Ana sayfa › Klinik Rehber › Karaciğer Sirozu
HEPATOLOJI
Karaciğer Sirozu
Hızlı Yaklaşım
Şüphe - Hasta Başında İlk Ayrım
Siroz şüphesinde ilk soru tanı ismi değil, evredir: hasta kompanse mi, dekompanse mi?
Trombosit düşüklüğü, splenomegali, nodüler karaciğer, kollateral damar, asit, düşük albumin, yüksek INR, kronik HBV/HCV, alkol, MASLD/MASH, PBC/PSC veya otoimmün hepatit öyküsü varsa siroz yolu açılır.
Asit, varis kanaması, HE, sarılık, SBP, HRS-AKI veya hızlı klinik kötüleşme dekompansasyondur; aynı gün yatış/hepatoloji/transplant uygunluğu düşünülür.
Yeni siroz tanısı alan hastada aynı gün dört plan yazılır: etiyoloji tedavisi, portal hipertansiyon/varis stratejisi, HCC taraması, asit-HE-SBP riski.
Açıklanamayan trombositopeni + splenomegali, karaciğer testleri çok bozuk olmasa bile ileri fibrozis/portal hipertansiyon açısından ciddiye alınır.
İlk Paket - Ne İsteyelim?
Laboratuvar: hemogram-trombosit, AST, ALT, ALP, GGT, total/direkt bilirubin, albumin, PT/INR, kreatinin/eGFR, sodyum, potasyum, glukoz.
Etiyoloji: HBsAg, anti-HBc, anti-HCV/HCV RNA, ferritin + transferrin satürasyonu, ANA/ASMA/IgG, AMA/IgM, alkol öyküsü/PEth uygunluğu, MASLD/MASH metabolik riskleri.
Görüntüleme: abdomen USG + portal ven Doppler; nodül veya HCC şüphesinde dinamik kontrastlı karaciğer MR ya da multiphasic BT.
Fibrozis/portal hipertansiyon: FIB-4/APRI hesapla; VCTE/FibroScan veya uygun merkezde MR elastografi ile LSM ölç.
Asit varsa tanısal parasentez: hücre sayımı/PMN, albumin, total protein ve kültür; kültür örneği yatak başında kan kültürü şişesine ekilir.
Tanı
Kompanse mi, Dekompanse mi?
İlk ayrım
| Durum | Hasta başı bulgu | İlk karar |
|---|---|---|
| Kompanse siroz / cACLD | Asit, varis kanaması, HE ve belirgin sarılık yok; trombosit düşük, LSM yüksek, nodüler karaciğer veya varis riski olabilir. | Ayaktan yönetilebilir ama HCC taraması, CSPH/varis kararı, etiyoloji tedavisi ve 3-6 ay takip planı aynı gün yazılır. |
| Dekompansasyon | Asit, varis kanaması, HE, SBP, HRS-AKI, ilerleyen sarılık veya belirgin koagülopati. | Yatış, komplikasyon tedavisi, transplant/hepatoloji değerlendirmesi; yalnız rutin poliklinik kontrolüne bırakılmaz. |
| ACLF / ağır kötüleşme | Enfeksiyon, AKI, hipotansiyon, laktat/asidoz, ağır HE, hızla artan bilirubin/INR veya çoklu organ yetmezliği. | Yoğun bakım ve transplant merkeziyle erken görüş; tetikleyici enfeksiyon/kanama/toksin/PVT aynı anda aranır. |
Sirozda fizik muayene geç bulgu verebilir; tanı ve evre klinik, laboratuvar, görüntüleme ve NIT sonuçlarının birlikte okunmasıyla konur.
Dekompanse hastada 'önce tanıyı kesinleştirelim' diye komplikasyon tedavisi geciktirilmez.
Non-invaziv Fibroz Testleri - FIB-4 / APRI Hesapla
FIB-4 pratik ilk tarama testidir; yaş, AST, ALT ve trombosit ile hesaplanır. APRI destekleyicidir ama tek başına FIB-4 kadar güçlü değildir.
FIB-4 <1.3 ileri fibrozis açısından düşük risk lehinedir; 65 yaş üstünde düşük risk eşiği pratikte <2.0 olarak yorumlanabilir.
FIB-4 1.3-2.67 gri alandır; VCTE/FibroScan, ELF veya MR elastografi ile ikinci basamak doğrulama gerekir.
FIB-4 >2.67 ileri fibrozis olasılığını artırır; elastografi, portal hipertansiyon bulguları ve hepatoloji değerlendirmesiyle siroz/cACLD yolu açılır.
APRI <0.3 anlamlı fibrozisi dışlamaya yardım eder; APRI >1 ileri fibrozis olasılığını artırır, >=2 siroz lehine daha güçlü kabul edilir.
Akut hepatit, kolestaz, kas hasarı, çok yüksek AST/ALT, sepsis veya geçici trombosit düşüklüğünde FIB-4/APRI olduğundan yüksek çıkabilir; klinik sakinleşince tekrar değerlendir.
Elastografi / LSM - Sonuca Göre Yol
LSM ile pratik yorum
| Sonuç | Yorum | Ne yapalım? |
|---|---|---|
| LSM <5 kPa | Normal aralık lehine. | Risk faktörü varsa etiyolojiye göre periyodik FIB-4; aktif siroz izlemi gerekmez. |
| LSM <10 kPa | cACLD genellikle dışlanır. | Metabolik/viral/alkol riskini tedavi et; FIB-4 ve karaciğer panelini 1-2 yıl içinde veya risk yüksekse daha erken tekrarla. |
| LSM 10-15 kPa | cACLD düşündürür ama tek başına kesin değildir. | FIB-4, trombosit, USG/Doppler ve etiyolojiyle birlikte oku; 6-12 ay içinde tekrar/ELF/MR elastografi veya hepatoloji. |
| LSM >15 kPa | cACLD kuvvetle olası. | Siroz/cACLD yolu: HCC taraması, Baveno VII ile CSPH/varis kararı, etiyoloji tedavisi ve düzenli takip. |
| LSM >=20-25 kPa + trombosit <150 bin | CSPH olasılığı artar. | NSBB uygunluğu ve EGD ihtiyacı Baveno VII mantığıyla değerlendirilir. |
| LSM >=25 kPa | CSPH için güçlü non-invaziv kanıt. | Kontrendikasyon yoksa NSBB özellikle carvedilol düşün; NSBB kullanılamıyorsa EGD planla. |
VCTE sonucunu aç, tok karnına çekim, aktif hepatit, belirgin kolestaz, sağ kalp yetmezliği/hepatik konjesyon ve obezite ölçümü bozabilir.
MR elastografi <2.9 kPa düşük fibrozis lehine, >3.9 kPa ileri fibrozis lehine yorumlanabilir; VCTE başarısız/uyumsuzsa iyi ikinci basamaktır.
Elastografi sonucu görüntüleme ve laboratuvarla çelişirse tek rakama bağlanma; aynı koşullarda tekrar, alternatif NIT veya seçilmiş hastada biyopsi düşün.
Baveno VII - CSPH / Varis Kararı
Baveno VII, kompanse hastada LSM + trombosit ile CSPH ve EGD ihtiyacını pratikleştirir.
LSM <15 kPa ve trombosit >=150 bin ise CSPH olasılığı düşüktür; yıllık LSM/trombosit izlemi yeterli olabilir.
LSM <20 kPa ve trombosit >150 bin ise yüksek riskli varis olasılığı düşüktür; NSBB başlanmayan hastada EGD ertelenebilir, yıllık yeniden değerlendir.
LSM >=25 kPa veya görüntü/endoskopide portal hipertansiyon kanıtı varsa CSPH kabul edilir; kontrendikasyon yoksa NSBB ile dekompansasyon/varis kanaması riski azaltma hedeflenir.
Dekompanse siroz, aktif/önceki varis kanaması, NSBB kontrendikasyonu, trombosit düşüklüğü ve LSM yüksekliği varsa EGD geciktirilmez.
NSBB alan kompanse hastada sırf tarama için EGD her zaman şart değildir; ancak kanama öyküsü, intolerans, dekompansasyon veya belirsiz risk varsa endoskopi planlanır.
Etiyoloji - Tanıyı Boş Bırakma
Viral: HBV fazı ve tedavi endikasyonu, HCV RNA ve tedavi uygunluğu netleştirilir; dekompanse sirozda HCV proteaz inhibitörü içeren rejimler kullanılmaz.
Alkol ilişkili hastalık: günlük miktar, son kullanım, yoksunluk riski, PEth uygunluğu ve bağımlılık tedavisi aynı dosyada planlanır.
MASLD/MASH: diyabet, obezite, dislipidemi, hipertansiyon, uyku apnesi ve sarkopeni değerlendirilir; fibrozis riski NIT ile izlenir.
Otoimmün/kolestatik: ANA, ASMA, IgG, AMA, IgM, MRCP ve gerekirse biyopsi ile AIH, PBC, PSC ve overlap ayrılır.
Metabolik/genetik: ferritin-TSAT, Wilson parametreleri, A1AT ve aile öyküsü yaş/klinik bağlama göre seçilir.
Başlıca Kaynaklar
- Kullanıcının sağladığı siroz destek metni.
- Baveno VII consensus on portal hypertension, Journal of Hepatology 2022 / PMC: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11090185/
- EASL Clinical Practice Guidelines on non-invasive tests for liver disease severity and prognosis, 2021: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9380759/
- AASLD Back to Basics: Outpatient Management of Cirrhosis, 2024: https://www.aasld.org/liver-fellow-network/core-series/back-basics/back-basics-outpatient-management-cirrhosis
- AASLD Practice Guidance: Ascites, SBP and HRS, updated 2021: https://www.aasld.org/practice-guidelines/diagnosis-evaluation-and-management-ascites-spontaneous-bacterial-peritonitis
Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.
Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.
Uygulamada aç Planları görAynı Kategoride
Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.
Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com
© NAVMED AI LIMITED — CNS Gastro. İçerik güncellemesi: Mayıs 2026.