CNS GASTROClinical Navigation System

Ana sayfa › Klinik Rehber › Spontan Bakteriyel Peritonit (SBP) / Sepsis

ACİL ALGORİTMA

Spontan Bakteriyel Peritonit (SBP) / Sepsis — Acil Yaklaşım

Hasta başı karar akışı · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

Hastalık Tanımı

Spontan bakteriyel peritonit (SBP), asit sıvısında cerrahi/perforasyon gibi ikincil kaynak olmadan gelişen bakteriyel enfeksiyondur.

Siroz hastalarında bakteriyel enfeksiyonların en sık kaynaklarından biridir ve AKI, HRS, ensefalopati, sepsis ve mortaliteyi tetikleyebilir.

Hastaneye yatan siroz + asit hastasında semptom olmasa bile tanısal parasentez yapılmalıdır.

İlk 10 Dakika

Siroz + asit hastasında ateş, karın ağrısı, ensefalopati, AKI, hipotansiyon, lökositoz veya açıklanamayan kötüleşme varsa SBP düşünülür.

Tanısal parasentez hemen planlanır; örnek alındıktan sonra ampirik IV antibiyotik geciktirilmez.

Şok/sepsis varsa kan kültürü, laktat, sıvı-hemodinami değerlendirmesi ve erken antibiyotik yaklaşımı aynı anda yürütülür.

Diüretik, nefrotoksin, GİS kanama, hipovolemi, HRS-AKI ve sekonder peritonit eş zamanlı değerlendirilir.

Hepatik hidrotoraks varsa ateş/sepsis/dispne varlığında spontan bakteriyel ampiyem için torasentez düşünülür.

Kritik Tetkikler

Tanısal parasentez: asit hücre sayımı, PMN, kültür, albümin ve total protein.

Asit kültürü mümkünse antibiyotik öncesi yatak başında kan kültürü şişelerine ekilir.

Kan: TKS, CRP, kreatinin, üre/BUN, Na/K, AST/ALT, bilirubin, albümin, INR/PT.

Sepsis/hipotansiyon varsa kan kültürü, idrar kültürü, laktat/kan gazı.

Sekonder peritonit şüphesinde asit glukoz, LDH, Gram boyama ve kontrastlı abdomen BT.

Tüberküloz, malignite, pankreatik asit veya safra kaçağı şüphesinde ADA, sitoloji, amilaz, trigliserid veya bilirubin eklenir.

Tanı / Risk

Asit PMN ≥250/mm³ ise SBP kabul edilir; kültür sonucu beklenmeden tedavi başlanır.

Kültür negatif + PMN ≥250/mm³: kültür negatif nötrositik asit; SBP gibi tedavi edilir.

Kültür pozitif + PMN <250/mm³: bakterasit. Semptom varsa tedavi edilir; asemptomatik hastada kontaminasyon ve tekrar parasentez/izlem değerlendirilir.

AKI, bilirubin yüksekliği, hipotansiyon, laktat yüksekliği, ensefalopati veya hiponatremi ağır hastalık göstergesidir.

Sekonder peritonit uyarıları: polimikrobiyal kültür, düşük glukoz/yüksek LDH, yüksek protein, çok yüksek PMN, peritonit, serbest hava/apse veya 48 saatte yanıtsızlık.

Antibiyotik / Albümin

Toplum kökenli ve direnç riski düşük SBP: sefotaksim 2 g IV 8 saatte bir veya seftriakson 1-2 g IV 24 saatte bir; çoğu olguda 5 gün tedavi yeterlidir.

Nozokomiyal/sağlık bakımı ilişkili SBP, yakın antibiyotik kullanımı, önceki MDR enfeksiyon, kritik hastalık veya septik şokta geniş spektrum gerekir.

Direnç riski yüksek olguda piperasilin-tazobaktam, meropenem ve/veya MRSA-enterokok kapsamı lokal direnç ve enfeksiyon hastalıkları görüşüyle seçilir.

VRE öyküsü varsa daptomisin eklenmesi uzman görüşüyle değerlendirilir; aminoglikozidlerden renal toksisite nedeniyle kaçınılır.

Albümin: 1. gün 1.5 g/kg IV, 3. gün 1 g/kg IV. Özellikle kreatinin >1 mg/dL, BUN >30 mg/dL veya bilirubin >4 mg/dL varsa önemlidir.

Albümin sırasında pulmoner ödem, oksijen ihtiyacı, hipertansiyon ve kalp yetmezliği bulguları izlenir.

48 Saat Yanıt / Kaynak Kontrol

48 saat içinde ateş, ağrı, mental durum, hemodinami, idrar çıkışı, kreatinin ve laktatta düzelme beklenir.

Ağır hasta veya yanıt belirsizse 48 saat civarında kontrol parasentezi yapılır; PMN'de en az %25 düşüş yanıt lehinedir.

Yanıt yoksa antibiyotik duyarlılığı, MDR/fungal enfeksiyon, sekonder peritonit, apse/perforasyon veya yanlış tanı yeniden değerlendirilir.

Sekonder peritonit şüphesinde kontrastlı BT ve cerrahi/girişimsel radyoloji değerlendirmesi yapılır.

Profilaksi

Siroz + üst GİS kanamada SBP profilaksisi gerekir: seftriakson 1 g IV 24 saatte bir, genellikle 5-7 gün.

SBP geçiren hastada sekonder profilaksi taburculukta planlanır: norfloksasin 400 mg PO günde 1 kez; yoksa siprofloksasin 500 mg PO günde 1 kez veya TMP-SMX çift güçlü tablet günde 1 kez/haftada 5 gün.

Primer profilaksi, asit protein <1.5 g/dL ve renal disfonksiyon/hiponatremi/ileri karaciğer yetmezliği olan seçilmiş hastada düşünülür.

Profilaksi kararı lokal kinolon direnci, C. difficile riski, QT uzaması, renal fonksiyon ve ilaç etkileşimlerine göre bireyselleştirilir.

Yatış / Konsültasyon

SBP çoğunlukla yatırılarak tedavi edilir.

Hipotansiyon, laktat yüksekliği, AKI, solunum yetmezliği, ileri ensefalopati veya çoklu organ disfonksiyonunda yoğun bakım değerlendirilir.

Nozokomiyal/MDR risk, VRE/MRSA öyküsü veya yanıtsızlıkta enfeksiyon hastalıkları; sekonder peritonit şüphesinde cerrahi ve girişimsel radyoloji erken dahil edilir.

SBP, dekompanse sirozda transplant değerlendirmesi için güçlü uyarıdır; uygun hastada hepatoloji/nakil merkeziyle görüşülür.

Nihai Konsültasyon Notu

Siroz ve asit zemininde ateş/karın ağrısı/ensefalopati/AKI veya açıklanamayan klinik kötüleşme nedeniyle SBP açısından değerlendirildi. Tanısal parasentez ile asit PMN, kültür, albümin ve total protein gönderilmesi; eş zamanlı kan-idrar kültürü ve sepsis tetkiklerinin klinik duruma göre tamamlanması önerilir.

Asit PMN ≥250/mm³ ise kültür beklenmeden ampirik IV antibiyotik başlanmalı; toplum kökenli düşük direnç riskinde 3. kuşak sefalosporin, nozokomiyal/MDR riskte geniş spektrum ve enfeksiyon hastalıkları görüşü planlanmalıdır.

SBP tedavisinde albümin 1. gün 1.5 g/kg ve 3. gün 1 g/kg IV olarak değerlendirilmelidir; özellikle kreatinin, BUN veya bilirubin yüksekliğinde renal koruyucu etkisi önemlidir.

48 saatte klinik yanıt ve gerekirse kontrol parasenteziyle PMN düşüşü izlenmeli; yanıtsızlıkta sekonder peritonit, dirençli mikroorganizma, apse/perforasyon ve yanlış tanı dışlanmalıdır.

Hasta özelindeki renal fonksiyon, volüm durumu, lokal direnç, antibiyotik alerjisi, ilaç etkileşimleri, transplant uygunluğu ve profilaksi kararı ilgili hekimler tarafından birlikte gözden geçirilmelidir.

Başlıca Kaynaklar

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.

Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.

Uygulamada aç Planları gör

Diğer Acil Algoritmalar

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com

© NAVMED AI LIMITED — CNS Gastro. İçerik güncellemesi: Mayıs 2026.