transaminazlar 24-48 saatte pik yapıp hızlı düşer.

Alkol ilişkili hepatit ipucu: ağır alkol öyküsü, sarılık, AST/ALT >2, AST ve ALT çoğu zaman <300-500 U/L; daha yüksek değerlerde toksik/iskemik/viral ek neden aranır.

Akut otoimmün hepatit: kadın hasta, yüksek IgG/otoantikor, diğer otoimmün hastalık veya seronegatif ağır hepatit; viral ve DILI dışlanmadan steroid kararı verilmez.

Viral Hepatit Forku

HAV: HAV IgM akut enfeksiyonu gösterir; kronikleşmez, çoğu destek tedavisiyle iyileşir. Yaşlı veya kronik karaciğer hastasında AKY riski nedeniyle yatış eşiği düşüktür.

HBV: HBsAg + anti-HBc IgM akut HBV lehinedir; HBV DNA replikasyonu gösterir. Şiddetli/uzamış sarılık, INR >1.5, ensefalopati veya AKY varsa entekavir, TDF veya TAF hepatolojiyle başlanır.

HCV: anti-HCV negatif erken dönemde dışlayıcı değildir; HCV RNA 1-3 haftada pozitifleşebilir. Akut HCV tanısında HBV/HIV taranır ve DAA tedavisi planlanır.

HDV: HBsAg pozitif hastada anti-HDV ve HDV RNA istenir; koenfeksiyon anti-HBc IgM pozitif, süperenfeksiyon kronik HBV zemininde daha ağır seyreder.

HEV: anti-HEV IgM ve/veya HEV RNA ile değerlendirilir; gebelikte, özellikle 3. trimesterde, ağır seyir ve maternal mortalite riski nedeniyle yatış/uzman değerlendirmesi gerekir.

HSV/VZV/CMV/EBV: immünsüpresyon, gebelik, mukokutanöz lezyon, lökopeni/trombositopeni veya çok ağır hepatit varsa non-hepatotropik virüsler de aranır; HSV şüphesinde asiklovir geciktirilmez.

Toksik / İlaç / Mantar

İlk işlem: olası hepatotoksik ilaç, alkol, bitkisel ürün ve takviyeler kesilir; ürün adı, doz, başlama tarihi, son alım ve birlikte kullanılan ilaçlar kaydedilir.

NAC: parasetamol alımı kesin dışlanamıyorsa, AST/ALT çok yüksek + bilirubin görece düşükse veya AKY riski varsa beklenmez; IV 21 saatlik rejim 150 mg/kg yükleme, ardından 50 mg/kg ve 100 mg/kg idame şeklindedir.

NAC hazırlama pratiği 21-40 kg: 150 mg/kg 100 mL içinde 1 saatte (100 mL/saat); 50 mg/kg 250 mL içinde 4 saatte (62.5 mL/saat); 100 mg/kg 500 mL içinde 16 saatte (31 mL/saat).

NAC hazırlama pratiği 41-100 kg: 150 mg/kg 200 mL içinde 1 saatte (200 mL/saat); 50 mg/kg 500 mL içinde 4 saatte (125 mL/saat); 100 mg/kg 1000 mL içinde 16 saatte (62.5 mL/saat). Sıvı kısıtı, gebelik, renal/kalp yetmezliği veya >100 kg hastada hacim/doz toksikoloji-kurum protokolüyle netleştirilir.

Mantar antidotları: akut alım ilk 3-4 saat içindeyse aktif kömür 1 g/kg PO/NG; amatoksinde silibinin 5 mg/kg IV 1 saatte yükleme + 20 mg/kg/gün sürekli IV infüzyon; silibinin yoksa penisilin G 300.000-1.000.000 IU/kg/gün IV bölünmüş dozlarda merkez protokolüyle düşünülür.

Amanita/Galerina/Lepiota şüphesi: ilk 48-72 saat karaciğer-böbrek yetmezliği ve transplant eşiği açısından izlenir; zehir danışma/toksikoloji ve transplant merkezi aynı anda devreye alınır.

DILI şüphesinde RUCAM nedensellik değerlendirmesi yardımcıdır; DRESS, eozinofili, döküntü, ateş veya sistemik tutulum varsa immün aracılı toksisite düşünülür.

Kolestatik DILI/kaşıntı: sorumlu ajan kesilir; seçilmiş olguda UDCA 10-15 mg/kg/gün PO 2-3 doza bölünerek ve kolestiramin 4 g PO günde 1-4 kez diğer ilaçlardan 2-4 saat ayrı verilecek şekilde hepatolojiyle planlanır.

Otoimmün / Alkol / Gebelik

Otoimmün hepatit: ANA, ASMA, anti-LKM1, anti-SLA/LP ve IgG istenir; koagülopati yoksa biyopsi tanı ve tedavi kararında değerlidir.

Akut şiddetli otoimmün hepatit: sarılık + koagülopati ama ensefalopati yoksa hepatolojiyle steroid başlanabilir; ensefalopati/AKY varsa transplant merkezi önceliklidir.

Alkol ilişkili hepatit: tüm olguda enfeksiyon, GİS kanama, AKI/HRS ve malnütrisyon aranır; alkol kesilmesi, beslenme ve komplikasyon yönetimi temeldir.

Ağır alkol ilişkili hepatit: Modified Maddrey Discriminant Function (mDF) ≥32 veya MELD >20-21 ise steroid uygunluğu değerlendirilir; aktif enfeksiyon, GİS kanama, renal yetmezlik/HRS ve akut HBV varsa önce bunlar yönetilir.

Steroid yanıtı: prednizolon 40 mg/gün başlanan hastada Lille skoru 5-7. gün değerlendirilir; Lille ≥0.45 ise steroid kesilmesi düşünülür.

Gebelik ilişkili hepatit: HEV, HELLP, AFLP, intrahepatik kolestaz, Budd-Chiari ve akut viral/toksik nedenler obstetri-perinatolojiyle birlikte ayrılır.

Tedavi / Karar

Destek: kusma/dehidratasyon düzeltilir, hipoglisemi önlenir, hepatotoksik ilaçlar kesilir, alkol bırakma desteği verilir ve gereksiz sedatiflerden kaçınılır.

NAC: parasetamol şüphesi, bilinmeyen toksin veya akut karaciğer yetmezliği riski varsa erken başlanır; doz/hazırlama için Akut Karaciğer Yetmezliği kartındaki protokol kullanılır.

Antiviral: şiddetli akut HBV/AKY, HSV hepatiti şüphesi veya akut HCV tanısı ayrı tedavi yollarına yönlendirilir; tedavi gecikmesi prognozu değiştirebilir.

Koagülopati: aktif kanama veya işlem yoksa INR rutin plazma ile düzeltilmez; INR trendi prognoz ve transplant kararında kritik veridir.

Biyopsi: otoimmün, DILI, infiltratif veya tanısı belirsiz hızla kötüleşen olguda hepatolojiyle erken düşünülür; koagülopatide transjuguler yol tercih edilebilir.

Yatış / Konsültasyon

Yatış: INR yüksekliği, bilirubin hızlı artışı, kusma/dehidratasyon, hipoglisemi, AKI, laktat/asidoz, ciddi ağrı/ateş, gebelik, immünsüpresyon veya sosyal takip güvensizliği varsa yatırılır.

Yoğun bakım/transplant: ensefalopati, INR ≥1.5 ile kötüleşme, hipoglisemi, laktat/asidoz, renal yetmezlik, serebral ödem şüphesi, Wilson/mantar/gebelik ilişkili AKY veya hızlı progresyon varsa erken görüşülür.

Ayaktan izlem ancak bilinç normal, INR/glukoz/böbrek fonksiyonu güvenli, oral alım iyi, kolanjit/obstrüksiyon yok ve 24-72 saat içinde laboratuvar-kontrol imkanı varsa düşünülür.

Konsültasyon: hepatoloji/gastroenteroloji, enfeksiyon, toksikoloji/zehir danışma, obstetri, yoğun bakım ve transplant merkezi klinik bağlama göre erken dahil edilir.

Nihai Konsültasyon Notu

Akut hepatoselüler hasarda ilk karar etiyolojiden önce akut karaciğer yetmezliği eşiğinin varlığıdır; INR, bilinç, glukoz, laktat, kreatinin ve bilirubin trendi aynı notta belirtilmelidir.

AST/ALT >1000 U/L veya hızlı kötüleşmede parasetamol/toksin, iskemik hepatit, akut viral hepatit, HSV, Wilson, otoimmün hepatit ve Budd-Chiari hızlı dışlanmalıdır.

Parasetamol veya toksik alım dışlanamıyorsa NAC bekletilmez; gebelik, immünsüpresyon, ağır HBV/HSV/HEV veya otoimmün hepatit şüphesinde ilgili uzmanlık ve hedef tedavi geciktirilmez.

INR ≥1.5 + ensefalopati, hipoglisemi, laktat/asidoz, AKI veya progresif INR/bilirubin varsa akut karaciğer yetmezliği kartına geçilip transplant merkeziyle görüşülmelidir.

Bu not karar desteği içindir; hasta özelindeki vital bulgular, komorbiditeler, ilaçlar, gebelik durumu, böbrek/karaciğer fonksiyonu ve kurum protokolü hekim tarafından ayrıca gözden geçirilir.

Başlıca Kaynaklar

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.

Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.

Uygulamada aç Planları gör

Diğer Acil Algoritmalar

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com

© NAVMED AI LIMITED — CNS Gastro. İçerik güncellemesi: Mayıs 2026.