CNS GASTROClinical Navigation System

Ana sayfa › Klinik Rehber › Toksik / İlaca Bağlı Hepatit (DILI)

HEPATOLOJI

Toksik / İlaca Bağlı Hepatit (DILI)

Kılavuz temelli klinik özet · Son içerik güncellemesi: Mayıs 2026 · Kanıt tabanı

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

Hızlı Yaklaşım

Şüphe - Doktor Ne Zaman Düşünmeli?

Yeni karaciğer testi bozukluğu varsa son 6 ay içindeki her ilaç ve ürün yeniden sorgulanır: yeni ilaç, doz artışı, antibiyotik, antitüberküloz, antiepileptik, NSAİİ, statin, kemoterapi, immün tedavi, bitkisel/takviye ürün ve parasetamol içeren kombine preparatlar.

Halsizlik, iştahsızlık, bulantı, sağ üst kadran rahatsızlığı, koyu idrar, kaşıntı, sarılık, ateş, döküntü veya eozinofili ilaç/toksin öyküsüyle birleşirse DILI olasılığı artar.

Aynı ilaç daha önce kullanılmış ve bu kez daha erken ya da daha şiddetli reaksiyon gelişmişse yeniden maruziyet lehine güçlü ipucudur.

Sarılık, INR yüksekliği, ensefalopati, hipoglisemi, kreatinin artışı, laktat/asidoz, ciddi kusma veya hızla artan bilirubin varsa hasta ayaktan basit izleme bırakılmaz.

Döküntü, yüz ödemi, lenfadenopati, eozinofili, mukozal tutulum veya çoklu organ bulgusu varsa DRESS ya da SJS/TEN gibi sistemik ilaç reaksiyonları ayrıca yönetilir.

Tanı

Testler - İlk İstenecek Paket

AST, ALT, ALP, GGT, total/direkt bilirubin, albumin, PT/INR ve aPTT ilk turda istenir; ağır hastada aynı gün seri izlem yapılır.

Tam kan sayımı ve eozinofil, kreatinin/eGFR, elektrolit, glukoz, idrar tetkiki; ağır tabloda laktat ve kan gazı eklenir.

Parasetamol düzeyi alınır. Alım zamanı belirsiz, alım >8 saat önce, düzey saptanabilir veya akut karaciğer hasarı varsa NAC kararı düzey bekletilerek geciktirilmez.

Viral dışlama: HAV IgM, HBsAg, anti-HBc IgM, anti-HCV ve gerekirse HCV RNA; HEV IgM/RNA özellikle yaşlı, gebelik, immünsüpresyon, ağır hepatit veya patern uyumsuzluğunda eklenir.

Otoimmün/metabolik dışlama: ANA, ASMA, anti-LKM1, anti-SLA/LP, total IgG; genç veya açıklanamayan ağır hepatitte Wilson değerlendirmesi düşünülür.

Görüntüleme: USG +/- Doppler ilk basamaktır. Kolestatik patern, kanal genişliği, postoperatif tablo veya malign obstrüksiyon şüphesinde MRCP/EUS/ERCP yolu klinikle belirlenir.

Tanı - Klinik Netleştirme

R oranı = (ALT / ALT NÜS) / (ALP / ALP NÜS). R >=5 hepatoselüler, R >2 ve <5 mikst, R <=2 kolestatik patern lehinedir.

DILI tanısı tek laboratuvarla konmaz; zaman ilişkisi, kullanılan ajanın bilinen hasar paterni, alternatif tanıların dışlanması ve ilacın kesilmesinden sonra düzelme birlikte değerlendirilir.

ALT/AST >=5 x NÜS, ALP >=2 x NÜS veya ALT/AST >=3 x NÜS + total bilirubin >2 x NÜS olduğunda DILI klinik olarak anlamlı kabul edilip ciddiyet sınıflanır.

Hepatoselüler hasar + sarılık Hy yasası alarmıdır; belirgin kolestaz/obstrüksiyon veya başka açıklama yoksa ağır sonuç riski artar.

DILI tanı cümlesi şu sırayla yazılır: patern, şiddet, şüpheli ajan, başlama-son doz zamanı, alternatif tanı dışlama düzeyi, dechallenge yanıtı ve yeniden maruziyet yasağı.

RUCAM/RECAM nedensellikte yardımcıdır; skor klinik kararın yerine geçmez ve eksik veri varsa yalancı güven oluşturabilir.

Patoloji - Örnek İnceleme Prensipleri

Biyopsi her DILI'de gerekmez; tanı belirsiz, hasta kötüleşiyor, patern atipik, birden çok etken var veya testler ilaç kesilmesine rağmen beklenen şekilde düzelmiyorsa düşünülür.

Patoloji isteminde mutlaka şüpheli ilaç/ürün, başlama ve kesilme tarihi, R oranı/patern, bilirubin-INR trendi, viral/otoimmün/biliyer dışlama sonuçları ve klinik soru yazılır.

Patoloji tek başına 'bu ilaç yaptı' demez; hepatoselüler nekroz, kolestatik hepatit, bland kolestaz, granülomatöz hepatit, steatohepatit, fosfolipidoz, vasküler/sinüzoidal hasar, safra kanalı hasarı veya otoimmün benzeri paternle tanı olasılığını güçlendirir.

Otoimmün hepatit ayrımı için interface hepatit, plazma hücreleri, IgG/otoantikor ve klinik seyir birlikte okunur; DI-AIH ile klasik AIH ayrımı tedavi süresi açısından önemlidir.

Kolestatik/mikst uzamış tabloda safra kanalı kaybı/VBDS açısından portal alan sayısı, kanal sayısı, duktopeni, kolanjit benzeri hasar ve kronik kolestaz bulguları özellikle raporlanmalıdır.

VBDS/duktopeni eşiği: yeterli biyopside tercihen en az 10-11 portal alan değerlendirilir; interlobüler safra kanalı portal alanların >=%50'sinde yoksa, yani safra kanalı bulunan portal alan oranı <%50 ise duktopeni/VBDS lehine raporlanır.

Örnek az portal alan içeriyorsa veya kanal kaybı sınırdaysa 'kesin VBDS' yerine portal alan sayısı ve kanal/portal alan oranı açık yazılmalı; gerekirse sitokeratin 7/19 boyalarıyla kanal kaybı ve duktüler reaksiyon netleştirilmelidir.

Koagülopati, asit veya belirgin trombositopenide perkütan yerine transjuguler biyopsi hepatoloji-radyoloji ile planlanır.

Başlıca Kaynaklar

Tam kanıt tabanı için kaynakça sayfasına bakın. CNS Gastro adı geçen kuruluşlarla bağlantılı değildir; adlar yalnızca atıf amaçlıdır.

Bu başlığın tamamı — skorlar, hesaplayıcılar ve dinamik semptom motoruyla — uygulamada.

Çevrimdışı çalışır; nöbette internetsiz erişilir. Ücretsiz başlayın, dilediğinizde Pro'ya geçin.

Uygulamada aç Planları gör

Aynı Kategoride

Bu sayfa hekimler ve sağlık profesyonelleri için hazırlanmış bir klinik karar destek özetidir; hasta bilgilendirmesi veya tedavi önerisi değildir ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerine geçmez.

Ana sayfa · Klinik Rehber · Kaynakça · Gizlilik · info@cns-gastro.com

© NAVMED AI LIMITED — CNS Gastro. İçerik güncellemesi: Mayıs 2026.