CNS GASTROClinical Navigation System

Ana sayfa › Klinik Rehber › Akut Hepatit / Akut Hepatoselüler Hasar / Mantar-Toksin

ACİL ALGORİTMA

Akut Hepatit / Akut Hepatoselüler Hasar / Mantar-Toksin — Acil Yaklaşım

Hasta başı karar akışı · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

Tanım / Giriş

Tanım: akut hepatit, 6 aydan kısa süren hepatosit nekroinflamasyonu ve aminotransferaz yüksekliğiyle seyreden klinik tablodur.

Acil amaç: etiyolojiyi adlandırmadan önce akut karaciğer yetmezliği, toksik/ilaç ilişkili hasar, iskemik hepatit, akut viral hepatit, otoimmün hepatit, gebelik ilişkili hastalık ve Wilson gibi zaman kritik nedenleri ayırmaktır.

Sık nedenler: HAV, HBV, HCV, HDV, HEV, ilaç-toksin/bitkisel ürün, alkol ilişkili hepatit, iskemik hepatit, otoimmün hepatit, gebelik ilişkili karaciğer hastalıkları ve vasküler nedenler.

Aminotransferaz yüksekliği tek başına karaciğer fonksiyonunu göstermez; INR, glukoz, bilinç, laktat, bilirubin ve böbrek fonksiyonu acil riski belirler.

İlk 10 Dakika

Bilinç, GKS/ensefalopati, hipoglisemi, hipotansiyon, ateş/sepsis, kanama ve dehidratasyon aynı anda değerlendirilir.

INR ≥1.5 + hepatik ensefalopati varsa akut karaciğer yetmezliği kabul edilip transplant merkezi/yoğun bakım algoritmasına geçilir.

Parasetamol, mantar, reçetesiz ağrı kesici, antibiyotik, antiepileptik, antitüberküloz, bitkisel ürün, alkol binge ve madde kullanımı özellikle sorgulanır.

Gebelik haftası, viral temas/seyahat, iğne batması, cinsel temas, IV madde, dövme/piercing, kan ürünü, immünsüpresyon ve kronik karaciğer hastalığı öyküsü alınır.

Kolanjit/obstrüksiyon bulgusu varsa sağ üst kadran ağrısı + ateş + sarılık ayrı tutulur; USG ve kolanjit kartına yönlenilir.

Kritik Tetkikler

Karaciğer paneli: AST/ALT, ALP/GGT, total-direkt bilirubin, albümin.

Fonksiyon ve şiddet: INR/PT, glukoz, laktat/kan gazı, üre/kreatinin, Na/K/Mg/fosfor, TKS, trombosit.

Toksin: parasetamol düzeyi, toksikoloji, alım zamanı belirsizse düzey beklerken NAC kararı; mantar/bitkisel ürün için zehir danışma.

Viral panel: HAV IgM, HBsAg, anti-HBc IgM, HBV DNA; anti-HCV + HCV RNA; HEV IgM/RNA; HBsAg pozitif hastada anti-HDV/HDV RNA.

Seçilmiş viral testler: immünsüpresyon, gebelik, ağır/fulminan seyir veya açıklanamayan hepatitte HSV, VZV, CMV, EBV değerlendirilir.

Otoimmün/metabolik: ANA, ASMA, anti-LKM1, anti-SLA/LP, total IgG; genç hastada Wilson için serüloplazmin, idrar bakırı, hemoliz ve ALP/bilirubin paterni.

Görüntüleme: batın USG + Doppler ile safra yolu dilatasyonu, Budd-Chiari, vasküler akım ve kronik karaciğer hastalığı bulguları; kolestatik patern varsa MRCP/EUS seçilir.

Kırmızı Bayrak / Akut Karaciğer Yetmezliği (AKY) Eşiği

INR ≥1.5 ve ensefalopati akut karaciğer yetmezliği eşiğidir; acil transplant merkezi görüşmesi gerekir.

King's College Hesapla düğmesiyle parasetamol ve non-parasetamol AKY nakil kriterleri ayrı değerlendirilir; pozitiflik transplant merkezi/YBÜ kararını güçlendirir.

Ensefalopati olmasa bile INR yükselmesi, hipoglisemi, laktat/asidoz, kreatinin artışı, hızla yükselen bilirubin, belirgin kusma/dehidratasyon veya klinik kötüleşme yatış gerektirir.

AST/ALT >1000 U/L: parasetamol/toksin, iskemik hepatit, akut viral hepatit, otoimmün hepatit, Wilson, Budd-Chiari ve HSV hepatiti hızlı dışlanır.

Gebelikte sarılık/transaminaz yüksekliği, özellikle 3. trimester HEV, HELLP, AFLP ve akut yağlı karaciğer açısından acildir.

Yaş >50, bilinen kronik karaciğer hastalığı, immünsüpresyon, malignite, siroz, alkol ilişkili hastalık veya eşlik eden böbrek yetmezliği kötü seyir riskini artırır.

Paternle Hızlı Ayır

Hepatoselüler patern: ALT/AST baskın, R index ≥5; viral hepatit, DILI/toksin, iskemik hepatit, otoimmün hepatit ve Wilson öncelenir.

Kolestatik/mikst patern: bilirubin-ALP/GGT baskın veya R index <5; koledok taşı/kolanjit, DILI, PBC/PSC-overlap ve infiltratif hastalık düşünülür.

İskemik hepatit ipucu: şok/kalp yetmezliği/sepsis bağlamı, AST>ALT, LDH çok yüksek, ALT/LDH <1.5, bilirubin genelde <4 mg/dL ve transaminazlar 24-48 saatte pik yapıp hızlı düşer.

Alkol ilişkili hepatit ipucu: ağır alkol öyküsü, sarılık, AST/ALT >2, AST ve ALT çoğu zaman <300-500 U/L; daha yüksek değerlerde toksik/iskemik/viral ek neden aranır.

Akut otoimmün hepatit: kadın hasta, yüksek IgG/otoantikor, diğer otoimmün hastalık veya seronegatif ağır hepatit; viral ve DILI dışlanmadan steroid kararı verilmez.

Viral Hepatit Forku

HAV: HAV IgM akut enfeksiyonu gösterir; kronikleşmez, çoğu destek tedavisiyle iyileşir. Yaşlı veya kronik karaciğer hastasında AKY riski nedeniyle yatış eşiği düşüktür.

HBV: HBsAg + anti-HBc IgM akut HBV lehinedir; HBV DNA replikasyonu gösterir. Şiddetli/uzamış sarılık, INR >1.5, ensefalopati veya AKY varsa entekavir, TDF veya TAF hepatolojiyle başlanır.

HCV: anti-HCV negatif erken dönemde dışlayıcı değildir; HCV RNA 1-3 haftada pozitifleşebilir. Akut HCV tanısında HBV/HIV taranır ve DAA tedavisi planlanır.

HDV: HBsAg pozitif hastada anti-HDV ve HDV RNA istenir; koenfeksiyon anti-HBc IgM pozitif, süperenfeksiyon kronik HBV zemininde daha ağır seyreder.

HEV: anti-HEV IgM ve/veya HEV RNA ile değerlendirilir; gebelikte, özellikle 3. trimesterde, ağır seyir ve maternal mortalite riski nedeniyle yatış/uzman değerlendirmesi gerekir.

HSV/VZV/CMV/EBV: immünsüpresyon, gebelik, mukokutanöz lezyon, lökopeni/trombositopeni veya çok ağır hepatit varsa non-hepatotropik virüsler de aranır; HSV şüphesinde asiklovir geciktirilmez.

Toksik / İlaç / Mantar

İlk işlem: olası hepatotoksik ilaç, alkol, bitkisel ürün ve takviyeler kesilir; ürün adı, doz, başlama tarihi, son alım ve birlikte kullanılan ilaçlar kaydedilir.

NAC: parasetamol alımı kesin dışlanamıyorsa, AST/ALT çok yüksek + bilirubin görece düşükse veya AKY riski varsa beklenmez; IV 21 saatlik rejim 150 mg/kg yükleme, ardından 50 mg/kg ve 100 mg/kg idame şeklindedir.

NAC hazırlama pratiği 21-40 kg: 150 mg/kg 100 mL içinde 1 saatte (100 mL/saat); 50 mg/kg 250 mL içinde 4 saatte (62.5 mL/saat); 100 mg/kg 500 mL içinde 16 saatte (31 mL/saat).

NAC hazırlama pratiği 41-100 kg: 150 mg/kg 200 mL içinde 1 saatte (200 mL/saat); 50 mg/kg 500 mL içinde 4 saatte (125 mL/saat); 100 mg/kg 1000 mL içinde 16 saatte (62.5 mL/saat). Sıvı kısıtı, gebelik, renal/kalp yetmezliği veya >100 kg hastada hacim/doz toksikoloji-kurum protokolüyle netleştirilir.

Mantar antidotları: akut alım ilk 3-4 saat içindeyse aktif kömür 1 g/kg PO/NG; amatoksinde silibinin 5 mg/kg IV 1 saatte yükleme + 20 mg/kg/gün sürekli IV infüzyon; silibinin yoksa penisilin G 300.000-1.000.000 IU/kg/gün IV bölünmüş dozlarda merkez protokolüyle düşünülür.

Amanita/Galerina/Lepiota şüphesi: ilk 48-72 saat karaciğer-böbrek yetmezliği ve transplant eşiği açısından izlenir; zehir danışma/toksikoloji ve transplant merkezi aynı anda devreye alınır.

DILI şüphesinde RUCAM nedensellik değerlendirmesi yardımcıdır; DRESS, eozinofili, döküntü, ateş veya sistemik tutulum varsa immün aracılı toksisite düşünülür.

Kolestatik DILI/kaşıntı: sorumlu ajan kesilir; seçilmiş olguda UDCA 10-15 mg/kg/gün PO 2-3 doza bölünerek ve kolestiramin 4 g PO günde 1-4 kez diğer ilaçlardan 2-4 saat ayrı verilecek şekilde hepatolojiyle planlanır.

Otoimmün / Alkol / Gebelik

Otoimmün hepatit: ANA, ASMA, anti-LKM1, anti-SLA/LP ve IgG istenir; koagülopati yoksa biyopsi tanı ve tedavi kararında değerlidir.

Akut şiddetli otoimmün hepatit: sarılık + koagülopati ama ensefalopati yoksa hepatolojiyle steroid başlanabilir; ensefalopati/AKY varsa transplant merkezi önceliklidir.

Alkol ilişkili hepatit: tüm olguda enfeksiyon, GİS kanama, AKI/HRS ve malnütrisyon aranır; alkol kesilmesi, beslenme ve komplikasyon yönetimi temeldir.

Ağır alkol ilişkili hepatit: Modified Maddrey Discriminant Function (mDF) ≥32 veya MELD >20-21 ise steroid uygunluğu değerlendirilir; aktif enfeksiyon, GİS kanama, renal yetmezlik/HRS ve akut HBV varsa önce bunlar yönetilir.

Steroid yanıtı: prednizolon 40 mg/gün başlanan hastada Lille skoru 5-7. gün değerlendirilir; Lille ≥0.45 ise steroid kesilmesi düşünülür.

Gebelik ilişkili hepatit: HEV, HELLP, AFLP, intrahepatik kolestaz, Budd-Chiari ve akut viral/toksik nedenler obstetri-perinatolojiyle birlikte ayrılır.

Tedavi / Karar

Destek: kusma/dehidratasyon düzeltilir, hipoglisemi önlenir, hepatotoksik ilaçlar kesilir, alkol bırakma desteği verilir ve gereksiz sedatiflerden kaçınılır.

NAC: parasetamol şüphesi, bilinmeyen toksin veya akut karaciğer yetmezliği riski varsa erken başlanır; doz/hazırlama için Akut Karaciğer Yetmezliği kartındaki protokol kullanılır.

Antiviral: şiddetli akut HBV/AKY, HSV hepatiti şüphesi veya akut HCV tanısı ayrı tedavi yollarına yönlendirilir; tedavi gecikmesi prognozu değiştirebilir.

Koagülopati: aktif kanama veya işlem yoksa INR rutin plazma ile düzeltilmez; INR trendi prognoz ve transplant kararında kritik veridir.

Biyopsi: otoimmün, DILI, infiltratif veya tanısı belirsiz hızla kötüleşen olguda hepatolojiyle erken düşünülür; koagülopatide transjuguler yol tercih edilebilir.

Yatış / Konsültasyon

Yatış: INR yüksekliği, bilirubin hızlı artışı, kusma/dehidratasyon, hipoglisemi, AKI, laktat/asidoz, ciddi ağrı/ateş, gebelik, immünsüpresyon veya sosyal takip güvensizliği varsa yatırılır.

Yoğun bakım/transplant: ensefalopati, INR ≥1.5 ile kötüleşme, hipoglisemi, laktat/asidoz, renal yetmezlik, serebral ödem şüphesi, Wilson/mantar/gebelik ilişkili AKY veya hızlı progresyon varsa erken görüşülür.

Ayaktan izlem ancak bilinç normal, INR/glukoz/böbrek fonksiyonu güvenli, oral alım iyi, kolanjit/obstrüksiyon yok ve 24-72 saat içinde laboratuvar-kontrol imkanı varsa düşünülür.

Konsültasyon: hepatoloji/gastroenteroloji, enfeksiyon, toksikoloji/zehir danışma, obstetri, yoğun bakım ve transplant merkezi klinik bağlama göre erken dahil edilir.

Nihai Konsültasyon Notu

Akut hepatoselüler hasarda ilk karar etiyolojiden önce akut karaciğer yetmezliği eşiğinin varlığıdır; INR, bilinç, glukoz, laktat, kreatinin ve bilirubin trendi aynı notta belirtilmelidir.

AST/ALT >1000 U/L veya hızlı kötüleşmede parasetamol/toksin, iskemik hepatit, akut viral hepatit, HSV, Wilson, otoimmün hepatit ve Budd-Chiari hızlı dışlanmalıdır.

Parasetamol veya toksik alım dışlanamıyorsa NAC bekletilmez; gebelik, immünsüpresyon, ağır HBV/HSV/HEV veya otoimmün hepatit şüphesinde ilgili uzmanlık ve hedef tedavi geciktirilmez.

INR ≥1.5 + ensefalopati, hipoglisemi, laktat/asidoz, AKI veya progresif INR/bilirubin varsa akut karaciğer yetmezliği kartına geçilip transplant merkeziyle görüşülmelidir.

Bu not karar desteği içindir; hasta özelindeki vital bulgular, komorbiditeler, ilaçlar, gebelik durumu, böbrek/karaciğer fonksiyonu ve kurum protokolü hekim tarafından ayrıca gözden geçirilir.

Başlıca Kaynaklar

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.

Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.

Uygulamada aç Planları gör

İlgili Klinik Başlıklar

Diğer Acil Algoritmalar

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

Ana sayfa · Klinik Rehber · Skor Hesaplayıcıları · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com

Mesafeli Satış · İade ve Cayma · Teslimat · Hesap Silme

© NAVMED AI LIMITED — CNS Gastro. İçerik güncellemesi: Mayıs 2026.