Koroziv Madde Alımına Yaklaşım — Acil Yaklaşım

Hasta başı karar akışı · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

Endoskopi Zamanlaması

Semptomlu veya riskli koroziv alımda üst GİS endoskopi genellikle ilk 12-24 saat içinde planlanır.

Endoskopi çoğu kaynakta ilk 24 saat içinde; bazı stabil olgularda 24-48 saate kadar yapılabilir. Amaç hasar derecesini belirlemek, yatış/beslenme/takip kararını netleştirmektir.

Geç başvuruda 48 saatten sonra endoskopi kararı dikkatli verilmelidir; 5-15. gün arası doku yumuşak ve frajil olduğu için perforasyon riski artar, rutin endoskopiden kaçınılır.

Perforasyon, serbest hava, peritonit, mediastinit, ciddi solunum yolu hasarı veya hemodinamik instabilite varsa endoskopi yerine önce BT/cerrahi değerlendirme önceliklidir.

Endoskopide Zargar sınıflaması kullanılabilir; grade 0-I çoğu zaman kısa gözlem/ayaktan takip, grade II-III ise yatış ve yakın takip gerektirir.

İlk 10 Dakika

Önce hava yolu değerlendirilir: stridor, ses kısıklığı, salya artışı, orofaringeal yanık, dispne, bilinç bozukluğu veya aspirasyon varsa hava yolu riski yüksektir.

Alınan madde, miktar, zaman, pH/alkali-asit özelliği, formu, intihar amacı ve eşlik eden ilaç/alkol alımı sorgulanır.

Hasta NPO yapılır; damar yolu, monitörizasyon, ağrı kontrolü ve antiemetik destek planlanır.

Kusturma, nötralizasyon, aktif kömür ve körlemesine nazogastrik sonda uygulanmaz.

Perforasyon, mediastinit, peritonit, şok veya ciddi hava yolu bulgusu varsa endoskopiden önce cerrahi/KBB/anestezi ve BT değerlendirmesi düşünülür.

Kritik Tetkikler

Tam kan sayımı, CRP.

Üre, kreatinin, elektrolitler.

Kan gazı ve laktat ciddi olguda veya sepsis/şok şüphesinde.

AST/ALT, bilirubin, koagülasyon testleri ağır olgu veya intihar amaçlı alımda.

Akciğer grafisi veya toraks/abdomen BT: perforasyon, aspirasyon, mediastinit, peritonit veya ciddi göğüs/karın ağrısı varsa.

Endoskopi öncesi hastanın hava yolu ve sedasyon güvenliği değerlendirilir.

Takip / Geç Dönem

Erken dönemde ateş, göğüs ağrısı, karın ağrısı, dispne, taşikardi, lökositoz, laktat artışı ve peritonit bulguları perforasyon/mediastinit açısından izlenir.

Taburculuk sonrası disfaji, odinofaji, kilo kaybı, kusma veya beslenememe gelişirse striktür açısından tekrar değerlendirilir.

Striktürler genellikle haftalar içinde belirginleşebilir; semptom varsa baryum grafi ve/veya kontrollü endoskopi-dilatasyon planlanır.

Yüksek dereceli özofagus hasarı olan hastalarda uzun dönem striktür ve nadiren malignite riski açısından gastroenteroloji takibi gerekir.

Beslenme planı hasar derecesine göre yapılır: hafif hasarda erken oral alım, ağır hasarda kontrollü enteral/parenteral destek düşünülür.

Tedavi / Karar

NPO, IV sıvı, analjezi ve antiemetik destek sağlanır; oral alım kararı semptom, endoskopi derecesi ve perforasyon dışlanmasına göre verilir.

PPI veya H2 bloker klinikte sık kullanılır; ülser/erozyon ve reflü semptomu olan hastada düşünülebilir, ancak striktür önleme etkisi kesin değildir.

Rutin antibiyotik herkese verilmez; perforasyon, mediastinit, aspirasyon pnömonisi, sepsis veya yüksek dereceli nekroz/cerrahi gereksinim varsa antibiyotik verilir.

Rutin sistemik steroid önerilmez; özellikle grade III hasarda fayda belirsizdir ve enfeksiyon/perforasyon riski göz önünde bulundurulur. Seçilmiş grade IIb özofagus hasarında uzman kararıyla tartışılabilir.

Nazogastrik sonda körlemesine takılmaz; gerekiyorsa endoskopi eşliğinde ve uzman kararıyla düşünülür.

Yüksek dereceli hasar, yutamama veya uzun süreli NPO gereksiniminde enteral/parenteral beslenme planı yapılır.

İntihar amaçlı alımda psikiyatri değerlendirmesi taburculuk öncesi planlanır.

Yatış / Konsültasyon

Semptomlu, intihar amaçlı, güçlü asit/alkali alımı, hava yolu bulgusu, hematemez, şiddetli göğüs/karın ağrısı veya endoskopik hasar varsa yatırılır.

Hava yolu riski, perforasyon, mediastinit, peritonit, şok veya ciddi nekroz şüphesinde YBÜ ve cerrahi/KBB/anestezi değerlendirilir.

Gastroenteroloji endoskopi zamanlaması ve Zargar derecesine göre beslenme/takip planını belirler.

Koroziv madde alımı özkıyım girişimi ise psikiyatri konsültasyonu yapılır.

Nihai Konsültasyon Notu

Koroziv alımda ilk karar endoskopi değil hava yolu, perforasyon ve mediastinit/peritonit riskidir; stridor, ses kısıklığı, hipersalivasyon veya solunum sıkıntısı varsa hava yolu önceliklidir.

Kusturma, nötralizasyon ve kör NG takılması önerilmez; madde tipi, miktarı, zaman, semptom ve özkıyım riski kayıt altına alınmalıdır.

Stabil hastada endoskopi genellikle ilk 12-24 saat içinde, ideal olarak 24 saati geçmeden planlanır; perforasyon, peritonit veya mediastinit şüphesinde önce BT ve cerrahi değerlendirme gerekir.

Ağır özofagus/gastrik yanıkta yoğun bakım, cerrahi, KBB/göğüs cerrahisi ve psikiyatri gereksinimi aynı notta belirtilmelidir.

Bu not karar desteği içindir; hasta özelindeki vital bulgular, komorbiditeler, ilaçlar, gebelik durumu, böbrek/karaciğer fonksiyonu ve kurum protokolü hekim tarafından ayrıca gözden geçirilir.

Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.

Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.

Uygulamada aç Planları gör

Diğer Acil Algoritmalar

Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com